Uluslararası Antlaşmalar

Uluslararası hukukta devletler arasındaki ilişkileri düzenleyen en temel metinlerden biri olan $1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi rejimine göre; bir belgenin "antlaşma" ($treaty$) olarak tanımlanabilmesi ve bu Sözleşme'nin uygulama alanına girmesi için aşağıdaki özelliklerden hangisini taşıması zorunludur?

Uluslararası hukukta devletlerin hak ve yükümlülüklerini belirleyen en temel hukuki araçlardan biri uluslararası antlaşmalardır.

Uluslararası hukukun kaynakları ve antlaşmalar hukuku dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir?

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri uyarınca, yürürlükte olan bir uluslararası antlaşma ile sonradan ortaya çıkan yeni bir genel uluslararası hukuk emredici kuralı ($jus$ $cogens$) arasında bir çatışma meydana gelmesi durumunda söz konusu antlaşmanın hukuki akıbeti aşağıdakilerden hangisidir?

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin $28.$ maddesinde düzenlenen "antlaşmaların zaman bakımından uygulanması" (geriye yürümezlik) ilkesi uyarınca, aksine bir niyet antlaşmadan anlaşılmadıkça veya başka bir şekilde belirlenmedikçe, bir antlaşmanın hükümleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde; çok taraflı bir antlaşmaya bir devlet tarafından konulan çekinceye karşı başka bir akit devletin itirazda bulunması, ancak bu itirazın antlaşmanın bu iki devlet arasında yürürlüğe girmesine engel teşkil etmediğini açıkça belirtmesi durumunda, çekinceye konu olan hükümlerle ilgili hukuki rejim aşağıdakilerden hangisidir?

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin $31.$ maddesinde düzenlenen antlaşmaların yorumlanmasına ilişkin "genel kural" çerçevesinde, bir antlaşmanın yorumlanmasında başvurulacak "bağlam" ($context$) kavramı içerisinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Uluslararası hukukta genel kural olarak bir devlet, bir antlaşmanın rızasını sakatladığı gerekçesiyle iç hukuk hükümlerinin ihlal edildiğini ileri süremez. Ancak bu durumun istisnai olarak bir geçersizlik nedeni sayılabilmesi, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 46. maddesinde belirli şartlara bağlanmıştır. Buna göre, bir devletin antlaşma yapma yetkisine ilişkin iç hukuk hükümlerinin ihlal edilmiş olması durumunda, bu iddianın hukuken geçerli bir sebep olarak kabul edilebilmesi için gereken temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi sisteminde, bir devletin antlaşmayla bağlanma rızasını açıklarken iradesinin sakatlanmış olması durumu; 'iptal edilebilirlik' ($voidable$) ve 'kesin geçersizlik' ($void$) olarak iki ana kategoriye ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi rızası sakatlanan devletin iradesine veya sonradan onay vermesine bakılmaksızın, antlaşmayı baştan itibaren 'kesin olarak geçersiz' ($void$) kılan hallerden biridir?

Uluslararası antlaşmalar hukukunun temel metni olan Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ne göre; yapılışı sırasında genel uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) ile çatışan bir antlaşmanın hukuki durumu aşağıdakilerden hangisidir?

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ne göre; yapıldığı sırada genel uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) ile çatışan bir antlaşmanın hukuki durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası bir insan hakları rejiminin güncellenmesi amacıyla toplanan diplomatik konferansta, katılımcı devletlerce yeni bir çok taraflı sözleşme metni kabul edilmiştir. Konferansa katılan bir ülkenin Dışişleri Bakanı sözleşmeyi törenle imzalamış, ancak anayasası gereği meclis onayını henüz almadığı için onaylama (ratifikasyon) belgesini tevdi etmemiştir. Aynı süreçte, uluslararası hukukun önde gelen bilginleri (doktrin) sözleşmenin içerdiği acil koruma tedbirlerinin gecikmeksizin uygulanması gerektiği yönünde mütalaalar yayımlamıştır. Öte yandan, sözleşmede yer alan bir maddenin, uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen ve hiçbir surette sapılmasına izin verilmeyen emredici bir kural (jus cogens) ile açıkça çatıştığı ileri sürülmektedir.

Uluslararası antlaşmalar hukuku kuralları dikkate alındığında, bu durumun hukuki niteliği ve doğuracağı sonuçlar hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Sirius ve Vega devletleri arasında kapsamlı bir ekonomik işbirliği antlaşması akdedilmiştir. Sirius Devleti'nin anayasasına göre bu tür antlaşmaların uluslararası bağlayıcılık kazanması (onaylama/ratifikasyon) münhasıran parlamentonun yetkisindedir. Ancak Sirius Dışişleri Bakanı, parlamentonun yetkisini gasp ederek antlaşmayı uluslararası düzeyde doğrudan onaylamıştır. Vega Devleti'nin bu anayasal işleyişten haberdar olması beklenemeyecek durumdadır ve yetki ihlali objektif olarak aşikâr nitelikte değildir.

Antlaşma sorunsuz bir şekilde yürürlüğe girip üç yıl uygulandıktan sonra, uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen ve kendisinden hiçbir sapmaya izin verilmeyen yeni bir emredici kural (jus cogens) ortaya çıkmış; antlaşmanın temel maddelerinden biri bu yeni kuralla tamamen çatışır hâle gelmiştir.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, bu antlaşmanın hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Zephyria ve Elysium Cumhuriyetleri, açık denize kıyısı olmayan bir üçüncü devletin topraklarından geçecek devasa bir enerji nakil hattının inşası ve işletilmesi için yetkili temsilcileri vasıtasıyla çok kapsamlı bir antlaşma imzalamış ve ulusal meclislerinden geçirerek onay belgelerini teatî etmişlerdir. Antlaşmanın 12. maddesi, hattın inşası sırasında maliyetleri düşürmek amacıyla, bölgedeki yerel halkın "zorunlu ve ücretsiz kamu çalışması" adı altında kölelik koşullarında çalıştırılmasına açıkça cevaz vermektedir. Aynı zamanda Zephyria temsilcisi, antlaşmayı onaylarken Zephyria Anayasası'nda yer alan "egemenlik haklarını kısıtlayan antlaşmalar halkoylamasına sunulur" şeklindeki temel ve açık bir kuralı Elysium'un bilmesine rağmen ihlal etmiştir. Bir süre sonra Zephyria'da hükümet değişmiş; yeni hükümet, hem anayasal kuralın ihlali nedeniyle antlaşmaya verilen rızanın sakat olduğunu hem de 12. maddenin uluslararası hukukun emredici kurallarına (jus cogens) aykırı olduğunu belirterek antlaşmanın tamamen geçersiz olduğunu ilan etmiştir. Elysium ise anayasal kural ihlalinin Zephyria'nın bir iç sorunu olduğunu ve 12. madde geçersiz sayılsa bile antlaşmanın geri kalan hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunmuştur.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, bu uyuşmazlığın hukuki analizi bağlamında aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Meridyen ve Paralel adlı iki egemen devlet, aralarındaki ekonomik ilişkileri derinleştirmek amacıyla kapsamlı bir 'Bölgesel Kalkınma ve Ticaret Antlaşması' müzakere ederek imzalayıp onaylamışlardır. Antlaşma, genel olarak gümrük vergilerinin kaldırılmasını ve sınır ticaretinin kolaylaştırılmasını düzenlemektedir. Ancak, onaylanarak yürürlüğe giren bu antlaşmanın gizli bir maddesinde, sınır ötesi güvenlik risklerini bertaraf etmek gerekçesiyle, belirli bir azınlık grubuna mensup sivillerin sistematik olarak işkenceye tabi tutulması ve zorla yerlerinden edilmesi konusunda iki devletin güvenlik güçlerinin ortak operasyonlar yürüteceği kararlaştırılmıştır.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, yürürlüğe giren bu antlaşmanın hukuki sonucu hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Alpina ve Rutenya devletleri; sınır aşan su kaynaklarının yönetimi, karşılıklı gümrük indirimleri ve ortak savunma stratejilerini kapsayan üç ana bölümden oluşan geniş çaplı bir antlaşma akdetmiştir. Antlaşmanın ortak savunma stratejilerini düzenleyen üçüncü bölümünde, siyasi kriz yaşadıkları komşu Lirya devletine karşı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yetkilendirmesi veya gerçekleşmiş bir silahlı saldırı olmaksızın ortaklaşa önleyici askeri operasyon düzenlenmesini öngören gizli bir madde yer almaktadır. Antlaşma yürürlüğe girdikten sonra Rutenya, bu gizli maddenin uluslararası hukukun emredici kurallarına (jus cogens) aykırı olduğunu belirterek antlaşmanın geçersizliğini ileri sürmüştür. Alpina devleti ise su kaynakları ve gümrük indirimlerini düzenleyen ilk iki bölümün silahlı operasyon maddesinden tamamen bağımsız olduğunu, bu nedenle 'bölünebilirlik ilkesi' uyarınca sözleşmenin yalnızca üçüncü bölümünün iptal edilip diğer hükümlerinin ayakta kalması gerektiğini savunmuştur.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri uyarınca, taraflar arasındaki bu uyuşmazlığın hukuki boyutuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kıyı devleti ile denize kıyısı olmayan komşusu, aralarındaki ticari ilişkileri düzenlemek üzere bir transit geçiş ve ekonomik işbirliği antlaşması akdetmişlerdir. Antlaşmanın müzakereleri sırasında, kıyı devletinin başmüzakerecisine komşu devlet tarafından gizlice yüksek miktarda maddi menfaat sağlanarak tarife indirimleri kabul ettirilmiştir. Ayrıca, nihai antlaşma metninde "transit koridorunun mutlak güvenliğinin sağlanması" gerekçesiyle, söz konusu güzergâhta yaşayan belirli bir etnik grubun vatandaşlıktan çıkarılarak zorla sınır dışı edilmesi ve mallarına el konulması hüküm altına alınmıştır. Yıllar sonra kıyı devletinde yönetime gelen yeni hükümet, bu antlaşmanın hukuki bağlayıcılıktan yoksun olduğunu iddia etmiştir.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi kuralları dikkate alındığında, bu antlaşmanın hukuki durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Orion ve Lyra devletlerinin dışişleri bakanları, deniz aşırı bir bölgede bulunan bağımsız ve egemen komşu devlet Nova'yı ortaklaşa işgal ederek topraklarını kendi aralarında paylaşmayı öngören gizli bir 'Stratejik Bölüşüm Antlaşması' hazırlamış ve metni usulüne uygun olarak imzalamışlardır. İki devletin anayasasına göre de uluslararası antlaşmaların bağlayıcılık kazanabilmesi için yetkili yasama organlarının onayı (ratifikasyon) şarttır. Orion devleti antlaşmayı kendi parlamentosunda derhal onaylamış, ancak Lyra parlamentosu henüz onay sürecini sonuçlandırmamıştır.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin kuralları dikkate alındığında, bu antlaşmanın hukuki durumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından hazırlanan ve 1969 yılında kabul edilen Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi, emredici normların (jus cogens) antlaşmalar üzerindeki etkisini ayrıntılı olarak düzenler. Sözleşme'nin 64. maddesi, uluslararası hukukun dinamik yapısını yansıtacak şekilde, emredici kurallardaki değişimin yürürlükteki antlaşmalara etkisine odaklanır.

Buna göre, başlangıçta hukuka uygun olarak akdedilmiş ve yürürlüğe girmiş bir uluslararası antlaşmanın, sonradan şekillenen ve ortaya çıkan yeni bir emredici genel uluslararası hukuk kuralı (jus cogens superveniens) ile çatışması durumunda antlaşmanın hukuki akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

K ve L devletleri, sınır aşan organize suçlarla mücadele amacıyla kapsamlı bir "Suçluların İadesi ve Adli İşbirliği Antlaşması" müzakere etmiş ve metin iki devletin tam yetkili temsilcileri tarafından imzalanmıştır. Antlaşmanın ekindeki gizli bir protokolde, "şüphelilerden acil istihbarat elde edilmesi amacıyla bedensel ve ruhsal bütünlüğü kalıcı olarak zedeleyici olağandışı sorgulama yöntemlerinin kullanılabileceği" düzenlenmiştir. K devletinin anayasal sistemine göre antlaşmaların bağlayıcılık kazanması için parlamentonun onaylaması (ratifikasyon) gerekmekte olup, bu işlem henüz gerçekleşmemiştir. Buna rağmen L devleti, atılan imzanın antlaşmayı en azından geçici olarak yürürlüğe koyduğunu iddia ederek protokolün derhal uygulanmasını talep etmektedir.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi bağlamında, bu duruma ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

X ve Y devletleri arasında karşılıklı yatırımların teşvik edilmesini amaçlayan ikili bir antlaşma imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir. Bir süre sonra X devleti, antlaşmayı müzakere edip imzalayan temsilcisinin, anayasalarında yer alan 'antlaşmaların yürürlüğe girmesi için parlamentodan onay alınması' şartını ihlal ettiğini belirterek antlaşmayla bağlı olmadığını iddia etmiştir. Y devleti ise X devletinin iç hukukundaki bu usulden haberdar olmadığını ve yetki aşımının dışarıdan bakıldığında olağan uygulamalara aykırı görünmediğini savunmuştur.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi dikkate alındığında, X devletinin iddiası ve antlaşmanın hukuki durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?