Uluslararası hukuk doktrininde hakkaniyet (equity) kavramı; mevcut hukuk kurallarının yorumlanması (infra legem), hukuk boşluklarının doldurulması (praeter legem) veya mevcut hukukun bütünüyle bir kenara bırakılması (contra legem) işlevlerini görebilir. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) yetkisinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Divan'ın uyuşmazlığı bu yetkiyle çözebilmesi için tarafların bu yöndeki rızalarını açıkça beyan etmeleri zorunludur ve bu durumda Divan, pozitif hukuk kurallarıyla bağlı kalmaksızın karar verebilir.Answer
- BHakkaniyet ve nisfet, Statü'nün 38/1-c maddesinde sayılan 'hukukun genel ilkeleri'nin bir parçası olduğu için Divan, bir hukuk boşluğu gördüğünde tarafların rızasına ihtiyaç duymadan bu ilkeye re'sen başvurabilir.
- CDivan, uyuşmazlığın esasına uygulanacak herhangi bir antlaşma veya teamül kuralı bulamadığında (non-liquet durumu), uyuşmazlığı çözümsüz bırakmamak adına re'sen hakkaniyet ve nisfet ilkesine göre karar vermekle yükümlüdür.
- DHakkaniyet ve nisfet, yargı kararları ve doktrin gibi bir 'yardımcı kaynak' niteliğinde olup, yalnızca asli kaynakların uyuşmazlığı çözmede yetersiz kaldığı durumlarda hiyerarşik olarak devreye girer.
- EDevletlerin Divan'ın zorunlu yargı yetkisini (Seçimlik Şart) kabul etmiş olmaları, uyuşmazlığın hakkaniyet ve nisfet çerçevesinde çözülmesine de zımnen rıza gösterdikleri anlamına gelir.
Answer
Divan'ın bir uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) çerçevesinde çözebilmesi için tarafların bu yöndeki açık rızası şarttır ve bu yetki Divan'a pozitif hukukun dışına çıkma imkanı tanır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, tarafların açıkça anlaşması halinde Divan'ın uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) ilkelerine göre karara bağlama yetkisini saklı tutar. Bu yetki, Divan'ın normalde uygulamakla yükümlü olduğu antlaşmalar, teamüller ve genel hukuk ilkeleri gibi pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak, somut olayda tarafların menfaatlerini dengeleyen en adil çözümü bulmasını sağlar. Ancak bu, Divan'ın asli görevine (hukuku uygulamak) bir istisna olduğu için 'tarafların açık rızası' mutlak bir ön şarttır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) ve Tarafların Açık Rızası
Practice More
UAD'nin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında 'hakkaniyet ilkelerini' (infra legem) kullanması ile ex aequo et bono arasındaki farkı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s