Uluslararası Adalet Divanı (), deniz sınırlandırması gibi teknik uyuşmazlıklarda tarafların özel bir rızası olmasa dahi, mevcut hukuk kurallarını somut olayın özelliklerine göre esneten "hukuk dahilinde hakkaniyet" ( ) yöntemine sıklıkla başvurmaktadır. Ancak Statü'nün . maddesinde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" ( ) yetkisinin kullanımı çok daha radikal bir hukuki zemine dayanmaktadır.
Buna göre, uluslararası hukuk doktrini ve içtihatları çerçevesinde; mahkemenin "hukuk dahilinde hakkaniyet" ( ) uygulaması ile "hakkaniyet ve nisfet" ( ) yetkisi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- Hakkaniyet ve nisfet, mahkemeye pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak hukukun dışına çıkma yetkisi verirken; hukuk dahilinde hakkaniyet, mevcut hukuk kuralının adil bir sonuç için yorumlanmasıdır ve tarafların ayrıca rızasını gerektirmez.Answer
- BHakkaniyet ve nisfet, Statü'nün maddesinde sayılan "hukukun genel ilkeleri"nin bir parçası kabul edilirken; hukuk dahilinde hakkaniyet, sadece yardımcı bir kaynak niteliğindedir.
- CHer iki kavram da uluslararası yargıcın takdir yetkisine dayandığı için, Divan'ın uyuşmazlığın esasına yönelik bir karar verebilmesi adına her iki durumda da tarafların yazılı ve açık onayı zorunludur.
- DHakkaniyet ve nisfet yetkisi Divan'a uyuşmazlıkları sadece "hukuk boşluğu" ( ) durumunda çözme hakkı tanırken; hukuk dahilinde hakkaniyet yöntemi sadece yazılı antlaşma metinleri için geçerlidir.
- EHakkaniyet ve nisfet ilkeleri uluslararası hukukun "jus cogens" (emredici) kuralları arasında yer aldığı için taraflar aksini kararlaştıramaz; hukuk dahilinde hakkaniyet ise ihtiyari bir yöntemdir.
Answer
Hakkaniyet ve nisfet ( ), mahkemenin pozitif hukuk kurallarının dışına çıkmasına imkan tanıyan ve mutlaka tarafların açık rızasını gerektiren bir yetkiyken; hukuk dahilinde hakkaniyet ( ), mevcut hukuk kurallarının adaleti sağlayacak şekilde yorumlanmasıdır ve ek bir rıza şartına bağlı değildir.
Doğru yanıt, hakkaniyetin iki farklı kullanımı arasındaki temel usul ve mahiyet farkını açıklar. Hakkaniyet ve nisfet ( ), tarafların uyuşmazlığı hukuk kurallarına göre değil, yargıcın kendi adalet anlayışına göre çözmesini istemeleridir ki bu durum mahkemeye pozitif hukuku (antlaşma ve teamül) askıya alma yetkisi verir; bu nedenle Statü uyarınca tarafların rızası mutlaktır. Ancak "hukuk dahilinde hakkaniyet" ( ), mevcut bir hukuk kuralının uygulanırken somut olayın adaleti için yorumlanmasıdır (örneğin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davalarında olduğu gibi) ve bu zaten mahkemenin hukuk uygulama görevinin bir parçası olduğu için ayrıca bir rıza aranmaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hakkaniyet Kavramlarının Tasnifi (Infra Legem vs. Ex Aequo et Bono)
Hints
1
UAD Statüsü'nün ve fıkraları arasındaki 'yetki kaynağı' farkına odaklanın.
2
Bir mahkemenin 'hukuku uygularken' adil olması ile 'hukuku bir kenara bırakması' arasındaki rıza ihtiyacını düşünün.
3
hakkaniyet hukukun bir parçasıyken, hukukun ötesindedir. Hangisi için tarafların 'Dur, burada hukuktan ayrılabilirsin' demesi gerekir?
Practice More
Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı' davalarında (1969) hakkaniyet ilkelerini nasıl rıza şartı aramadan kullandığını inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s