Examkin

Question

Difficulty: MediumDünya Sistemleri Teorisi

Küresel ekonomi politiğin analizinde, devletlerin siyasi sınırlarını aşan ve sermaye birikimi süreçleriyle şekillenen devasa bir işbölümü mevcuttur. Bu yaklaşım, Latin Amerika kökenli yapısalcı düşünürlerin ileri sürdüğü katı sömüren-sömürülen ikiliğini (bimodal yapı) aşarak, sistemin hem siyasal olarak ayakta kalmasını sağlayan hem de bölgelere hiyerarşide yer değiştirme imkânı tanıyan üçlü bir yapı (trimodal) ortaya koymuştur. Bu yapı içinde bazı bölgeler, hem ucuz işgücü ve hammadde sağlayıcısı konumundayken hem de kendinden daha alt seviyedeki bölgelere yönelik kısmi sanayi üretimi gerçekleştirerek çifte bir karakter sergiler.

Bu parçada temel özellikleri vurgulanan Immanuel Wallerstein'ın Dünya Sistemleri Teorisi'ne göre, yaklaşımın öncelikli analiz birimi ve ana akım Bağımlılık Okulu'ndan ayrıldığı temel yapısal özellik aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

  1. Tarihsel dünya sistemi - Merkez ve çevre arasına, sistemik kutuplaşmayı ve çökmeyi önleyen 'yarı-çevre' kategorisini yerleştirmesiAnswer
  2. B
    Egemen ulus-devlet - Merkez ülkelerin emek-yoğun ve düşük teknolojili, çevre ülkelerin ise sermaye-yoğun ve yüksek teknolojili üretim süreçlerinde uzmanlaştığını iddia etmesi
  3. C
    Uluslararası toplum - Çevre ülkelerin gelişebilmesi için kapitalist sistemden tamamen koparak otarşik bir ekonomik yapıya geçmesini savunması
  4. D
    Uluslararası rejimler - Küresel eşitsizliklerin temel nedenini, merkez ülkelerin işbirliği süreçlerinde aradıkları mutlak kazanç maksimizasyonu olarak açıklaması
  5. E
    Küresel kapitalist sistem - Bağımlılık ilişkisinin kırılamaz olduğunu savunarak, çevre bölgelerin merkez ülkelerin ekonomik modelini taklit etmekten başka seçeneği olmadığını öne sürmesi

Answer

Doğru cevap, analizin temel birimi olarak 'tarihsel dünya sistemi'ni belirleyen ve merkez ile çevre arasına 'yarı-çevre' mekanizmasını ekleyen seçenektir.
Doğru seçenek, Wallerstein'ın ontolojik başlangıç noktası olan 'tarihsel dünya sistemi'ni doğru tespit etmekte ve teorinin Bağımlılık Okulu'nun katı ikili yapısına (bimodal) getirdiği en büyük yenilik olan 'yarı-çevre' kategorisini doğru tanımlamaktadır. Yarı-çevre, sistemin kutuplaşarak siyasi bir patlama yaşamasını engelleyen temel bir tampon işlevi görür.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki temel aktör vurgusunu ve sınırları aşan tek işbölümü tanımını analiz et.
Analiz biriminin ulus-devlet, hegemon veya rejimler değil, bütüncül 'dünya sistemi' olduğu tespit edilir.
Wallerstein, devleti değil kapitalist dünya-ekonomisini temel analiz birimi olarak kabul eder.
2
Parçadaki 'üçlü yapı (trimodal)' ve 'çifte karakter sergileyen tampon bölge' ifadelerinin teorik karşılığını bul.
Bahsedilen kavramın 'yarı-çevre' (semi-periphery) olduğu görülür.
Yarı-çevre, çevre ülkelerini sömürürken merkez ülkeleri tarafından sömürülen, sistemin siyasal istikrarını sağlayan ara katmandır.
3
Bağımlılık Okulu ile Dünya Sistemleri Teorisi arasındaki temel farkı belirle.
Bağımlılık okulu katı bir merkez-çevre (bimodal) ikiliği sunarken, Wallerstein yarı-çevre mekanizmasını ekleyerek bu yapıyı esnetmiştir.
Seçenekler arasında sadece doğru olan seçenek hem doğru analiz birimini hem de bu yapısal farkı yansıtmaktadır.

Key Concept

Dünya Sistemleri Teorisi'nde Analiz Birimi ve Yarı-Çevre Kavramı
Rate this question

Topics

Dünya Sistemleri Teorisi

More questions from this topic