Endokrin Sistem Fizyolojisi

Klinik muayene ve laboratuvar tetkikleri sonucunda hipofiz kaynaklı bir $ACTH$ sekrete eden adenom (Cushing hastalığı) tanısı alan $42$ yaşındaki bir kadın hastada, adrenal bez görüntülemesinde bilateral kortikal kalınlaşma (hiperplazi) saptanmıştır. Ancak hastanın plazma elektrolit paneli incelendiğinde sodyum ve potasyum düzeylerinin normal sınırlar içinde olduğu ve aldosteron salgı düzeyinin kronik $ACTH$ artışından belirgin şekilde etkilenmediği gözlenmiştir.

Bu hastada zona glomerüloza tabakasının ve aldosteron salgısının kronik $ACTH$ yüksekliğinden nispeten bağımsız kalmasının temel fizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Büyüme hormonu ($GH$) reseptörlerini kodlayan genlerde saptanan homozigot mutasyon sonucunda reseptörlerin işlev göremediği bir hastada (Laron sendromu), plazma $GH$ düzeyinin belirgin derecede yüksek iken $IGF-1$ düzeyinin oldukça düşük olduğu saptanmıştır. Bu hastada hipotalamik nöronların aktivitesi ve hormonal sekresyon paternleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

İnsan vücudunda homeostazın düzenlenmesinde kritik rol oynayan bir hormonun, sistemik arteriyollerde vazokonstriksiyon oluşturmak için $G_q$ proteinleri aracılığıyla fosfolipaz C yolunu kullandığı, böbrek toplayıcı kanal hücrelerinde ise $G_s$ proteinleri aracılığıyla adenilat siklaz aktivasyonu üzerinden su geri emilimini artırdığı saptanmıştır.

Bu hormonun sentez süreci ve plazmadaki transport özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Endokrin sistemde hormonların kimyasal yapıları; onların plazmada taşınma formlarını, yarı ömürlerini ve hedef hücrede tetikledikleri sinyal iletim mekanizmalarını belirleyen temel özelliktir.

Buna göre; plazmada büyük oranda serbest (çözünmüş) halde taşınan ve hedef hücre membranındaki G-proteini aracılı reseptörüne bağlanarak hücre içi siklik AMP ($cAMP$) düzeylerini artıran hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenal korteksin farklı tabakalarında steroidogenezin hormonal kontrolü değerlendirildiğinde; zona glomerulosada anjiyotensin II ve zona fasciculatada ACTH uyarısı sonucunda gerçekleşen hücresel olaylar için aşağıdakilerden hangisi ortaktır?

Endokrin sistemde bir hormonun kimyasal yapısı; onun sentez süreçlerini, hücre içindeki depolanma kapasitesini, plazmadaki transport formunu ve hedef hücredeki sinyal iletim yolunu belirleyen en temel unsurdur. Hormonların bu yapısal ve fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Endokrinoloji polikliniğinde takip edilen $38$ yaşındaki bir hastanın tedavi planına, postprandiyal glukoz kontrolünü artırmak amacıyla bir dipeptidil peptidaz-4 (DPP-4) inhibitörü ekleniyor. Bu ilaç grubu, ince bağırsaklardan salgılanan inkretin hormonlarının (GLP-1 ve GIP) yıkımını engelleyerek insülin salgısını glukoz bağımlı olarak artırmaktadır. İnkretinlerin pankreatik beta hücreleri üzerindeki reseptörlerine bağlanmasıyla başlayan ve insülin ekzositozunu kolaylaştıran temel hücresel sinyal yolağı aşağıdakilerden hangisidir?

Akromegali klinik tablosuyla başvuran bir hastada yapılan laboratuvar tetkiklerinde, ön hipofizdeki bir adenoma bağlı olarak serum büyüme hormonu ($GH$) ve buna ikincil olarak insülin benzeri büyüme faktörü-1 ($IGF-1$) düzeylerinin patolojik olarak yükseldiği saptanmıştır. Bu hastada, artmış olan periferik $IGF-1$ düzeylerinin hipotalamik kontrol merkezleri üzerinde oluşturduğu 'uzun döngülü' (long-loop) negatif feedback yanıtı ile ilgili aşağıdaki eşleşmelerden hangisi doğrudur?

Vücut kalsiyum dengesinin korunmasında kritik bir role sahip olan paratiroid hormonun ($PTH$), plazma kalsiyum ve fosfat konsantrasyonları üzerindeki temel fizyolojik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Antidiüretik hormon ($ADH$) ve oksitosin, hipotalamusta sentezlenip arka hipofizden salınan, yapıca birbirine çok benzeyen nonapeptitlerdir. Bu hormonların reseptör alt tipleri, hücresel sinyal iletim mekanizmaları ve fizyolojik etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Doğum indüksiyonu amacıyla yüksek doz oksitosin infüzyonu uygulanan $32$ yaşındaki gebe hastada, müdahaleden birkaç saat sonra şiddetli baş ağrısı, konfüzyon ve irritabilite gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde plazma sodyum düzeyi $121\ mEq/L$ (normal: $135-145\ mEq/L$) ve plazma ozmolaritesi $255\ mOsm/kg$ saptanıyor. Bu hastada görülen klinik tablonun altta yatan fizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Endokrin sistemde görev yapan bir hormonun; granüllü endoplazmik retikulumda sentezlendiği, plazmada serbest (bağlanmamış) halde taşındığı ve hedef hücrede $G_q$ proteinine kenetli reseptörüne bağlandığında 'fosfolipaz C' aktivasyonu sonucu oluşan 'inozitol trifosfat ($IP_3$)' ve 'diaçilgliserol ($DAG$)' aracılığıyla etki gösterdiği bilinmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerin tamamına sahip olan hormondur?

Kronik olarak düşük sodyum ($Na^+$) içeren bir diyetle beslenen sağlıklı bir bireyde, homeostatik adaptasyon süreci sonucunda adrenal kortekste meydana gelmesi beklenen morfolojik ve fonksiyonel değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Hormonların biyokimyasal yapıları, plazma transport özellikleri ve hedef hücredeki sinyal iletim mekanizmaları arasındaki kompleks etkileşimler düşünüldüğünde; Antidiyüretik Hormon ($ADH$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hormonların kimyasal yapıları, onların hedef hücreye giriş yollarını ve reseptörleriyle etkileşim noktalarını belirleyen temel faktördür. Buna göre, lipidde çözünürlükleri yüksek olduğu için hedef hücrenin plazma membranını kolayca geçip hücre içi (sitoplazmik veya nükleer) reseptörlere bağlanan hormon grubu aşağıdakilerden hangisidir?

19 yaşında bir erkek hasta; aşırı susama, sık idrara çıkma ve son bir ayda 6 kg kaybetme şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde kan glukoz düzeyi $380 \text{ mg/dL}$ saptanıyor ve Tip 1 diabetes mellitus tanısı konuluyor. Bu hastada belirgin hiperglisemiye rağmen plazma glukagon düzeylerinin de uygunsuz şekilde yüksek olduğu belirleniyor.

Bu klinik durumun fizyolojik temeli ve pankreatik hormonların hücresel sinyal mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hormonların kimyasal yapıları; plazmada taşınma biçimlerini, yarı ömürlerini ve hedef hücredeki reseptör lokalizasyonlarını belirleyen temel faktördür. Buna göre, aminoasit türevi bir yapıya sahip olmasına rağmen, plazmada büyük oranda taşıyıcı proteinlere bağlı olarak taşınan ve etkisini hücre içi (intrasellüler) reseptörler aracılığıyla gösteren hormon aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında bir erkek hasta, kronik yorgunluk ve ayağa kalkınca artan baş dönmesi şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $95/60$ mmHg ölçülüyor. Laboratuvar incelemesinde serum sodyum ($Na^+$) düzeyi düşük, serum potasyum ($K^+$) düzeyi ise normalin üzerinde saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulguları, adrenal korteksin hangi bölgesindeki bir fonksiyon bozukluğunu en öncelikli olarak düşündürür?

Adrenal medulladaki kromaffin hücreleri, katekolaminleri sitozoldeki konsantrasyonlarının yaklaşık 25.000 katı kadar yüksek yoğunlukta veziküller (granüller) içerisinde depolar. Bu yoğun konsantrasyon gradyanının oluşturulması ve katekolaminlerin vezikül içinde tutulmasıyla ilgili fizyolojik mekanizmalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yüksek dozda iyodür alımını (örneğin Lugol solüsyonu kullanımı) takiben tiroid bezinde organifikasyonun ve hormon sentezinin geçici olarak baskılandığı 'Wolff-Chaikoff' etkisi gözlenir. Ancak bu baskılanma süreci kalıcı değildir; tiroid bezi birkaç gün içerisinde bu etkiden kurtularak hormon sentezini normale döndürür.

Klinik pratikte hipertiroidi krizinde de faydalanılan bu 'Wolff-Chaikoff etkisinden kaçış' (escape) fenomeninin altında yatan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?