Question

Difficulty: MediumEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Uluslararası hukuk düzeninde, bazı suçların sadece belirli bir devleti değil, tüm insanlığı ve uluslararası kamu düzenini hedef aldığı kabul edilmektedir. Bu tür suçların faillerinin cezasız kalmaması adına, klasik yargı yetkisi bağlantılarının (yer veya kişi) mevcut olmadığı durumlarda dahi, faili elinde bulunduran herhangi bir devletin yargılama yapabilmesine imkan tanınır.

Bu bağlamda; suçun işlendiği yere, failin vatandaşlığına veya mağdurun uyruğuna bakılmaksızın, sırf suçun niteliği gereği uluslararası toplumun ortak çıkarlarını korumak amacıyla kullanılan yargı yetkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Mülkilik İlkesi
  2. B
    Koruma İlkesi
  3. C
    Aktif Şahsilik İlkesi
  4. D
    Pasif Şahsilik İlkesi
  5. Evrensellik İlkesiAnswer

Answer

Uluslararası hukukta hiçbir mülki veya şahsi bağ bulunmasa dahi suçun niteliği gereği kullanılan yargı yetkisi Evrensellik İlkesi'dir.
Evrensellik ilkesi (Universal Jurisdiction), uluslararası hukukun en istisnai yetki türüdür. Bu ilkeye göre, bazı suçlar (deniz haydutluğu, soykırım, insanlığa karşı suçlar, işkence) uluslararası toplumun tamamına karşı işlenmiş sayılır. Bu nedenle suçun nerede işlendiğine veya tarafların uyruğuna bakılmaksızın, faile ulaşan her devlet yargılama yapma yetkisine sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki yargı yetkisi kriterlerini analiz etme
Suçun işlendiği yer (mülkilik), failin uyruğu (aktif şahsilik) ve mağdurun uyruğu (pasif şahsilik) ile bir bağ aranmadığı tespit edildi.
Uluslararası hukukta yargı yetkisinin sınırlarını belirleyen temel ilkeleri birbirinden ayırmak için bu kriterler gereklidir.
2
Suçun niteliğini ve korunmaya çalışılan hukuki değeri belirleme
Suçun 'tüm insanlığı ve uluslararası kamu düzenini hedef aldığı' ve 'uluslararası toplumun ortak çıkarlarını' korumayı amaçladığı görüldü.
Evrensellik ilkesi, devletin özel çıkarlarından ziyade insanlığın ortak vicdanını korumaya odaklanır.
3
Belirlenen özellikleri hukuki kavramla eşleştirme
Yer ve kişi bağlantısı aramayan, insanlık düşmanı (hostis humani generis) olarak görülen suçlar üzerindeki bu yetki Evrensellik (Evrensel Yetki) İlkesi'dir.
Deniz haydutluğu, soykırım ve insanlığa karşı suçlar bu ilkenin klasik uygulama alanlarıdır.

Key Concept

Evrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Practice More

Evrensellik ilkesinin uygulanabildiği 'jus cogens' (emredici norm) niteliğindeki suç listesini ve 'aut dedere aut judicare' (ya iade et ya yargıla) kuralı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question