Question

Difficulty: MediumDünya Sistemleri Teorisi

Immanuel Wallerstein’ın Dünya Sistemleri Analizi'nde, dünya-sisteminin temel bileşenleri olan "merkez" (core) ve "çevre" (periphery) bölgeleri arasındaki hiyerarşik ilişki, coğrafi bir konumlanmadan ziyade üretim süreçlerinin niteliği üzerinden tanımlanır. Buna göre, Wallerstein’ın kavramsallaştırmasında bir bölgenin "merkez" olarak tanımlanmasını sağlayan temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sermaye yoğunluklu, yüksek teknoloji gerektiren ve "yarı-tekelci" (quasi-monopoly) nitelikteki üretim süreçlerine ev sahipliği yapmasıAnswer
  2. B
    Hammadde ve tarımsal ürünlerin işlenmeden doğrudan dünya piyasasına sunulduğu bir üretim modelini benimsemesi
  3. C
    Siyasi rejimin otoriterlikten uzak, doğrudan demokrasi ve katılımcı bir yapıya sahip olması
  4. D
    Uluslararası sistemde herhangi bir ittifaka dahil olmadan tamamen tarafsız bir dış politika izlemesi
  5. E
    Nüfus yoğunluğunun ve kentleşme oranının diğer bölgelere kıyasla çok daha yüksek olması

Answer

Sermaye yoğunluklu, yüksek teknoloji gerektiren ve yarı-tekelci nitelikteki üretim süreçlerine ev sahipliği yapması
Modern dünya-sistemi, bölgelerin dünya ekonomisi içindeki iş bölümlerine göre hiyerarşik olarak sıralandığı bir yapıdır. Merkez (core) olarak tanımlanan bölgeler, üretimin sermaye ve teknoloji yoğun olduğu, devlet desteğiyle sağlanan yarı-tekeller (quasi-monopolies) sayesinde yüksek kârların elde edildiği alanlardır. Bu süreçler, çevredeki (periphery) emek-yoğun ve tam rekabetçi üretim süreçleriyle takas edildiğinde, artık değerin sistemin merkezine doğru akmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Dünya Sistemleri Analizi'ndeki temel birimi belirle
Analiz birimi devlet değil, dünya-sisteminin kendisidir
Teori, toplumsal gerçekliğin ancak bir bütün olan tarihsel sistem içinde anlaşılabileceğini savunur
2
Merkez ve çevre ayrımının kriterini analiz et
Ayrım, coğrafi sınırlarla değil, üretim süreçlerinin kâr ve teknoloji yoğunluğuyla belirlenir
Artık değerin (surplus) çevreden merkeze transferi, üretim süreçleri arasındaki bu asimetrik ilişki sayesinde gerçekleşir
3
Merkez süreçlerin karakteristiğini tanımla
Yüksek ücretli emek, yüksek sermaye yoğunluğu ve en önemlisi "yarı-tekelci" pazar yapısı
Yarı-tekelci yapı, üreticilerin yüksek kâr marjlarını korumasını ve çevredeki rekabetçi (düşük kârlı) ürünlerle takas sırasında avantajlı olmasını sağlar

Key Concept

Dünya-Sistemi İş Bölümü ve Üretim Süreçleri

Practice More

Yarı-çevre (semi-periphery) bölgelerin sistemin siyasi istikrarındaki tampon rolünü inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question