Examkin

Question

Difficulty: HardAdrenal Korteks Hormonları

Dört hafta önce bir inflamatuar hastalık nedeniyle yüksek doz adrenokortikotropik hormon (ACTHACTH) tedavisi başlanan 4545 yaşındaki bir hastada, tedavinin dördüncü haftasında yapılan kontrollerde plazma kortizol düzeyi belirgin olarak yüksek bulunurken, plazma aldosteron düzeyinin normal sınırlarda olduğu saptanmıştır. Ayrıca hastanın kan basıncı hafif yüksek seyretmektedir.

Bu hastada gözlenen bulgular ve adrenal bezdeki olası morfolojik değişikliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Adrenal bezin zona fasikulata ve retikülaris tabakalarında trofik hipertrofi gelişmiş; aldosteron düzeyi ise 'ACTH kaçışı' fenomeni nedeniyle bazal seviyelere dönmüştür.Answer
  2. B
    Yüksek ACTHACTH düzeyi nedeniyle adrenal korteksin her üç tabakasında da simetrik hipertrofi gelişmiş ve tüm steroid hormonların sentezi kalıcı olarak artmıştır.
  3. C
    Artan plazma kortizolü mineralokortikoid reseptörlerini doyurduğu için zona glomerulosa tabakasında disuse (kullanılmama) atrofisi meydana gelmiştir.
  4. D
    Saptanan yüksek kortizol düzeyi adrenal medulla hiperplazisinden kaynaklanırken, korteks tabakalarında herhangi bir morfolojik değişiklik oluşmamıştır.
  5. E
    Adrenal bezde sadece zona glomerulosa tabakası hipertrofiye uğramış; zona retikülaris tabakası ise ACTHACTH yanıtı vermediği için atrofiye olmuştur.

Answer

Adrenal bezin zona fasikulata ve retikülaris tabakalarında trofik hipertrofi gelişmiş; aldosteron düzeyi ise 'ACTH kaçışı' fenomeni nedeniyle bazal seviyelere dönmüştür.
Doğru seçenek, adrenal korteksin katmanlı yapısını ve bu katmanların farklı kontrol mekanizmalarını tam olarak açıklamaktadır. ACTH, zona fasikulata ve zona retikülaris hücrelerinde protein sentezini ve hücre bölünmesini uyararak bu tabakaların hipertrofisine neden olur. Buna karşılık, zona glomerulosa temel olarak anjiyotensin II'ye bağımlıdır. Aldosteronun dördüncü haftada normal bulunması ise, başlangıçtaki geçici ACTH uyarısının volüm artışı ve ardından gelen anjiyotensin II baskılanması ile dengelenmesi (ACTH kaçışı) sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
ACTH'ın adrenal korteks üzerindeki etkilerini analiz et.
ACTH, zona fasikulata (kortizol) ve zona retikülaris (androjenler) üzerinde hem akut (hormon sentezi) hem de kronik (trofik/büyüme) etkilere sahiptir.
ACTH reseptörleri (MC2R) bu iç tabakalarda yoğun olarak bulunur ve hücre büyümesini uyarır.
2
Zona glomerulosa'nın regülasyonunu değerlendir.
Zona glomerulosa temel olarak anjiyotensin II ve plazma K+K^+ düzeyleri ile kontrol edilir; ACTH'ın etkisi burada çok sınırlı ve geçicidir.
Bu tabakanın varlığı ve fonksiyonu hipofizektomi (ACTH yokluğu) sonrası bile büyük oranda korunur.
3
Aldosteronun ACTH'a zamansal yanıtını (ACTH kaçışı) yorumla.
Yüksek doz ACTH uygulaması ilk 1-2 gün aldosteronu artırır; ancak oluşan sodyum tutulumu ve volüm artışı RAAS sistemini baskılayarak aldosteronu normale döndürür.
Buna 'ACTH escape' (ACTH kaçışı) denir ve sodyum dengesinin korunmasını sağlar.

Key Concept

ACTH'ın trofik etkisi zona fasikulata ve retikülaris ile sınırlıdır; zona glomerulosa ise temel olarak RAAS kontrolündedir ve ACTH'ın mineralokortikoid etkisine karşı 'kaçış' fenomeni gösterir.
Rate this question

Topics

Adrenal Korteks Hormonları

More questions from this topic