Question

Difficulty: MediumEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

A Devleti vatandaşı olan bir askeri görevlinin, B Devleti topraklarında sivil halka yönelik gerçekleştirdiği ve uluslararası hukukta 'insanlığa karşı suç' olarak nitelendirilen eylemleri nedeniyle, olayla hiçbir mülkilik veya şahsilik bağı bulunmayan C Devleti'ne turistik gezi amacıyla geldiğinde bu devletin adli makamlarınca tutuklanarak yargılanması söz konusudur.

C Devleti'nin bu yargı yetkisi kullanımı, uluslararası hukukta aşağıdaki yetki ilkelerinden hangisiyle gerekçelendirilebilir?

  1. Evrensellik (Evrensel Yetki) İlkesiAnswer
  2. B
    Koruma (Korunma) İlkesi
  3. C
    Aktif Şahsilik (Vatandaşlık) İlkesi
  4. D
    Pasif Şahsilik İlkesi
  5. E
    Mülkilik (Ülkesellik) İlkesi

Answer

Evrensellik (Evrensel Yetki) İlkesi
Doğru yanıt olan evrensellik ilkesi, uluslararası hukukun 'erga omnes' (herkese karşı) yükümlülükler ve emredici kurallar (jus cogens) çerçevesinde tanıdığı bir yetkidir. Deniz haydutluğu, soykırım ve insanlığa karşı suçlar gibi eylemler söz konusu olduğunda, suçun işlendiği yer veya tarafların uyruğu ile hiçbir bağı bulunmayan bir devlet, suçun ağırlığı nedeniyle yargılama yapabilir. Senaryoda C Devleti'nin yaptığı tam olarak budur.

Step-by-Step Solution

1
Suçun niteliğini analiz etme
Suç, 'insanlığa karşı suç' olarak tanımlanmıştır.
Uluslararası hukukta bazı suçlar (soykırım, savaş suçları, deniz haydutluğu vb.) tüm insanlığın ortak vicdanını sarsan suçlar kabul edilir.
2
Devletler arasındaki bağları kontrol etme
Suç B'de işlenmiş (mülkilik yok), fail A vatandaşı (aktif şahsilik yok), mağdur B halkı (pasif şahsilik yok), yargılayan C (bağ yok).
Klasik yetki ilkelerinin (mülkilik, şahsilik, koruma) hiçbirinin C Devleti için geçerli olmadığı tespit edilmelidir.
3
İlgili hukuk kuralını uygulama
Hiçbir bağ olmasa dahi 'insanlığa karşı suçlar' üzerinde her devletin yargı yetkisi vardır.
Bu durum uluslararası hukukta 'hostis humani generis' (insanlık düşmanı) kavramı çerçevesinde evrensel yetki ilkesi ile açıklanır.

Key Concept

Evrensel yetki, suçun ağırlığı ve uluslararası toplumun ortak çıkarı gereği, hiçbir geleneksel bağlantı noktası aranmaksızın kullanılan istisnai bir yargı yetkisidir.

Practice More

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) yargı yetkisi ile ulusal mahkemelerin evrensel yetki kullanımını karşılaştıran konulara göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Yetki ilkelerini bir eleme yöntemiyle çözebilirsiniz: İlk olarak suç nerede işlendi? (Mülkilik). Fail kimin vatandaşı? (Aktif Şahsilik). Mağdur kimin vatandaşı? (Pasif Şahsilik). Devletin bayrağına/parasına/güvenliğine bir saldırı var mı? (Koruma). Eğer bu dört soruya da 'Hayır' cevabı veriliyor ve suç 'insanlığa karşı bir suç' ise cevap her zaman 'Evrensellik' ilkesidir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question