Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite

$15$ yaşında bir adolesan, menarştan $2$ yıl sonra başlayan adet düzensizliği (yılda $4$ kez menstrüasyon) ve özellikle çene bölgesinde belirginleşen terminal kıllanma artışı nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde vücut kitle indeksi (VKİ) $25\text{ kg/m}^2$ ve modifiye Ferriman-Gallwey skoru $9$ olarak hesaplanıyor. Yapılan pelvik ultrasonografide sağ over hacmi $12\text{ cm}^3$, sol over hacmi $11\text{ cm}^3$ saptanıyor ve her iki overde çok sayıda küçük folikül izleniyor.

Bu hastada Polikistik Over Sendromu (PKOS) tanısı ile ilgili uluslararası kanıta dayalı güncel kılavuzlar (Teede ve ark., 2023) dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Genç bir kadın, on yedi yaşına gelmesine rağmen henüz menstrüasyon görmediği için jinekoloji polikliniğine başvuruyor. Hastanın özgeçmişinde herhangi bir kronik hastalık öyküsü bulunmuyor. Fizik muayenede; boy $168$ cm, vücut kitle indeksi $21$ $\text{kg/m}^2$ ölçülüyor. Sekonder seks karakterlerinden meme gelişimi Tanner evre $4$, aksiller ve pubik kıllanma ise normal dağılımda ve yoğunlukta saptanıyor. Yapılan pelvik ultrasonografide overlerin normal lokalizasyonda ve foliküler aktivite ile uyumlu olduğu görülürken, uterus ve vajinanın proksimal kısmına ait yapıların izlenmediği rapor ediliyor. Bazal hormon tetkiklerinde FSH: $6,2$ mIU/mL, LH: $5,8$ mIU/mL ve Östradiol: $45$ pg/mL olarak ölçülüyor. Bu klinik tabloya göre, hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında, menstrüel siklusları $35-45$ gün aralıklarla olan kadın hasta; yüz, sırt ve karın bölgesinde artan kıllanma ile akne şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde terminal kıllanma artışı saptanıyor ve Ferriman-Gallwey skoru 15 olarak hesaplanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; total testosteron $85 \text{ ng/dL}$ (Normal: $20-80$), DHEA-S $310 \text{ \mu g/dL}$ (Normal: $150-350$) ve sabah açlık kanında foliküler fazda bakılan 17-hidroksiprogesteron (17-OHP) düzeyi $6 \text{ ng/mL}$ saptanıyor. Bu hastada kesin tanıya ulaşmak için yapılması gereken en uygun bir sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?

Menstrüel siklusun foliküler fazında gelişmekte olan dominant folikülden salgılanan inhibin B'nin hipofiz üzerindeki etkisi ve bu etkinin siklus dinamiklerine katkısı düşünüldüğünde, foliküler faz süresince FSH düzeyinin mid-foliküler dönemde düşmeye başlamasının temel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Yirmi iki yaşında bir kadın, son 3 yıldır giderek artan yüz ve gövde kıllanması ile birlikte 60 günde bir görülen adetleri nedeniyle başvuruyor. Fizik muayenede klitoromegali saptanıyor. Laboratuvar sonuçları: total testosteron 520 ng/dL (normal: <60 ng/dL), DHEAS normal sınırlar içinde, 17-OH progesteron bazal değeri 3,5 ng/mL. Kortizol supresyon testi normal sonuçlanıyor. Transvajinal ultrasonografide her iki overde çok sayıda küçük antral follikül saptanıyor. Bu hastada PKOS tanısından önce öncelikle ekarte edilmesi gereken durum aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında kadın hasta, son 3 yıldır hızla ilerleyen ses kalınlaşması, klitoromegali ve saç dökülmesi şikayetiyle başvuruyor. Menstrüasyon 8 aydır tamamen kesilmiş. Laboratuvar sonuçları: Total testosteron: 4,8 ng/mL (normal: 0,15–0,7 ng/mL), DHEA-S: 185 µg/dL (normal: 44–332 µg/dL), 17-OHP: 1,1 ng/mL (normal: <2 ng/mL), LH/FSH oranı: 1,2. Batın ultrasonografisi normal sınırlarda, her iki over normal boyutlarda görülüyor. Bu hastada en olası tanı ve bir sonraki tanısal adım aşağıdakilerden hangisidir?

17 yaşında bir hasta, hiç adet görmeme (primer amenore) ve ergenlik belirtilerinin başlamaması şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde özellik saptanmıyor. Fizik muayenede boy 176 cm, kilo 62 kg olarak ölçülüyor. Kan basıncı 155/95 mmHg saptanıyor. Meme gelişimi Tanner evre 1 (yok), aksiller ve pubik kıllanma Tanner evre 1 (yok) olarak değerlendiriliyor. Dış genital yapı dişi görünümünde ancak prepubertal. Laboratuvar tetkiklerinde hipokalemi, metabolik alkaloz, yüksek FSH ve LH düzeyleri saptanırken; östradiol ve testosteron düzeyleri saptanamayacak kadar düşük bulunuyor. Karyotip analizi 46,XX olarak raporlanıyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

28 günlük düzenli menstrüel siklusu olan bir kadında, siklus boyunca ölçülen hormon düzeyleri incelendiğinde; foliküler fazın ortasında östrojen düzeyinin yükselmeye başladığı, siklus ortasında kısa süreli bir LH piki gözlemlendiği ve ardından luteal fazda progesteron düzeyinin belirgin şekilde arttığı saptanmaktadır. Bu kadında, siklus ortasındaki LH pikinin oluşmasından birincil sorumlu olan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$31$ yaşında, daha önce iki kez erken gebelik kaybı öyküsü olan hastanın yapılan pelvik MRI incelemesinde; uterus dış konturunun normal (konveks) olduğu, ancak uterin kavitenin fundustan internal os seviyesine kadar uzanan bir septum ile ikiye ayrıldığı izlenmiştir. Tanımlanan bu genital sistem anomalisinin embriyolojik kökeni ve prognozu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

29 yaşında kadın hasta, 4 aydır devam eden sekonder amenore ve galaktore şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum Prolaktin düzeyi $115$ ng/mL (N: <25), TSH: $92$ mIU/L (N: 0,4-4,0) ve serbest $T_4$: $0,4$ ng/dL (N: 0,8-1,8) olarak saptanıyor. Çekilen hipofiz MR görüntülemesinde sella içerisinde $12$ mm boyutlarında, diffüz ve homojen kontrast tutan bir genişleme (hipofiz hiperplazisi ile uyumlu) izleniyor. Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Normal menstrüel siklusta, endometriumun proliferatif fazdan sekretuar faza geçişini başlatan hormonal olay aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında kadın hasta, son $6$ aydır devam eden adet görememe ve memelerinden kendiliğinden gelen sütlü akıntı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın yapılan sistemik sorgusunda halsizlik, cilt kuruluğu ve kabızlık şikayetlerinin de eşlik ettiği öğreniliyor. Yapılan ilk tetkiklerde serum prolaktin düzeyi $75$ ng/mL olarak saptanıyor ve gebelik testi negatif sonuçlanıyor.

Bu hastada hiperprolaktineminin etiyolojisini aydınlatmak için bir sonraki adımda istenmesi gereken en uygun laboratuvar tetkiki aşağıdakilerden hangisidir?

$26$ yaşında kadın hasta, sekonder amenore ve galaktore şikayetleriyle başvuruyor. Serum prolaktin düzeyi $90 ng/mL$ saptanıyor. Hipofiz MR incelemesinde $7 mm$ çapında hipofizer adenom (mikroprolaktinoma) tespit ediliyor. Gebelik testi negatif olan bu hastada, semptomların kontrolü ve adenom boyutunun küçültülmesi için tercih edilmesi gereken ilk basamak tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarlayan ikinci trimester gebelik kayıpları nedeniyle değerlendirilen 31 yaşındaki hastanın Histerosalpingografi (HSG) tetkikinde, uterin kavitenin ikiye ayrıldığı ve serviksin tek olduğu izlenmiştir. Ayırıcı tanı için yapılan Pelvik MR incelemesinde uterusun dış konturunun düz olduğu ve fundusta herhangi bir indentasyonun (çöküntü) bulunmadığı raporlanmıştır. Bu hasta için en olası tanı ve bu anomalinin altında yatan embriyolojik mekanizma aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

28 yaşında, iki kez 10 haftalık gebelik kaybı öyküsü olan bir hastaya çekilen histerosalpingografide (HSG) kavitenin orta hatta geniş bir açıyla ikiye ayrıldığı izleniyor. Kesin tanı amacıyla yapılan 3D ultrasonografide uterus fundal dış konturunun düz (konveks) olduğu, ancak endometrial kavitenin fundustan servikse kadar uzanan bir doku tarafından ikiye bölündüğü saptanıyor. Bu hastadaki patoloji ve embriyolojik kökeni ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Müllerian kanal anomalileri içinde, Müllerian kanalların hiç gelişmemesi sonucu ortaya çıkan ve birincil amenore ile vajina yokluğuyla karakterize olan anomali aşağıdakilerden hangisidir?

Menstrüel siklusun geç foliküler fazında, dominant folikülden salınan yüksek miktardaki östradiol, hipofiz üzerinde pozitif geri bildirim oluşturarak LH pikini tetikler. Bu pozitif geri bildirim mekanizmasının gerçekleşebilmesi için östradiolün belirli bir eşik değerin üzerinde ve belirli bir süre boyunca etkisini sürdürmesi gerekmektedir. Ancak bu mekanizma ile ilgili yapılan deneysel çalışmalarda, bazı kadınlarda yüksek ve sürekli östradiol düzeylerine rağmen LH pikinin geciktiği veya yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir. Bu bulgunun en olası açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

25 yaşında bir kadın hasta, evli olmasına rağmen 2 yıldır gebelik sağlayamaması nedeniyle başvuruyor. Düzenli adet gören hastanın jinekolojik muayenesinde dış genitalia normal olarak değerlendiriliyor. Yapılan histerosalpingografi (HSG) incelemesinde uterus kavitesinin tek taraflı olduğu ve füzyon defektinin bulunmadığı, karşı tarafın ise rudimenter korna şeklinde görüntülendiği saptanıyor. MRI'da ise ipsilateral böbreğin agenezik olduğu doğrulanıyor. Bu klinik tabloya en uygun Müllerian anomali tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek agenezisi ile en sık birliktelik gösteren Müllerian kanal anomalisi hangisidir?

32 yaşında, 33 haftalık gebe bir hasta, son 2 aydır yüz ve gövde bölgesinde hızlı artış gösteren kıllanma, şiddetli akne ve seste kalınlaşma şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede belirgin virilizasyon bulguları saptanıyor. Yapılan pelvik ultrasonografide her iki overde büyümüş, solid görünümde ve çok sayıda nodüler yapı izleniyor. Serum total testosteron düzeyi gebelik normallerinin oldukça üzerinde bulunuyor. Bu hastadaki klinik tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?