Gastrointestinal sistem (GİS) kan akımının kontrolünde otonomik sinir sistemi ve yerel metabolik faktörler dinamik bir etkileşim halindedir. Şiddetli ve sürekli sempatik uyarım altında splanknik dolaşımda gözlenen "otoragülatör kaçış" (autoregulatory escape) fenomeninin mekanizması ve bağırsak duvarı tabakalarındaki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Sempatik vazokonstriksiyonun başlangıçta kan akımını azaltmasına rağmen, biriken yerel metabolitlerin etkisiyle mukoza tabakasındaki kan akımının muskularis tabakasına göre daha hızlı ve belirgin şekilde normale dönmesidir.Answer
- BSürekli sempatik uyarım sırasında G-hücrelerinden salınan gastrinin, damar düz kasındaki -adrenerjik reseptörleri kompetitif olarak bloke etmesi sonucu gelişen pasif bir vazodilatasyondur.
- CVilluslardaki ters akım (counter-current) mekanizmasının arteriyel geçişini venüle doğru artırarak villus ucunda oluşturduğu yüksek parsiyel oksijen basıncının damar direncini düşürmesidir.
- DSadece parasempatik sinirlerin (n. vagus) uyarımı ile salınan vazoaktif intestinal polipeptit (VIP) ve bradikininin, sempatik tonusu santral düzeyde baskılamasıyla oluşan bir reflekstir.
- EBağırsak muskularis tabakasındaki miyojenik yanıtın, artan sistemik kan basıncına bağlı olarak gelişen gerilme reseptörleri aracılığıyla mukoza akımını tamamen durdurmasıdır.
Answer
Otoragülatör kaçış, sempatik vazokonstriksiyonun yerel metabolitler (başta adenozin) tarafından baskılanmasıyla mukoza akımının muskularise göre daha hızlı restore edilmesidir.
Sempatik sinirlerin splanknik damarlar üzerindeki vazokonstriktör etkisi, doku iskemisi ve buna bağlı metabolit birikimi ile zamanla kırılır. Bu sürece 'otoragülatör kaçış' denir. Bağırsak mukozası, sindirim ve emilim gibi aktif görevleri nedeniyle muskularis (kas) tabakasına göre çok daha yüksek bir metabolik hıza sahiptir. Bu nedenle, mukoza tabakasında vazodilatör metabolitlerin (adenozin, , , ) birikimi daha hızlı gerçekleşir ve sempatik etkinin aşılması (kaçış) mukoza akımında çok daha belirgin olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Otoragülatör Kaçış (Autoregulatory Escape)