Uluslararası hukuk doktrini ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) uygulamaları çerçevesinde; hukukun bir parçası olarak kabul edilen 'hakkaniyet' (equity infra legem) ile Statü'nün 38/2. maddesinde düzenlenen 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) yetkisi arasındaki temel fark ve uygulama rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Ex aequo et bono yetkisinin kullanılabilmesi için tarafların bu yöndeki rızalarını açıkça beyan etmeleri zorunludur; bu durumda Divan, yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak uyuşmazlığı sadece adalet mülahazalarıyla çözebilir.Answer
- BHakkaniyet ve nisfet, Statü'nün 38/1-c maddesinde yer alan 'hukukun genel ilkeleri'nin bir türevi olduğundan, Divan uyuşmazlıkta bir hukuk boşluğu (non liquet) tespit ettiğinde tarafların rızası olmasa dahi bu yetkiyi re'sen kullanabilir.
- CDivan'ın uyuşmazlığın esasına uygulanacak hukuk kurallarını somut olayın özelliklerine göre 'hakkaniyetli bir biçimde yorumlaması' (infra legem), sadece tarafların ex aequo et bono yetkisini tanımasıyla mümkündür.
- DStatü'nün 38/2. maddesindeki yetki, uyuşmazlığın çözümünde antlaşma ve teamül kuralları arasında bir hiyerarşik çatışma çıktığında başvurulması gereken 'yardımcı bir hukuk kaynağı' niteliğindedir.
- EUAD, Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında olduğu gibi, kıyı devletleri arasındaki sınırlandırma uyuşmazlıklarında hakkaniyet ilkelerini, taraflar aksini kararlaştırmadıkça 38/2 yetkisine dayanarak 'öncelikli kural' olarak uygular.
Answer
UAD Statüsü m. 38/2 uyarınca, Divan'ın 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) temelinde karar verebilmesi için tarafların bu yönde açıkça anlaşmış olması (rızası) şarttır; bu durumda Divan pozitif hukuk kurallarına bağlı kalmaksızın karar verebilir.
Doğru yanıt, tarafların bu yöndeki rızasının kurucu bir şart olduğunu ve Divan'ın pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakma imkanı kazandığını belirten ifadedir. UAD Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'a uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) temelinde çözme yetkisini ancak ve ancak tarafların açık mutabakatı olması halinde verir. Bu durumda Divan, 38/1'deki katı hukuk kuralları yerine adaletin gereklerine göre karar verebilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) ve Rıza Şartı
Practice More
Uluslararası Adalet Divanı'nın bugüne kadar hiçbir uyuşmazlığı 38/2 maddesi kapsamında (ex aequo et bono) karara bağlamadığını hatırlayarak, bu yetkinin teorik önemini ve devletlerin bu konudaki çekingenliğini analiz ediniz.
Estimated Time:2m 0s