Viroloji

Viral aşıların immünolojik etkinliği, antijenin konak hücrede işlenme ve sunulma yoluna bağlıdır. Endojen (hücre içi) yolak üzerinden $MHC$ Sınıf $I$ molekülleri ile sunularak güçlü bir sitotoksik hücresel bağışıklık ($CD8+$ $T$ hücresi) yanıtı oluşturan aşılar genellikle canlı atenüe aşılardır. Buna göre, aşağıdaki aşılardan hangisi hem bu immünolojik mekanizma ile etki gösterir hem de DNA genomuna sahip bir virüse karşı geliştirilmiştir?

$10$ aylık bir bebek, $4$ gün süren ve $39,5^\circ C$’ye kadar çıkan yüksek ateş şikayetiyle takip ediliyor. Ateşin aniden düşmesini takiben gövdede başlayan, basmakla solan, pembe renkli makülopapüler döküntüler gözleniyor. Bu klinik tabloya yol açan en olası etkenin yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Antiretroviral tedavi başlanması planlanan $HIV$ pozitif bir hastada, virüsün konak hücreye girişi sırasında kullandığı ko-reseptörün belirlenmesi amacıyla 'tropizm testi' yapılıyor. Test sonucunda hastadaki baskın viral popülasyonun sadece $CXCR4$ reseptörünü kullandığı ($X4$-tropik) saptanıyor.

Bu test sonucuna göre, aşağıdaki ilaçlardan hangisinin bu hastanın tedavi protokolünde yer alması beklenen klinik yararı sağlamaz?

$HIV-1$ replikasyon döngüsünde, konak hücrede bulunan ve sitidin deaminaz aktivitesi gösteren $APOBEC3G$ ($Apolipoprotein \ B \ mRNA-editing \ enzyme, \ catalytic \ polypeptide-like \ 3G$) enzimi, yeni sentezlenen virionların içine paketlenerek bir sonraki enfeksiyon döngüsünde viral $DNA$ sentezi sırasında sitidinden urasile ($dC \rightarrow dU$) dönüşüme ve dolayısıyla öldürücü hipermutasyonlara neden olur. $HIV-1$, bu doğal antiviral savunma mekanizmasını etkisiz hale getirmek için hangi aksesuar proteinini kullanarak $APOBEC3G$'yi ubikitin-proteazom sistemi üzerinden yıkıma uğratır?

Viral replikasyon döngüsü ve büyüme kinetiği incelendiğinde; virüsün duyarlı konak hücreye girişi ve nükleokapsidin parçalanarak genomun serbestleşmesiyle (soyulma) başlayan, ilk tam ve enfektif yeni kuşak virionun oluşumuna kadar devam eden süreç aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan immün yetmezlik virüsü ($HIV-1$) enfeksiyonunun patogenezinde, virüsün konak hücreye girişi için $CD4$ reseptörüne ek olarak bir koreseptöre bağlanması zorunludur. Enfeksiyonun geç evrelerinde ortaya çıkan, $T$-lenfosit tropizmi gösteren ve sinsityum oluşturan ($SI$) suşlar, erken evredeki makrofaj-tropik suşlardan farklı bir koreseptör kullanır. Buna göre, $HIV-1$ enfeksiyonunun progresyonu ile ilişkili olan ve $T$-hücre tropizmi gösteren bu suşların kullandığı koreseptör aşağıdakilerden hangisidir?

Antiretroviral tedavi ($ART$) altındaki çoklu ilaç dirençli ($MDR$) $HIV-1$ enfeksiyonu olan $42$ yaşında bir erkek hastada, kurtarma tedavisi kapsamında yeni bir antiviral ajan eklenmesi planlanmaktadır. Bu ajanın, doğrudan viral zarf glikoproteini olan $gp120$'ye bağlanarak virüsün konak $CD4$ reseptörü ile etkileşmesini ve ataşman basamağını engellediği bilinmektedir. Bahsedilen bu etki mekanizmasına sahip antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Ani başlayan yüksek ateş, yaygın miyalji ve kuru öksürük şikayetleriyle başvuran $28$ yaşındaki erkek hastada Influenza $A$ virüs enfeksiyonu saptanmıştır. Bu virüsün replikasyon döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Viral hastalıkların profilaksisinde kullanılan aşılar, antijenik yapılarına ve üretim tekniklerine göre farklı immünolojik özellikler taşır. Bu bağlamda, aşağıdakilerden hangisi inaktif (ölü) tam virüs aşısı kategorisinde değerlendirilir?

DNA virüslerinde genom replikasyonunun başlatılabilmesi için DNA polimeraz enziminin $3'-OH$ ucu sağlayan bir 'primer' (astar) molekülüne gereksinimi vardır. Virüs aileleri bu biyokimyasal kısıtlamayı aşmak ve doğrusal genomların uçlarını replike edebilmek için özgün yapısal ve enzimatik stratejiler geliştirmişlerdir. Buna göre, aşağıdaki virüs-primer/başlangıç stratejisi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

DNA virüslerinin genel yapısal özellikleri ve replikasyon stratejileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sokak köpeği tarafından ısırılma öyküsü ile acil servise başvuran $24$ yaşında bir erkek hastada, etken olması muhtemel virüsün yapısal özellikleri ve hücre içindeki davranışı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

HIV pozitif olan $32$ yaşındaki erkek hastanın genital bölgesinde, ortası göbekli (umbilike), inci benzeri, $2-5$ mm çapında multipl papüller saptanıyor. Bu lezyonlardan yapılan histopatolojik incelemede sitoplazmik inklüzyon cisimcikleri (Henderson-Patterson cisimcikleri) izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hepatit B virüsüne ($HBV$) karşı geliştirilen rekombinant aşılar, $Saccharomyces$ $cerevisiae$ hücrelerinde sentezlenen yüzey antijenlerini içerir. Standart aşılamada sadece "S" proteini ($HBsAg$) kullanılırken, bazı bireylerde (non-responder) standart dozlara rağmen koruyucu antikor yanıtı ($Anti-HBs < 10$ $mIU/mL$) gelişmemektedir. Bu bireylerde immün yanıtı güçlendirmek amacıyla geliştirilen üçüncü kuşak aşılar, S proteinine ek olarak farklı polipeptit bileşenleri içermektedir. Buna göre, "non-responder" bireylerde daha geniş bir T-hücre epitop yelpazesi sunarak bağışıklık sağlayan bu ek bileşenler aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ yaşında bir çocuk, kış mevsiminde ani başlayan kusma ve günde $10-12$ kez tekrarlanan sulu ishal şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan incelemelerde etkenin çift katlı kapsid yapısına sahip, zarfsız ve $11$ segmentli çift iplikli RNA ($dsRNA$) genomu içeren bir virüs olduğu saptanıyor. Bu virüsün replikasyon döngüsü ve patogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik Hepatit B tanısıyla takip edilen bir hastanın karaciğer biyopsisinde viral replikasyonun aktif olduğu ve bol miktarda pregenomik $RNA$ ($pgRNA$) sentezlendiği belirlenmiştir. Hepatit B virüsünün ($HBV$) replikasyon döngüsü sırasında nükleokapsid içerisinde gerçekleşen olaylar incelendiğinde, bu $pgRNA$ molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$28$ yaşında intravenöz madde bağımlılığı öyküsü olan bir erkek hasta; ani başlayan halsizlik, sarılık ve sağ üst kadran ağrısı ile başvuruyor. Yapılan laboratuvar ve serolojik inceleme sonuçları aşağıda sunulmuştur:

Bu bulgulara göre, hastanın klinik tablosu ve olası prognozu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Viral replikasyon döngüsünde zarf kazanma süreci (tomurcuklanma), virüsün tipine göre hücrenin farklı membran sistemlerinde gerçekleşebilir. Çoğu zarflı virüs plazma membranını kullanırken, bazı virüs grupları hücre içi organel membranlarını tercih ederek matürasyonlarını tamamlar.

Buna göre; pozitif polariteli tek iplikli RNA ($+ssRNA$) genomuna ve ikozahedral kapsid simetrisine sahip olan, olgunlaşma sürecinde zarfını endoplazmik retikulum veya Golgi aygıtı membranlarından tomurcuklanarak kazanan virüs aşağıdakilerden hangisidir?

AIDS tanısıyla takip edilen bir hastada görme kaybı şikayeti üzerine yapılan oftalmolojik muayenede sitomegalovirüs ($CMV$) retiniti saptanıyor. Hastadan izole edilen virüste yapılan moleküler analizde, $UL97$ geninde saptanan bir mutasyonun viral protein kinaz enziminin fonksiyonunu bozduğu ve gansiklovir direncine neden olduğu belirleniyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılabilecek, yapısındaki fosfat grubu sayesinde viral kinaz aktivitesine ihtiyaç duymadan doğrudan hücresel kinazlarca aktif formuna dönüştürülebilen nükleotid analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

Hepatit B virüsünün ($HBV$) hepatosite girişi ve nükleokapsidin hücre içine salınması karmaşık bir moleküler süreçtir. Son yıllarda geliştirilen ve $HBV/HDV$ giriş inhibitörü (entry inhibitor) olarak kullanılan Bulevirtide molekülünün de hedefi olan, virüsün konak hücredeki sodyum-taurokolat kotransporting polipeptid ($NTCP$) reseptörüne bağlanmasından sorumlu olan viral yapı aşağıdakilerden hangisidir?