Examkin

Question

Difficulty: Very hardEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Âb-gûndur günbed-i devvârın rengi bilmezem<br>Yâ muhît olmuş gözümden akan yaşım uymuş rûzgâra

Fuzuli'ye ait bu beyit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. Beyitte geçen 'günbed-i devvâr' (dönen kubbe) ifadesiyle gökyüzü kastedilmiş ve sadece kendisine benzetilen unsur verilerek kapalı istiare yapılmıştır.Answer
  2. B
    Şairin, gökyüzünün su renginde olmasının gerçek sebebini bilmezlikten gelerek 'bilmezem' ifadesini kullanması tecahül-i arif örneğidir.
  3. C
    Akan gözyaşlarının tüm dünyayı çevreleyecek (muhît) düzeyde olduğunun belirtilmesiyle mübalağa sanatına başvurulmuştur.
  4. D
    Gökyüzünün mavi renginin, şairin gözünden akan yaşların dünyayı kuşatması ve rüzgara uyması gibi hayalî ve güzel bir nedene bağlanmasıyla hüsn-i talil sanatı yapılmıştır.
  5. E
    Beyitte geçen 'âb-gûn' (su rengi) ve 'yaş' (gözyaşı) sözcükleri arasında anlamca bir ilgi kurularak tenasüp sanatı oluşturulmuştur.

Answer

Beyitte geçen 'günbed-i devvâr' (d��nen kubbe) ifadesiyle gökyüzü kastedilmiş ve sadece kendisine benzetilen unsur verilerek kapalı istiare yapılmıştır ifadesi yanlıştır, çünkü bu kullanım açık istiaredir.
Dönen kubbe anlamına gelen 'günbed-i devvâr' ifadesiyle kastedilen gökyüzüdür. Gökyüzü (benzeyen) söylenmemiş, sadece dönen kubbe (kendisine benzetilen) söylenmiştir. Edebi sanatlarda yalnızca kendisine benzetilen unsurun kullanılmasıyla yapılan eğretilemeye 'açık istiare' denir. Seçenekte ise bunun 'kapalı istiare' olduğu iddia edilmiştir. Kapalı istiarede ise yalnızca benzeyen unsur bulunur ve kendisine benzetilenin bir özelliği/niteliği verilir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Beyitte geçen edebi sanatları belirlemek için beyit günümüz Türkçesine çevrilir.
Beytin günümüz Türkçesi: 'Dönen gökyüzünün renginin su rengi (mavi) mi olduğunu bilmiyorum; yoksa gözümden akan yaşlar mı dünyayı kapladı ve rüzgara uydu?' şeklindedir.
Beytin anlamını doğru kavramak, kullanılan benzetme ve mecazları analiz etmenin ilk adımıdır.
2
Beyitteki 'günbed-i devvâr' (dönen kubbe) kelime grubunun hangi sanat�� oluşturduğu incelenir.
Burada 'gökyüzü' yerine 'günbed-i devvâr' (dönen kubbe) denmiştir. Gökyüzü benzeyendir ve beyitte geçmemektedir. Günbed-i devvâr ise kendisine benzetilendir ve beyitte geçmektedir. Yalnızca kendisine benzetilen ile yapılan sanat açık istiaredir.
İstiare türlerinin (açık ve kapalı istiare) ayrımını yapmak, seçeneklerdeki ifadenin doğruluğunu kontrol etmek için gereklidir.
3
Diğer sanatsal ögelerin (tecahül-i arif, hüsn-i talil, mübalağa ve tenasüp) varlığı doğrulanır.
'Bilmezem' ifadesiyle bilinenin bilinmezlikten gelinmesi (tecahül-i arif), gökyüzünün maviliğinin gözyaşına bağlanması (hüsn-i talil), gözyaşının dünyayı kaplaması (mübalağa) ve 'âb-gûn' ile 'yaş' kelimelerinin ilişkisi (tenasüp) doğrulanır.
Diğer seçeneklerin neden elenmesi gerektiğini kesinleştirmek için beyitteki tüm sanatlar analiz edilmelidir.
4
Hatalı olan önerme belirlenerek doğru seçeneğe ulaşılır.
'Günbed-i devvâr' ifadesinde kapalı istiare olduğu yönündeki önermenin yanlış olduğu tespit edilir (çünkü açık istiaredir).
Soruda söylenemez olan seçenek sorulduğu için hatalı olan analiz doğru yanıt olarak işaretlenir.

Key Concept

İstiare (Eğretileme) türleri ve diğer söz sanatlarının (tecahül-i arif, hüsn-i talil, mübalağa, tenasüp) tespiti ve analizi.
Rate this question

Topics

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

More questions from this topic