Question

Difficulty: MediumÜlkesel Yetki (Mülkilik İlkesi)

F ülkesi vatandaşı olan (Z), G ülkesinde kurduğu bir telekomünikasyon merkezi üzerinden, H ülkesinde yaşayan kişileri telefonla arayarak organize bir dolandırıcılık faaliyeti yürütmüştür. Suçun tüm planlama ve arama (icra) hareketleri G ülkesinde yapılmış olmasına rağmen, mağdurların malvarlığındaki eksilme ve haksız kazancın elde edilmesi doğrudan H ülkesi sınırları içinde gerçekleşmiştir. H ülkesi adli makamları, eylemin mağdurların uyrukluğundan bağımsız olarak, haksız fiilin neticesinin doğrudan kendi topraklarında doğmasını esas alarak (Z) hakkında yargı yetkisi iddia etmiştir.

Buna göre, H ülkesinin yargı yetkisini tesis ederken dayandığı uluslararası hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Objektif (nesnel) mülkilik ilkesiAnswer
  2. B
    Subjektif (öznel) mülkilik ilkesi
  3. C
    Aktif şahsilik ilkesi
  4. D
    Pasif şahsilik ilkesi
  5. E
    Koruma (geçerlilik) ilkesi

Answer

H ülkesinin yargı yetkisini, suçun icra hareketleri başka bir ülkede başlasa da haksız sonucun doğrudan kendi fiziki sınırları içinde meydana gelmesine dayandırması 'Objektif (nesnel) mülkilik ilkesi' ile açıklanır.
Devletlerin yargı yetkisi kurallarından olan mülkilik (yersellik) ilkesi, suçun işlendiği ülkenin yargı yetkisine sahip olmasını ifade eder. Bir eylemin icra hareketleri bir ülkede başlayıp neticesi başka bir ülkede doğuyorsa, eylemin icra edildiği devletin yetkisine 'subjektif mülkilik', neticenin gerçekleştiği (suçun tamamlandığı) devletin yetkisine ise 'objektif mülkilik' denir. Olayda H ülkesi, neticenin kendi topraklarında doğmasını esas aldığı için hukuki dayanağı objektif mülkilik ilkesidir.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki eylemin başlangıç (icra) ve bitiş (netice) yerlerinin tespit edilmesi.
Suçun icra hareketleri G ülkesinde başlamış, ancak maddi zararı ifade eden netice H ülkesinde gerçekleşmiştir.
Sınır aşan suçlarda mülkilik ilkesinin hangi türünün uygulanacağını belirlemek için eylemin parçalara ayrılması gerekir.
2
H ülkesinin yetki iddiasının temel dayanağının sınıflandırılması.
H ülkesi, failin uyrukluğuna (aktif şahsilik) veya mağdurun uyrukluğuna (pasif şahsilik) değil, eylemin tamamlandığı 'yer' unsuruna dayanmaktadır.
Soru kökündeki 'haksız fiilin neticesinin doğrudan kendi topraklarında doğmasını esas alarak' ifadesi, şahsilik sistemini dışlayıp yersellik (mülkilik) sistemini öne çıkarır.
3
Netice yerine dayalı mülkilik ilkesinin terminolojik karşılığının bulunması.
İcra hareketlerinin yapıldığı yer yetkisi 'subjektif mülkilik', neticenin gerçekleştiği yer yetkisi ise 'objektif mülkilik' olarak adlandırılır.
Uluslararası hukukta mülkilik yetkisi, suçun sınır aşan yapısına göre bu şekilde iki alt kategoriye ayrılmaktadır.

Key Concept

Objektif Mülkilik (Nesnel Yersellik) İlkesi
Rate this question