Max Horkheimer'ın 1937 yılında yayımlanan "Geleneksel ve Eleştirel Teori" (Traditional and Critical Theory) adlı eseri, sosyal bilimlerde pozitivist metodolojinin ve statükoyu veri kabul eden anlayışın köklü bir eleştirisini sunar. Horkheimer'a göre geleneksel teori, dünyayı olduğu gibi kabul edip teknik verimliliği artırmaya odaklanırken; eleştirel teori, toplumsal yapıların tarihsel süreçte nasıl inşa edildiğini ve bu yapıların nasıl dönüştürülebileceğini sorgular.
Buna göre, Frankfurt Okulu'nun geliştirdiği "Eleştirel Teori"nin, Horkheimer tarafından tanımlanan "Geleneksel Teori"den en temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
- ABilginin üretim sürecinde özne ve nesne arasında mutlak bir ayrım gözeterek değerlerden bağımsız bir nesnellik arayışında olması
- Toplumsal ve siyasal düzeni tarihsel bir ürün olarak görerek, insanı baskıcı yapılardan kurtaracak "özgürleşme" (emancipation) amacını gütmesiAnswer
- CUluslararası sistemi anarşik bir yapı olarak tanımlayıp, devletlerin hayatta kalma (survival) stratejilerini rasyonel modellerle analiz etmesi
- DBilgiyi sadece mevcut sistemin devamlılığını sağlayacak teknik verimlilik ve kontrol amaçlı bir araç (araçsal akıl) olarak görmesi
- EUluslararası ilişkileri yalnızca ekonomik sınıflar arasındaki çatışmalar ve emperyalizm döngüsü üzerinden deterministik bir biçimde açıklaması
Answer
Toplumsal ve siyasal düzeni tarihsel bir ürün olarak görerek, insanı baskıcı yapılardan kurtaracak "özgürleşme" (emancipation) amacını gütmesi
Max Horkheimer'a göre Eleştirel Teori, sosyal gerçekliği sadece gözlemlemekle yetinmez; mevcut adaletsiz ve baskıcı toplumsal ilişkilerin tarihsel kökenlerini ifşa ederek, bireylerin ve toplumun bu yapılardan kurtulmasını (özgürleşmesini) amaçlayan normatif bir duruş sergiler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Horkheimer'ın Geleneksel vs. Eleştirel Teori ayrımı ve Özgürleşme (Emancipation) hedefi.
Estimated Time:1m 30s