Uluslararası sistemde teknolojik gelişmelerin hızlanmasıyla birlikte, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, otonom sistemlerin uluslararası hukuk çerçevesinde kullanımına ilişkin 'Etik ve Güvenli Yapay Zekâ Standartları Bildirgesi'ni üye devletlerin büyük bir çoğunluğunun katılımıyla kabul etmiştir. Kısa bir süre sonra, belirli bir bölgede bu silah sistemlerinin kullanılmasının uluslararası barış ve güvenliği tehdit eder boyuta ulaşması üzerine, BM Güvenlik Konseyi, BM Antlaşması'nın VII. Bölümü kapsamında harekete geçerek söz konusu otonom silahların devlet dışı aktörlere transferini tüm üye devletler için derhal yasaklayan bir karar almıştır.
Bu iki metnin uluslararası hukukun kaynakları bağlamındaki hukuki niteliği ve etkisi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AUluslararası örgüt kararları, yargı kararları ve öğreti (doktrin) ile birlikte UAD Statüsü'nün 38. maddesinde bağlayıcı 'asli kaynaklar' arasında sayıldığından, her iki organın işlemi de taraf devletler için anında emredici norm oluşturur.
- BGüvenlik Konseyinin VII. Bölüm kapsamında aldığı kısıtlayıcı kararların uygulanabilmesi ve bağlayıcılık kazanması için, kararın öncelikle Genel Kurul tarafından asli kaynak statüsünde onaylanması zorunludur.
- Genel Kurul bildirgesi kural olarak 'yumuşak hukuk (soft law)' niteliğinde olup doğrudan bağlayıcı olmamakla birlikte teamül hukukunun oluşumuna katkı sağlayabilirken; Güvenlik Konseyinin VII. Bölüm kapsamındaki kararı üye devletler için hukuken bağlayıcıdır.Answer
- DGenel Kurul bildirgesi üye devletlerin ezici bir çoğunluğu tarafından desteklendiği için kabul edildiği anda 'jus cogens' (emredici kural) statüsü kazanarak normlar hiyerarşisinde Güvenlik Konseyi kararından daha üstün bir konuma yerleşir.
- EGenel Kurul bildirgesi hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkesi temelinde oluşturulduğundan, herhangi bir ihtilafta tarafların özel rızasına gerek duyulmaksızın hukukun genel ilkeleri gibi resen ve mutlak olarak uygulanır.