Uzay araştırmaları alanında faaliyet gösteren iki devlet, yörüngedeki uydu verilerinin barışçıl amaçlarla ortak kullanımını öngören ikili bir antlaşma metnini müzakere etmiş ve yetkili temsilcileri aracılığıyla imzalamıştır. Antlaşma metninde, tarafların iç hukuk prosedürleri tamamlandıktan sonra onay (ratifikasyon) belgelerinin teatisi ile antlaşmanın yürürlüğe gireceği açıkça hüküm altına alınmıştır. Ancak onay süreci henüz tamamlanmadan ve antlaşma yürürlüğe girmeden önce, taraflardan biri söz konusu yörüngeyi tek taraflı olarak gizli bir askeri proje için tahsis etmiş ve antlaşmanın konu ve amacını fiilen imkânsız kılacak faaliyetlere girişmiştir.
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Antlaşma henüz onaylanıp yürürlüğe girmemiş olsa dahi, metnin imzalanmış olması ilgili devlete antlaşmanın konu ve amacını ortadan kaldıracak fiillerden kaçınma yükümlülüğü getirir.Answer
- BSöz konusu faaliyet, uluslararası hukukun emredici kurallarına (jus cogens) doğrudan aykırılık teşkil ettiği için imzalanan antlaşma metnini baştan itibaren (ab initio) mutlak butlanla sakatlar.
- CAntlaşmanın onaylanmamış olması devletin sorumluluğunu askıya aldığından, bu tür uyuşmazlıklarda Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi tarafların ek rızası aranmaksızın zorunlu olarak devreye girer.
- DDevletlerin imza ile onay aşamaları arasındaki yükümlülükleri yalnızca doktrin ve yargı kararları gibi yardımcı kaynaklarla düzenlendiğinden, devletin eylemi bağlayıcı bir ihlal oluşturmaz.
- EDevlet yetkililerinin iç hukuktaki onay sürecini beklemeden eyleme geçmesi mutlak yetki aşımı (ultra vires) kabul edildiğinden, bu ihlaller ilgili devlete isnat edilemez.