Bir uluslararası örgütün organı tarafından tesis edilen hukuki işlemin, örgütün kurucu belgesiyle çizilen yetki sınırlarının dışına çıkması (ultra vires) durumunda bu işlemin hukuki geçerliliği uluslararası hukuk doktrininde tartışılan bir konudur. Uluslararası hukukta kararların iptali için merkezi ve zorunlu bir yargısal denetim mekanizmasının bulunmayışı, bu tür işlemlerin akıbetine dair belirli ilkelerin oluşmasına yol açmıştır.
Buna göre, uluslararası örgütlerin "yetki aşımı" (ultra vires) teşkil eden kararlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Bir örgüt kararının, örgütün genel amaçlarına hizmet etmesi ve zahiren (prima facie) yetki dahilinde görünmesi durumunda, o işlemin hukuken geçerli olduğu yönünde bir karine kabul edilir.Answer
- BYetki aşımı teşkil eden bir karar, kurucu antlaşma hükümlerine aykırı olduğu için Uluslararası Adalet Divanı tarafından herhangi bir başvuruya gerek kalmaksızın kendiliğinden (ex officio) hükümsüz kılınır.
- CUluslararası hukukta normlar hiyerarşisi gereği, örgüt organlarının yetki aşımı yaparak aldığı kararlar her zaman 'jus cogens' normu statüsünde kabul edilir ve üye devletler tarafından sorgulanamaz.
- DYetki aşımı ile alınan bir karar, sadece o kararın lehine oy kullanan devletleri bağlayan özel bir antlaşma hükmüne dönüşür; aleyhte oy kullananlar için ise geçersiz kabul edilir.
- EÖrgüt organlarının yetki sınırlarını aşarak aldığı her karar, otomatik olarak bir 'uluslararası teâmül' kuralına dönüşür ve bu yolla asli kaynak haline gelerek bağlayıcılık kazanır.
Answer
Bir örgüt kararının, örgütün genel amaçlarına hizmet etmesi ve zahiren (prima facie) yetki dahilinde görünmesi durumunda, o işlemin hukuken geçerli olduğu yönünde bir karine (presumption of legality) kabul edilir.
Uluslararası Adalet Divanı'nın 1962 tarihli 'Belirli Giderler' (Certain Expenses) tavsiye görüşünde vurgulandığı üzere, uluslararası sistemde kararları iptal edecek merkezi bir otoritenin yokluğu nedeniyle, bir örgüt kararı örgütün amaçlarına uygunsa ve zahiren yetki dahilinde görünüyorsa, o kararın hukuken geçerli olduğu yönünde bir karine (presumption of legality) kabul edilir. Bu, örgütün kurumsal sürekliliğini korumayı hedefler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Uluslararası Örgütlerin Yetki Sınırları ve Geçerlilik Karinesi
Hints
1
Uluslararası hukukta örgüt kararlarını iptal edecek merkezi bir 'idari mahkeme' olup olmadığını göz önünde bulundurun.
2
Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Belirli Giderler' davasında, örgütün işleyişini korumak için hangi hukuki varsayımı (karineyi) kullandığını hatırlayın.
Practice More
Uluslararası örgütlerin 'tazammun eden yetkileri' (implied powers) doktrini ile ultra vires kavramı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s