Examkin

Temel Dokular

261 questions

Question 141Question →

Bağ dokusunun yerleşik (resident) hücrelerinden biri olan, sitoplazmasındaki yoğun granüllerin toluidin mavisi gibi bazik boyalarla boyandığında metakromazi göstermesiyle tanınan ve temel görevi inflamatuar yanıtta histamin ve heparin salgılamak olan hücre aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mast hücresi

Answer

Mast hücresi
Doğru cevap olan mast hücreleri, mezenşimal kökenli olup bağ dokusunun yerleşik hücreleridir. Sitoplazmalarında bulunan heparin ve histamin içeren granüller, toluidin mavisi gibi boyalarla boyandığında polianyonik yapıları sayesinde metakromazi (mavi boyanın mor/kırmızı görünmesi) özelliği gösterirler. Bu hücreler özellikle tip I aşırı duyarlılık reaksiyonlarında anahtar rol oynarlar.

Step-by-Step Solution

1
Hücrenin bağ dokusundaki yerleşim durumunu değerlendir.
Sorulan hücre bağ dokusunun 'yerleşik' (resident) bir hücresidir.
Bağ dokusu hücreleri yerleşik ve göçücü olarak ikiye ayrılır; mast hücreleri, fibroblastlar ve makrofajlar yerleşik hücreler grubundadır.
2
Sitoplazmik granüllerin boyanma ve içerik özelliklerini analiz et.
Hücre metakromazi (boyanın renginden farklı bir renkte boyanma) gösteren heparin ve histamin granülleri içermektedir.
Metakromazi, granüller içindeki yüksek yoğunluktaki asidik grupların (heparin gibi) bazik boyalarla etkileşimi sonucu oluşur ve mast hücreleri için karakteristiktir.

Key Concept

Mast hücrelerinin histolojik özellikleri ve metakromatik granül içeriği.

Practice More

Mast hücrelerinin yüzeyindeki IgE reseptörleri ve degranülasyon mekanizması hakkında ek bilgi edinmek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:35s
Question 142Question →

Histolojik kesitlerin elektron mikroskobik incelemesi sırasında bir bez hücresinde; yaygın düz endoplazmik retikulum (DER) ağları, tübüler kristalı mitokondriler ve sitoplazmik lipid damlacıkları saptanmıştır. Bu hücrenin salgı mekanizması ve fonksiyonel özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sentezlenen salgı materyali genellikle plazma membranından difüzyon yoluyla salgılanır ve hücre içinde belirgin salgı granülleri depolanmaz.

Answer

Sentezlenen ürünler genellikle plazma membranından difüzyon yoluyla salgılanır ve tipik elektron-dens salgı granülleri gözlenmez.
Tübüler kristalı mitokondriler ve yaygın düz endoplazmik retikulum (DER) ağları, steroid hormon sentezleyen hücrelerin (örneğin adrenal korteks hücreleri, Leydig hücreleri, korpus luteum hücreleri) en spesifik morfolojik özellikleridir. Bu hücreler, sentezledikleri lipid tabiatlı ürünleri salgı granüllerinde depolamazlar; ürünler sentezlendikleri anda plazma membranından difüzyon yoluyla kana veya çevre dokuya geçerler.

Step-by-Step Solution

1
Hücre organellerinden hücre tipini belirle.
Tübüler kristalı mitokondri, DER ve lipid damlacıkları steroid hormon sentezleyen bir hücreye işaret eder.
Steroid sentezinde kolesterolün işlenmesi için DER ve mitokondri iç zarı (tübüler krista) kritik rol oynar.
2
Sentezlenen ürünün (steroid) salgılanma mekanizmasını hatırla.
Steroidler küçük moleküllü lipid türevleri oldukları için membrandan kolayca difüze olurlar.
Proteinler gibi veziküler paketleme ve ekzositoz (merokrin) gerektirmezler.
3
Seçeneklerdeki boyanma ve diğer salgı modlarını karşılaştır.
DER'in asidofilik olduğu, bazofili'nin GER'e ait olduğu ve apokrin/holokrin süreçlerinin farklı gland tiplerinde görüldüğü sonucuna ulaşılır.
Ayırıcı tanı için histolojik boyanma kuralları ve glandüler sınıflandırma verileri kullanılır.

Key Concept

Steroid Sentezleyen Hücrelerin Ultrastrüktürü ve Salgı Mekanizması
Question 143Question →

İntramembranöz kemikleşme süreci sırasında, mezenşimal yoğunlaşma alanlarında osteoprogenitör hücrelerin farklılaşmasıyla oluşan, yoğun alkalen fosfataz aktivitesi sergileyen ve sentezlediği osteoid matriksinin içine hapsolduğunda osteositlere dönüşen hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Osteoblast

Answer

İntramembranöz kemikleşmede osteoid sentezleyen ve matriks içinde hapsolunca osteositlere dönüşen hücre osteoblasttır.
İntramembranöz kemikleşme sürecinde, mezenşimal hücreler doğrudan osteoblastlara farklılaşır. Osteoblastlar, tip I kollajen ve proteoglikanlardan zengin osteoid matriksini sentezlerler. Sentezledikleri bu matriks kalsifiye olup hücreler kendi ürettikleri yapı içinde hapsolduğunda, metabolik aktiviteleri değişir ve osteosit adını alırlar. Ayrıca osteoblastlar mineralizasyon için gerekli olan alkalen fosfataz enzimini yoğun olarak salgılarlar.

Step-by-Step Solution

1
Kemikleşme tipini belirle
İntramembranöz kemikleşme (mezenşimden doğrudan kemik oluşumu).
Soru kökünde kıkırdak modeli olmadan gerçekleşen süreç tanımlanmıştır.
2
Hücre dizilimini ve fonksiyonunu analiz et
Mezenşim → Osteoprogenitör → Osteoblast → Osteosit dizilimi.
Osteoblastlar aktif sentez fazındaki hücrelerdir ve osteoid üretiminden sorumludur.
3
Ayırıcı morfolojik ve biyokimyasal özellikleri doğrula
Alkalen fosfataz (+) ve osteoid içine hapsolma özelliği.
Bu özellikler osteoblastların karakteristiğidir; hapsolma sonrası laküna içindeki hücre osteosit adını alır.

Key Concept

İntramembranöz kemikleşmede osteoblast fonksiyonu ve hücre farklılaşma basamakları.
Estimated Time:1m 15s
Question 144Question →

Sinovyal eklemlerin yüzeyini döşeyen hiyalin kıkırdağın (eklem kıkırdağı) histolojik katmanları incelendiğinde; eklem boşluğuna en yakın konumda bulunan 'yüzeyel (tanjansiyel) zon' ile daha derindeki 'radyal (derin) zon'un yapısal ve biyokimyasal özellikleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yüzeyel zona ait doğru bir özelliktir?

Show answer & explanation

Answer: Kollajen liflerinin eklem yüzeyine paralel uzanması ve proteoglikan içeriğinin derin zona kıyasla daha düşük olması

Answer

Yüzeyel zonun kollajen liflerinin eklem yüzeyine paralel uzanması ve düşük proteoglikan içeriğine sahip olması.
Eklem kıkırdağının yüzeyel (tanjansiyel) zonu, eklem boşluğu ile doğrudan temas halindedir ve hareket sırasında oluşan makaslama (shear) kuvvetlerine maruz kalır. Bu kuvvetlere direnç göstermek için Tip II kollajen lifleri eklem yüzeyine paralel olarak sıkı bir şekilde paketlenmiştir. Ayrıca, bu bölge kompresyon yükünü daha az taşıdığı için, derin zonlara kıyasla proteoglikan (özellikle agrekan) içeriği ve su oranı en düşüktür.

Step-by-Step Solution

1
Eklem kıkırdağının katmanlarını (zonlarını) ve işlevlerini hatırla.
Yüzeyel (Tanjansiyel), Orta (Transizyonel), Derin (Radyal) ve Kalsifiye zonlar.
Her zonun maruz kaldığı mekanik kuvvet (makaslama vs. kompresyon) farklıdır.
2
Yüzeyel zonun temel mekanik görevini belirle.
Eklem hareketleri sırasında oluşan sürtünme ve makaslama (shear) kuvvetlerine karşı direnç sağlamak.
Bu görev, lif oryantasyonunu ve matriks bileşimini belirler.
3
Bu göreve uygun histolojik yapıyı analiz et.
Makaslamaya direnmek için kollajen lifleri yüzeye paralel ve sıkı paketlenmeli; kompresyon yükü az olduğu için su tutucu proteoglikan (agrekan) miktarı düşük olmalı.
Derin zon ise tam tersine kompresyona direnç için dik lifler ve yüksek proteoglikan içerir.

Key Concept

Eklem kıkırdağı zonasyonu ve kollajen/proteoglikan gradyanı
Question 145Question →

Kemik dokusunun histogenezi sırasında gerçekleşen hücresel ve morfolojik olaylar değerlendirildiğinde; intramembranöz ve endokondral ossifikasyon süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Uzun kemiklerin epifizlerinde doğumdan sonra ortaya çıkan sekonder kemikleşme merkezleri, kıkırdak taslak olmaksızın doğrudan intramembranöz ossifikasyon ile gelişir.

Answer

Uzun kemiklerin epifizlerinde yer alan sekonder kemikleşme merkezleri, intramembranöz değil, endokondral ossifikasyon mekanizması ile gelişir.
Sekonder kemikleşme merkezleri, uzun kemiklerin epifizlerinde hiyalin kıkırdak dokusunun kalsifikasyonu ve vasküler istilası ile oluşur. Bu süreç tipik bir endokondral ossifikasyon örneğidir. İntramembranöz ossifikasyon ise genellikle yassı kemiklerde ve kıkırdak modeli olmaksızın mezenşimden doğrudan gelişimde görülür.

Step-by-Step Solution

1
Ossifikasyon tiplerinin temel özelliklerini hatırla.
İntramembranöz kemikleşme mezenşimden doğrudan gerçekleşirken, endokondral kemikleşme kıkırdak taslak gerektirir.
Kemikleşme mekanizmasını ayırt etmek için öncü dokunun varlığı kritiktir.
2
Uzun kemiklerin farklı bölgelerindeki kemikleşme merkezlerini analiz et.
Diyafizdeki primer merkez ve epifizlerdeki sekonder merkezlerin her ikisi de kıkırdak model üzerinden gelişir.
Sekonder merkezler doğumdan sonra başlasa da mekanizma olarak endokondral süreci takip eder.

Key Concept

İntramembranöz ve endokondral ossifikasyon arasındaki temel farklar ve sekonder kemikleşme merkezlerinin niteliği.
Estimated Time:1m 30s
Question 146Question →

Tekrarlayan sinüzit, bronşektazi ve dekstrokardi (situs inversus) bulguları ile başvuran 24 yaşındaki bir hastada yapılan incelemeler sonucunda 'Kartagener Sendromu' tanısı konulmuştur. Bu hastadan alınan solunum yolu epitel biyopsisinin elektron mikroskobik incelemesinde, apikal yüzey özelleşmelerinin aksonem yapısında dynein kollarının eksik olduğu gözlenmiştir.

Bu klinik tablo ve etkilenen moleküler mekanizma dikkate alındığında, epitel dokusunun yüzey ve bazal organizasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Silyalardaki dynein eksikliği silyer motiliteyi bozarken; merkezinde aktin filamanları içeren, villin ve fimbrin ile çapraz bağlanan ve miyozin I ile membrana tutunan mikrovillus veya stereosilyaların yapısal iskeletini etkilemez.

Answer

Silyalardaki dynein kollarının eksikliği kinosilyaların motilitesini bozarken, aktin temelli bir iskelete sahip olan mikrovillus ve stereosilyaların yapısal bütünlüğünü etkilemez.
Doğru yanıt, kinosilyalardaki dynein eksikliğinin sadece mikrotübül temelli olan silyer motiliteyi etkilediğini, ancak aktin temelli olan mikrovillus ve stereosilyaların iskelet yapısını (villin, fimbrin, miyozin I) etkilemediğini doğru bir şekilde vurgulamaktadır. Kartagener sendromunda etkilenen yapı mikrotübül organizasyonudur (9+29+2), mikrovilluslar ise absorbsiyon için özelleşmiş aktin demetlerinden oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Klinik tanının moleküler temelini belirle
Kartagener sendromunda silyalardaki (kinosilya) dynein kolları eksiktir.
Silyer hareketin sağlanması için ATPaz aktivitesine sahip dynein kollarının mikrotübüller üzerinde kayma hareketi yapması gerekir.
2
Kinosilya ve mikrovillus yapısal farkını karşılaştır
Kinosilyalar 9+29+2 mikrotübül (tübülin) içerirken, mikrovilluslar aktin filamanı içerir.
Hücre yüzey özelleşmeleri farklı sitoskelet elemanları üzerine inşa edilmiştir; dynein eksikliği sadece mikrotübül temelli hareketli yapıları etkiler.
3
Stereosilyaların yapısını değerlendir
Stereosilyalar aslında 'uzun mikrovilluslar' olup mikrotübül değil aktin içerirler.
İsim benzerliğine rağmen stereosilyalar silya yapısında değildir, bu nedenle dynein defektinden etkilenmezler.
4
Sonucu doğrula
Defekt spesifik olarak kinosilyalardadır; aktin temelli yapılar ve bazal bağlantılar korunur.
Epitel dokusunun emilim ve tutunma fonksiyonları bu genetik defektten bağımsızdır.

Key Concept

Hücre Yüzey Özelleşmelerinin Moleküler Ayrımı: Mikrotübül vs Aktin
Question 147Question →

Uzun kemiklerin gelişimi sırasında izlenen endokondral ossifikasyon sürecinde, hiyalin kıkırdak taslağının diafizi çevresinde oluşan "periosteal kemik kılıfı" (bone collar) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Perikondriumun iç tabakasındaki osteoprogenitör hücrelerin osteoblastlara farklılaşarak kıkırdak modeli üzerinde doğrudan kemik matriksi biriktirmesi (intramembranöz kemikleşme) ile oluşur.

Answer

Periosteal kemik kılıfı, perikondriumun iç tabakasındaki hücrelerin osteoblastlara farklılaşarak kıkırdak üzerine doğrudan kemik matriksi sentezlemesi (intramembranöz yolla) ile oluşur.
Doğru yanıt olan seçenek, periosteal kemik kılıfının (bone collar) oluşum mekanizmasını tam olarak açıklar. Bu yapı, hiyalin kıkırdak taslağının diafiz bölgesini saran perikondriumdaki osteoprogenitör hücrelerin, vaskülarizasyonun etkisiyle osteoblastlara farklılaşması ve kıkırdak dokusu üzerine doğrudan kemik matriksi sentezlemesiyle oluşur. Bu süreçte bir kıkırdak öncülünün yıkılıp yerine kemik gelmesi (substitüsyon) söz konusu olmadığı için, kemikleşme tipi intramembranözdür.

Step-by-Step Solution

1
Uzun kemik gelişiminin başlangıç aşamalarını değerlendir.
Mezenşimal yoğunlaşmayı takiben hiyalin kıkırdak taslağı oluşur.
Endokondral kemikleşme için bir kıkırdak modeli gereklidir.
2
Diafiz bölgesindeki perikondriumun değişimini incele.
Perikondriumdaki osteoprogenitör hücreler osteoblastlara farklılaşır ve bu tabaka periosteum adını alır.
Vaskülarizasyonun başlamasıyla kıkırdak yapıcı hücreler kemik yapıcı hücrelere dönüşür.
3
Kemik kılıfının (bone collar) oluşum mekanizmasını belirle.
Osteoblastlar kıkırdak modelin dış yüzeyine doğrudan kemik matriksi salgılar (intramembranöz ossifikasyon).
Bu aşamada henüz kıkırdak yıkımı başlamamıştır, kemik doğrudan çevreleyici zar altından sentezlenir.

Key Concept

Endokondral kemikleşme sürecinde, diafizi saran kemik kılıfı intramembranöz kemikleşme mekanizması ile oluşur ve kıkırdak modelin beslenmesini bozarak primer kemikleşme merkezinin tetiklenmesini sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Question 148Question →

Uzun kemiklerin boyca uzamasını sağlayan epifiz plağında (büyüme plağı) kondrositler; istirahat, proliferasyon, hipertrofi ve kalsifikasyon gibi karakteristik zonlar oluşturur. Bu süreçte kondrositlerin proliferasyonda kalmasını uyararak hipertrofiye geçişlerini geciktiren ve böylece büyüme plağının vaktinden önce kapanmasını engelleyen temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Proliferasyon zonu ve epifiz ucundaki hücrelerce sentezlenen paratiroid hormon benzeri proteinin (PTHrP) etkisi

Answer

Epifiz plağında kondrositlerin proliferasyonda kalmasını ve hipertrofiye geçişin baskılanmasını sağlayan temel mekanizma, proliferasyon zonu ve epifiz ucu hücrelerince sentezlenen PTHrP (Paratiroid hormon benzeri protein) etkisidir.
Doğru cevap olan PTHrP mekanizması, epifiz kıkırdağında kondrositlerin çoğalma hızını kontrol eder. Epifiz ucundan salınan PTHrP, proliferasyon zonundaki hücrelerin reseptörlerine bağlanarak onları mitozda tutar ve hipertrofiye farklılaşmalarını sağlayan genleri baskılar. Hücreler epifiz ucundan uzaklaştıkça (kemik büyüdükçe) PTHrP konsantrasyonu düşer ve bu durum hipertrofiyi başlatır.

Step-by-Step Solution

1
Epifiz plağının zonlarını ve işleyişini analiz etme
Büyüme plağı, kondrositlerin çoğaldığı ve ardından hipertrofiye uğrayarak kalsifiye olduğu dinamik bir yapıdır.
Kemikleşme hızının, kıkırdak çoğalma hızıyla dengelenmesi gerekir.
2
Moleküler kontrol mekanizmalarını (PTHrP/Ihh döngüsü) değerlendirme
PTHrP'nin kondrositlerin hipertrofiye girmesini engelleyen bir 'fren' görevi gördüğü belirlenir.
PTHrP sinyali azaldığında hücreler proliferasyondan çıkarak hipertrofik evreye girer.
3
Doğru düzenleyiciyi seçme
Proliferasyonun devamlılığını sağlayan molekülün PTHrP olduğu sonucuna varılır.
Bu mekanizma uzun kemiklerin boyca büyüme süresini belirleyen kritik faktördür.

Key Concept

PTHrP/Ihh Geri Bildirim Döngüsü
Question 149Question →

Yağ dokusunun (adipoz doku) embriyolojik kökeni, histolojik preparasyon süreçleri ve moleküler fonksiyonları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kahverengi adipositler embriyolojik olarak Myf5 pozitif dermomiyotom hücrelerinden köken alırken; iç mitokondri membranında bulunan UCP-1 (termogenin) aracılığıyla oksidatif fosforilasyonu ısı üretimi yönüne kaydırırlar.

Answer

Kahverengi adipositlerin Myf5+ dermomiyotom kökenli olması ve UCP-1 aracılığıyla termojenez yapması doğru bir yaklaşımdır.
Doğru ifade, kahverengi adipositlerin Myf5+ hücre hattından köken aldığını ve mitokondrilerindeki UCP-1 proteini sayesinde proton sızıntısı yaratarak ısı ürettiğini belirtmektedir. Bu, TUS seviyesinde yağ dokusu biyolojisinin en spesifik ve ayırt edici özelliklerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Embriyolojik kökenin analizi
Beyaz yağ dokusu Myf5- mezensimal hücrelerden, kahverengi yağ dokusu ise Myf5+ dermomiyotom hücrelerinden (kas hücreleri ile ortak köken) gelişir.
Yağ dokusunun iki farklı tipi farklı gelişimsel yolaklara sahiptir.
2
Moleküler mekanizmanın değerlendirilmesi
Kahverengi yağ dokusunda UCP-1 (Termogenin), mitokondriyal proton gradiyentini ATP sentazdan uzaklaştırarak enerjinin ısı olarak açığa çıkmasını sağlar.
Bu mekanizma yeni doğanlarda ve soğuğa adaptasyonda kritik öneme sahiptir.
3
Histolojik preparasyon hatalarının elenmesi
H&E boyamasında lipidler temizlendiği için 'boş' görünürler. Tip II kollajen ise kıkırdağa özgüdür, bağ dokusunda Tip III (retiküler) lifler bulunur.
Doku hazırlama süreçleri görüntüyü doğrudan etkiler.

Key Concept

Adipositlerin Lineage Farklılaşması ve Termojenik Protein Ekspresyonu

Practice More

Browning (beyaz yağ dokusunun kahverengiye dönüşümü) sürecinde görev alan irisin hormonunun etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 150Question →

Epitel dokusunda hücrelerin apikal yüzeyinde yer alan özelleşmeler ile hücre-matriks bağlantıları, dokunun fonksiyonel bütünlüğü ve mekanik direnci için özelleşmiş moleküler bileşenlere sahiptir. Bu yapıların sitoiskelet elemanları ve bağlantı birimleri, histolojik tanıda ve bazı klinik tabloların açıklanmasında kritik öneme sahiptir.

Buna göre; silyalar ve mikrovillusların temel yapısal iskeletleri ile epitel hücrelerinin bazal laminaya tutunmasını sağlayan bağlantı kompleksi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Silyalar 9+29+2 diziliminde mikrotübül (tübülin) organizasyonuna sahipken, mikrovilluslar merkezinde aktin filamanları bulundurur; bazal tutunma ise hemidesmozomlar ile sağlanır.

Answer

Silyaların merkezinde mikrotübül (tübülin) bulunurken, mikrovilluslar aktin filamanları içerir; bazal bağlantı ise hemidesmozomlar tarafından gerçekleştirilir.
Doğru ifade, silyaların hareketli bir aksonem yapısına (9+29+2 mikrotübül) sahip olduğunu, mikrovillusların ise yüzey genişletici bir aktin iskeleti barındırdığını belirtir. Ayrıca epitel hücrelerinin alttaki bazal laminaya mekanik olarak tutunmasını sağlayan ana kompleksin hemidesmozom olduğu bilgisi histolojik olarak doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Apikal yüzey özelleşmelerinin sitoiskelet bileşenlerini belirle.
Silyalar mikrotübül (9+29+2 aksonem), mikrovilluslar ise aktin filamanı temellidir.
Silyalar hareket için mikrotübül-dinein sistemini kullanırken, mikrovilluslar stabil bir emilim yüzeyi için aktin demetlerini kullanır.
2
Bazal bağlantı birimini tanımla.
Epitel hücresini bazal laminaya bağlayan yapı hemidesmozomdur.
Hemidesmozomlar, hücre içi keratin filamanlarını bazal laminadaki laminin ve Tip IV kollajene bağlayan integrin proteinlerini içerir.

Key Concept

Epitel hücrelerinde apikal yüzey özelleşmelerinin (silya-mikrotübül vs. mikrovillus-aktin) moleküler ayrımı ve bazal bağlantı (hemidesmozom) organizasyonu.
Estimated Time:1m 15s
Question 151Question →

Bağ dokusunun zemin maddesinde (ground substance) yer alan ve proteoglikan monomerlerinin "bağlantı proteinleri (link proteins)" aracılığıyla üzerine dizilerek dev agregatlar (aggrecan aggregates) oluşturmasına olanak sağlayan en büyük glikozaminoglikan (GAG) molekülü incelenmektedir. Bu molekülün diğer GAG türlerinden yapısal ve biyosentez açısından farkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sülfat grubu içermez ve hücre içinde Golgi aygıtı yerine plazma membranında sentezlenir.

Answer

Sülfat grubu içermemesi ve plazma membranında sentezlenmesi yönüyle diğer glikozaminoglikanlardan ayrılan molekül hiyalüronandır.
Hiyalüronan, bağ dokusu zemin maddesinin en büyük ve en önemli glikozaminoglikanıdır. Diğer GAG türlerinden (kondroitin, dermatan, heparan sülfat vb.) üç temel özelliğiyle ayrılır: 1) Sülfat grubu içermez, 2) Bir protein çekirdeğe kovalent olarak bağlanmaz (bu yüzden tek başına bir proteoglikan değildir), 3) Golgi aygıtı yerine plazma membranında yer alan 'hiyalüronan sentaz' enzimi tarafından sentezlenerek doğrudan ekstraselüler alana salınır.

Step-by-Step Solution

1
Zemin maddesindeki dev agregatların (proteoglikan agregatları) merkezindeki molekülü tanımlayın.
Bu molekül hiyalüronandır (hiyalüronik asit).
Hiyalüronan, proteoglikanların üzerine dizildiği dev bir glikozaminoglikan aksı oluşturur.
2
Hiyalüronanın diğer GAG'lardan (kondroitin sülfat, keratan sülfat vb.) farklarını hatırlayın.
Hiyalüronan sülfatlanmamıştır ve protein çekirdeği yoktur.
Diğer tüm GAG'lar sülfat grupları içerir ve bir proteine bağlanarak proteoglikanları oluşturur.
3
Hiyalüronanın sentez yerini diğer ekstraselüler matris bileşenleri ile karşılaştırın.
Plazma membranında sentezlenerek doğrudan dışarı salınır.
Diğer GAG'lar ve proteoglikanlar Golgi aygıtında modifiye edilirken, hiyalüronan sentezi membrandaki hiyalüronan sentaz kompleksi tarafından yapılır.

Key Concept

Hiyalüronan (Hiyalüronik Asit) İstisnaları
Question 152Question →

Epididimis lümenini döşeyen yalancı çok katlı prizmatik epitel hücrelerinin apikal yüzeyinde yer alan, emilim yüzeyini artıran ve silyaların (cilia) aksine hareket yeteneği bulunmayan stereosilyaların merkezindeki temel yapı iskeleti aşağıdaki proteinlerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Aktin

Answer

Stereosilyaların merkezindeki temel yapı iskeleti aktin filamentlerinden oluşur.
Stereosilyalar, epididimis ve duktus deferens gibi erkek üreme yollarında bulunan, oldukça uzun ve hareketsiz yüzey özelleşmeleridir. Temel görevleri emilim yüzeyini artırmaktır. Yapısal olarak silyalara değil, mikrovilluslara benzerler ve bu nedenle merkezlerinde mikrotübüller yerine aktin filamentlerinden oluşan bir iskelet bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Belirtilen bölgedeki (epididimis) apikal yüzey özelleşmesini ve fonksiyonunu belirle.
Stereosilyalar (emilim amaçlı, hareketsiz)
Epididimiste spermlerin olgunlaşması sırasında sıvı emilimi için geniş yüzey alanı sağlayan stereosilyalar bulunur.
2
Stereosilyaların moleküler iskelet yapısını hatırla.
Aktin filamentleri
Stereosilyalar, isimlerine rağmen yapısal olarak silya değil, merkezinde aktin bulunan uzun mikrovilluslardır.
3
Seçeneklerdeki proteinlerle karşılaştırarak doğru yapıyı seç.
Aktin
Mikrotübül (tubulin) içermedikleri için silyaların aksine aktif hareket yetenekleri yoktur.

Key Concept

Stereosilyalar, silyalardan (mikrotübül) farklı olarak aktin filamentleri içeren hareketsiz mikrovillus türevleridir.
Estimated Time:45s
Question 153Question →

İskelet kası liflerinin kasılması (kontraksiyonu) sürecinde, sarkomer yapısında gözlenen aşağıdaki değişimlerden hangisi gerçekleşir?

Show answer & explanation

Answer: II bandının boyu kısalır.

Answer

II bandının boyu kısalır.
Kasılma sırasında ince filamentler (aktin), kalın filamentlerin (miyozin) arasına doğru çekilir. Bu durum, sarkomerin uçlarında bulunan ve sadece aktin filamentlerini içeren II bandının daralmasına veya tamamen kaybolmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Kasılma mekanizmasını tanımla.
İskelet kası kasılması 'kayan filamentler teorisi' ile açıklanır.
Kasılmanın moleküler temelini anlamak için bu teori esastır.
2
Filamentlerin hareketini analiz et.
İnce filamentler (aktin), kalın filamentlerin (miyozin) üzerinden merkeze (MM çizgisine) doğru kayar.
Bu kayma hareketi sarkomerin boyunun kısalmasına neden olur.
3
Bantlardaki değişimleri saptan.
Sadece aktin içeren II bandı ve sadece miyozin içeren HH bandı daralırken, miyozin boyunu temsil eden AA bandı değişmez.
Filamentlerin üst üste binme derecesi arttıkça, tek tip filament içeren bölgeler küçülür.

Key Concept

Kayan Filamentler Teorisi ve Sarkomer Değişimleri

Alternative Method

Kasılma sırasında 'değişmeyen' tek bandın AA bandı olduğunu (Anizotropik - Always the same) hatırlayarak diğerlerinin (I, H ve Z-Z mesafesi) daraldığını kolayca bulabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 154Question →

Kıkırdak dokusu; kan damarları, lenfatik kanallar ve sinirlerden yoksundur. Bu histolojik özellik göz önüne alındığında, kıkırdak dokusundaki kondrositlerin beslenmesi ve metabolik atıklarının uzaklaştırılması temel olarak hangi mekanizma ile sağlanır?

Show answer & explanation

Answer: Perikondriyumdan ekstrasellüler matris aracılığıyla gerçekleşen difüzyon

Answer

Kıkırdak dokusunda beslenme ve atık boşaltımı, perikondriyumdan ekstrasellüler matris aracılığıyla gerçekleşen difüzyon ile sağlanır.
Kıkırdak dokusu histolojik olarak kan damarı, lenf damarı ve sinir lifi içermez. Bu nedenle kondrositlerin canlılığını sürdürebilmesi için gerekli olan oksijen ve besinler, kıkırdağı saran perikondriyum tabakasındaki kan damarlarından sızar. Bu maddeler, kıkırdak matrisinin jel benzeri yapısı (zemin maddesi) içerisinden difüzyon yoluyla hücrelere ulaşır. Aynı şekilde metabolik atıklar da ters yönde difüzyonla uzaklaştırılır.

Step-by-Step Solution

1
Kıkırdak dokusunun vasküler (damar) yapısı analiz edilir.
Kıkırdak dokusunun damar, lenf ve sinir içermeyen (avasküler) bir doku olduğu belirlenir.
Bu özellik, kıkırdak hücrelerinin (kondrositlerin) besin almak için alternatif bir yola ihtiyaç duyduğunu gösterir.
2
Besinlerin ve oksijenin kaynağı ile hücrelere ulaşma yolu değerlendirilir.
Kaynağın perikondriyumdaki damarlar olduğu ve taşımanın matris içinden geçtiği saptanır.
Kıkırdak matrisi su ve glikozaminoglikanlar açısından zengin olduğu için difüzyona izin veren bir yapıdadır.
3
Temel biyofiziksel mekanizma tanımlanır.
Beslenmenin temel mekanizmasının difüzyon olduğu sonucuna varılır.
Yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyona doğru pasif hareket kıkırdak beslenmesinin temelidir.

Key Concept

Kıkırdak dokusu avaskülerdir ve beslenmesi perikondriyumdan matris aracılığıyla gerçekleşen difüzyon ile sağlanır.
Estimated Time:45s
Question 155Question →

Epitel hücrelerinin apikal ve bazolateral yüzey özelleşmeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu yapıların moleküler organizasyonu, doku dağılımı ve klinik ilişkileri açısından yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Epididimis ve iç kulaktaki tüy hücrelerinde bulunan stereosilyalar, yapısal olarak mikrotübüllerden oluşur ve kinosilyalar gibi lümen içeriğini hareket ettirme yeteneğine sahiptir.

Answer

Epididimis ve iç kulaktaki tüy hücrelerinde bulunan stereosilyalar, yapısal olarak mikrotübüllerden oluşur ve kinosilyalar gibi lümen içeriğini hareket ettirme yeteneğine sahiptir ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü stereosilyalar mikrotübüllerden değil, aktin filamentlerinden oluşur. Ayrıca stereosilyalar aktif hareket yeteneğine sahip değildir; epididimiste emilim yüzeyini artırırken, iç kulakta mekanoreseptör olarak görev yaparlar. Kinosilyalar ise mikrotübül yapısındadır ve dynein kolları sayesinde hareketlidir.

Step-by-Step Solution

1
Yüzey özelleşmelerinin (mikrovillus, silya, stereosilya) temel iskelet yapılarını belirle.
Mikrovillus ve stereosilya aktin filamentlerinden; kinosilya ise mikrotübüllerden oluşur.
Yüzey özelleşmelerinin moleküler ayrımı fonksiyonlarını doğrudan belirler.
2
Kinosilya ve stereosilya arasındaki moleküler ve fonksiyonel farkları karşılaştır.
Kinosilyalar 9+29+2 mikrotübül dizilimi ve dynein kolları ile hareketliyken; stereosilyalar hareketsizdir ve aktin içerir.
Stereosilyaların mikrotübül içerdiği veya hareketli olduğu yönündeki bilgiler yanlıştır.
3
Klinik ve doku yerleşim bilgilerini doğrula.
Kartagener sendromu silya (dynein) defektidir. Epididimiste stereosilya bulunur.
Hastalık ve doku eşleşmelerinin doğruluğu epitelin fonksiyonel analizini tamamlar.

Key Concept

Hücre yüzey özelleşmelerinin (mikrovillus, stereosilya, kinosilya) moleküler yapı taşları (aktin vs mikrotübül) ve fonksiyonel farkları.
Question 156Question →

Epitel hücrelerinin apikal yüzey özelleşmeleri ve hücre içi bağlantı mekanizmalarının moleküler mimarisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Mikrovilluslar ve stereosilyalar merkezlerinde aktin filamentleri içerip sitoplazmik "terminal ağ" yapısına tutunurken; silyalar aksonem yapısında mikrotübül (9+29+2) içerir ve "bazal cisimciğe" (kinetozom) demirler.

Answer

Mikrovilluslar ve stereosilyalar aktin tabanlı olup terminal ağa tutunurken, silyalar mikrotübül tabanlıdır ve bazal cisimciğe tutunur.
Doğru ifade, mikrovillus ve stereosilyaların aktin filamentleri içerdiğini ve sitoplazmadaki terminal ağa (terminal web) tutunduğunu; silyaların ise mikrotübüllerden (9+29+2 dizilimi) oluştuğunu ve bazal cisimciğe (kinetozom) demirlendiğini belirtmektedir. Bu, epitel dokusunun moleküler morfolojisi için temel bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Apikal yüzey özelleşmelerinin (mikrovillus, stereosilya, silya) iç iskelet yapılarını karşılaştırın.
Mikrovillus ve stereosilya aktin filamentleri; silya mikrotübül içerir.
Hücre iskeleti elemanları bu yapıların hareketliliğini ve stabilitesini belirler.
2
Bu yapıların sitoplazma içinde demirlendiği (anchoring) bölgeleri belirleyin.
Aktin filamentleri terminal ağa (terminal web); mikrotübüller bazal cisimciğe (kinetozom) bağlanır.
Yüzey yapılarının hücre gövdesiyle yapısal bütünlüğü bu bağlantılarla sağlanır.
3
Diğer seçeneklerdeki embriyolojik köken, kollajen tipi ve bağlantı proteini eşleşmelerini analiz edin.
Mezotelyum (mezoderm), bazal lamina (Tip IV kollajen) ve sıkı bağlantıların aktin bağımlı olduğu görülür.
TUS düzeyindeki sorularda bu tür moleküler ve embriyolojik detaylar belirleyicidir.

Key Concept

Epitelyal yüzey özelleşmelerinin sitoskeletal organizasyonu ve bağlantı noktaları.
Question 157Question →

Epitel dokusunda apikal ve lateral yüzey özelleşmeleri ile bazal membran bileşenlerinin moleküler organizasyonu ve yapı-fonksiyon ilişkileri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Zonula adherens bağlantı kompleksinde, transmembran E-kadherin molekülleri sitoplazmik tarafta kateninler aracılığıyla aktin filamentlerine bağlanarak hücreler arası mekanik tutunmayı ve terminal barın bütünlüğünü sağlar.

Answer

Zonula adherens bağlantı kompleksinde, transmembran E-kadherin moleküllerinin kateninler aracılığıyla aktin filamentlerine bağlanması ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifadede zonula adherens'in (kuşak tutunma) moleküler organizasyonu tam olarak açıklanmıştır. E-kadherin transmembran bir proteindir ve sitoplazmada α\alpha, β\beta ve γ\gamma-kateninler aracılığıyla hücre iskeletinin aktin filamentlerine tutunur. Bu yapı, epitel dokusunun mekanik streslere karşı direncini artırır ve terminal bar kompleksinin bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Apikal yüzey özelleşmelerinin (silya ve mikrovillus) iskelet yapılarını analiz et.
Silyalar mikrotübül (9+29+2), mikrovilluslar ise aktin filamentleri içerir.
Yapısal proteinlerin doğru tanımlanması, fonksiyonel bozuklukların (örn. Kartagener) anlaşılması için temeldir.
2
Hücreler arası bağlantı komplekslerinin (junctional complexes) protein bileşenlerini ve hücre iskeleti bağlantılarını karşılaştır.
Zonula occludens ve adherens aktin filamentlerine; desmozom ve hemidesmozom ise ara filamentlere bağlanır.
Bağlantı birimlerinin mekanik direnç mi yoksa sızdırmazlık mı sağladığını belirleyen ana faktör bu bağlantılardır.
3
Bazal membran katmanlarının moleküler içeriğini doğrula.
Bazal lamina Tip IV kollajen, laminin ve perlecan içerirken; retiküler lamina Tip III kollajen içerir.
Epitelin bağ dokusu ile olan etkileşiminde kollajen tiplerinin spesifik yerleşimi kritiktir.

Key Concept

Epitel Hücre Bağlantıları ve Yüzey Özelleşmelerinin Moleküler Mimarisi

Practice More

Pemphigus vulgaris ve Bullous pemphigoid hastalıklarının moleküler düzeydeki hücre bağlantı defektlerini inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 158Question →

Yağ dokusu, enerji metabolizmasının hormonal kontrolü ve vücut ısısının dengelenmesi gibi hayati süreçlerde aktif rol oynayan özelleşmiş bir bağ dokusudur. Yağ dokusu tiplerinin histolojik organizasyonu, biyokimyasal özellikleri ve endokrin fonksiyonları düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kahverengi yağ dokusunda proton gradyanının ATP sentezi yerine ısı üretiminde kullanılmasını sağlayan UCP-1 (termogenin), mitokondri iç zarında konumlanmıştır.

Answer

Kahverengi yağ dokusunda termojenezden sorumlu olan UCP-1 (termogenin) proteini mitokondri iç zarında yer alır ve proton sızıntısı yoluyla ısı üretimini sağlar.
Kahverengi yağ dokusu (multiloküler), sahip olduğu bol miktardaki mitokondri ve bu mitokondrilerin iç zarında bulunan UCP-1 (termogenin) proteini sayesinde proton gradyanını bozar. Bu durum, elektron taşıma sisteminden gelen enerjinin ATP sentezi yerine doğrudan ısı enerjisine dönüşmesini sağlar. Bu mekanizma titremesiz termojenez olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Kahverengi yağ dokusunun temel fonksiyonunu tanımla.
Kahverengi yağ dokusu, özellikle yenidoğanlarda ve kış uykusuna yatan hayvanlarda titremesiz termojenezden sorumludur.
Soruda istenen biyokimyasal mekanizmanın temelini anlamak için.
2
Termojenezin moleküler mekanizmasını analiz et.
Oksidatif fosforilasyon sırasında oluşan proton gradyanı, ATP sentaz üzerinden geçmek yerine UCP−1UCP-1 (Uncoupling Protein-1) kanallarından geçerek matrikse geri döner.
Enerjinin ATP yerine ısıya nasıl dönüştüğünü belirlemek için.
3
UCP-1 proteininin hücresel lokalizasyonunu doğrula.
UCP−1UCP-1 (termogenin), mitokondrinin iç zarında (inner membrane) yerleşiktir.
Seçeneklerdeki yapısal bilgiyi teyit etmek için.

Key Concept

Kahverengi yağ dokusunda UCP-1 aracılı titremesiz termojenez mekanizması.
Question 159Question →

Epitel dokusunda hücrelerin birbirine tutunmasını, hücreler arası madde geçişinin denetlenmesini ve mekanik direncin sağlanmasını sağlayan bir dizi yapısal özelleşme bulunur. Bu bağlantıların moleküler yapısı ve hücre iskeleti ile olan ilişkileri doku fonksiyonu için hayati öneme sahiptir. Epitel dokusunun yüzey özelleşmeleri ve bağlantı kompleksleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Desmozomlar (macula adherens), komşu hücreler arasında güçlü mekanik bağlantılar kurarken, transmembran kadherin proteinleri aracılığıyla hücre içindeki keratin tipi ara filamanlara bağlanırlar.

Answer

Desmozomlar (macula adherens), komşu hücreler arasında güçlü mekanik bağlantılar kuran, transmembran kadherin proteinleri (desmoglein/desmokollin) aracılığıyla hücre içindeki keratin tipi ara filamanlara bağlanan yapılardır.
Doğru olan ifadede belirtildiği gibi desmozomlar, kadherin ailesinden desmoglein ve desmokollin proteinlerini kullanarak komşu hücreleri birbirine bağlar ve bu proteinler sitoplazmik plaktaki desmoplakin/plakoglobin üzerinden keratin tipi ara filamanlara tutunur. Bu yapı, epitel dokusunun mekanik streslere karşı direncini sağlayan en güçlü bağlantı tipidir.

Step-by-Step Solution

1
Junctional complex (bağlantı kompleksi) yapılarının hücre iskeleti ile ilişkisini analiz et.
Zonula occludens ve zonula adherens aktin filamanlarına bağlanırken, desmozomlar (macula adherens) ve hemidesmozomlar ara filamanlara (keratin) bağlanır.
Hücreler arası bağlantıların mekanik gücü ve bariyer fonksiyonu, hangi hücre iskeleti elemanına tutunduklarına bağlıdır.
2
Apikal yüzey özelleşmelerinin (mikrovillus, stereosilya, silya) moleküler iskeletini karşılaştır.
Mikrovillus ve stereosilya aktin filamanı içerirken, silyalar mikrotübül (aksonem) yapısı içerir.
Hareketli silyalar tubulin proteini gerektirirken, emilim amaçlı yapılar aktin iskeleti ile yüzey alanını artırır.
3
Bazal membran bileşenlerini gözden geçir.
Bazal lamina Tip IV kollajen, laminin, perlekan ve nidojen içerir.
Tip III kollajen retiküler laminada (bağ dokusu tarafı) bulunur, bazal laminanın ana iskeletinde bulunmaz.

Key Concept

Hücreler Arası Bağlantı Kompleksleri ve Sitoiskelet İlişkisi

Practice More

Bağlantı komplekslerindeki proteinlerin genetik mutasyonları sonucu oluşan hastalıkları (örneğin pemfigus vulgaris - desmozom) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s
Question 160Question →

Bez epiteli ve hücresel salgılama mekanizmaları ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Pankreasın ekzokrin asiner hücreleri, sindirim enzimlerini içeren zymogen granüllerini holokrin mekanizma ile lümene boşaltırlar.

Answer

Pankreasın ekzokrin asiner hücrelerinin sindirim enzimlerini holokrin mekanizma ile salgıladığını belirten ifade yanlıştır; bu hücreler merokrin salgılama yaparlar.
Pankreasın ekzokrin asiner hücreleri, sentezledikleri sindirim enzimlerini (zymogen granülleri) plazma membranında herhangi bir kayıp olmaksızın ekzositoz yoluyla, yani merokrin mekanizma ile lümene boşaltırlar. Holokrin salgılama ise hücrenin tamamen parçalanarak salgıya dönüştüğü bir süreçtir ve sebasöz (yağ) bezlerinde görülür. Bu nedenle pankreasın holokrin mekanizma kullandığı ifadesi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Salgılama mekanizmalarının tanımlarını gözden geçirin.
Merokrin (hücre kaybı yok), Apokrin (apikal kayıp var) ve Holokrin (tüm hücre kaybı var) olarak üç ana mekanizma tanımlanır.
Sorudaki ifadeleri değerlendirmek için temel mekanizmaların bilinmesi gerekir.
2
Söz konusu bez örneklerini mekanizmalarla eşleştirin.
Pankreas asiner hücrelerinin enzim salgısı merokrin; sebasöz bezlerin salgısı holokrin; meme bezindeki lipid salgısı ise apokrindir.
Teorik bilginin pratik organ örnekleri üzerinden doğrulanması gerekir.
3
Yanlış olan ifadeyi saptayın.
Pankreas asiner hücreleri için 'holokrin' ifadesi kullanılmıştır, ancak bu hücreler 'merokrin' salgılama yapar.
Soru kökünde istenen yanlış ifadeyi belirlemek için yapılan analiz sonucudur.

Key Concept

Ekzokrin bezlerde salgılama modları (Merokrin, Apokrin, Holokrin)
PreviousPage 8 / 14Next
Temel Dokular — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Page 8 | Examkin