Uluslararası hukuk doktrininde, uluslararası örgütlerin organları tarafından alınan kararlar, yetkilerini kurucu antlaşmadan aldıkları için "türev (ikincil) kaynak" olarak nitelendirilirler. Bu kararların bir kısmı örgütün iç yapısına yönelik (içsel), bir kısmı ise devletlerin dış davranışlarını düzenlemeye yönelik (dışsal) hukuki sonuçlar doğurabilir. Birleşmiş Milletler (BM) sistemi ve uluslararası hukukun kaynaklar hiyerarşisi dikkate alındığında, örgüt kararlarının hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Güvenlik Konseyi'nin BM Şartı'nın VII. Bölümü kapsamında aldığı kararlar devletler üzerinde dışsal ve bağlayıcı bir etki doğururken; Genel Kurul'un normatif içerikli kararları kural olarak 'yumuşak hukuk' (soft law) niteliğindedir ancak bu kararlar teâmül kuralının 'opinio juris' unsurunun saptanmasında kanıt teşkil edebilir.Answer
- BUluslararası örgüt kararları, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde açıkça sayılan 'asli kaynaklar' arasında yer aldığı için antlaşmalar ve teâmül kuralları ile aynı hiyerarşik düzeyde kabul edilir.
- CBM Genel Kurulu tarafından oybirliği veya ezici çoğunlukla kabul edilen kararlar, kurucu antlaşmada aksine bir hüküm olsa dahi otomatik olarak 'jus cogens' (emredici kural) niteliği kazanır.
- DÖrgütün bütçesinin onaylanması veya yeni üye kabulü gibi Genel Kurul kararları 'dışsal' nitelikte işlemler olup, bu kararların üye devletlerin egemenlik alanlarını etkileme gücü bulunmadığından hukuken bağlayıcılıkları yoktur.
- EGüvenlik Konseyi kararları, BM Şartı'nın 103. maddesi uyarınca antlaşmalardan üstün tutulduğu için uluslararası hukukun 'türev' değil, 'asli ve en üst' kaynağı olarak kabul edilmektedir.
Answer
Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı kararları ile Genel Kurul'un 'yumuşak hukuk' niteliğindeki ve teâmül hukukuna delil teşkil edebilecek kararlarını ayıran seçenek doğrudur.
Doğru ifade, uluslararası hukukun modern işleyişindeki en kritik ayrımı yapmaktadır: BM Güvenlik Konseyi'nin Şart'ın 25. maddesi uyarınca aldığı kararların bağlayıcılığını kabul ederken, Genel Kurul kararlarının kural olarak 'soft law' (yumuşak hukuk) olduğunu, ancak bu kararların devletlerin ortak hukuki kanaatini (opinio juris) yansıtması durumunda teâmül hukukunun tespitinde vazgeçilmez birer araç haline geldiğini vurgulamaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türev (İkincil) Kaynaklar ve Yumuşak Hukuk (Soft Law)
Practice More
BM Genel Kurul kararlarının hangi durumlarda teâmül hukukunun saptanmasında 'bildirici' etki yarattığını örnek olaylar (Nikaragua Davası vb.) üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s