Edebiyat Bilgi ve Kuramları

279 questions

Question 1Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış dizeleri, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Hâk-i pâyine yetem der ömrlerdir muttasıl / Başını taştan taşa vurup gezer avâre su
Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? / Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
Ağlarım hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz
Bir ah çeksem dağı taşı eritir / Gözüm yaşı değirmeni yürütür

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. dize Hüsnütalil (right_2), II. dize Tecahülüarif (right_4), III. dize Tezat (right_1) ve IV. dize Mübalağa (right_3) sanatlarıyla eşleşmelidir.
Verilen dizeler içerdikleri en belirgin edebi sanatlarla doğru şekilde eşleştirilmiştir. Su Kasidesi'ndeki suyun akış nedeni hüsnütalil ile, Cahit Sıtkı Tarancı'nın yaşlılığı bilmezlikten gelmesi tecahülüarif ile, ağlamak ve gülüşmek karşıtlığı tezat ile, ah çekip değirmen döndürme abartısı ise mübalağa ile eşleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dizedeki suyun akış gerekçesini incelemek.
Suyun taşlara çarparak akışı (doğal olay), sevgilinin toprağına ulaşma gayesi şeklinde güzel bir sebebe bağlanmıştır. Bu hüsnütalil sanatıdır.
Birinci dizenin en belirgin sanatını belirlemek.
2
İkinci dizedeki soru ifadesini ve şairin bilgi durumunu incelemek.
Şair yaşlandığının ve saçlarının beyazladığının farkında olmasına rağmen bilmezlikten gelerek soru sormaktadır. Bu tecahülüarif sanatıdır.
İkinci dizenin en belirgin sanatını belirlemek.
3
Üçüncü dizedeki kelimeler arası anlam ilişkisini kontrol etmek.
'Ağlamak' ve 'gülüşmek' zıt anlamlı kelimeleridir. Bu tezat sanatıdır.
Üçüncü dizenin en belirgin sanatını belirlemek.
4
Dördüncü dizedeki abartma unsurunu incelemek.
Ah çekmenin dağı taşı eritmesi, gözyaşının değirmen döndürmesi gibi durumlar abartılmıştır. Bu mübalağa sanatıdır.
Dördüncü dizenin en belirgin sanatını belirlemek.

Key Concept

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)
Question 2Question

I. Besbelli her saat artar kederi
Belki de ömründe ilk defa ağlar bulut

II. Ufukta bir dakika görünmedi bir bulut
Sanki bir damla yaş gibi gökten süzüldü umut

Numaralanm��ş bu dizelerde yer alan en belirgin söz sanatları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Kapalı istiare - Teşbih

Answer

Kapalı istiare - Teşbih
Sırasıyla edebi sanatların doğru verildiği seçenekte, ilk dizedeki bulutun ağlaması insana benzetilip insan söylenmediği için kapalı istiaredir. İkinci dizede ise umut sözcüğü bir damla yaşa benzetilerek teşbih sanatı oluşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dizedeki edebi sanatı belirleme
Kapalı istiare (Teşhis)
'Ağlar bulut' ifadesinde insana ait olan ağlamak eylemi buluta verilmiştir. Bulut (benzeyen) insana (kendisine benzetilen) benzetilmiş ancak kendisine benzetilen söylenmemiştir.
2
İkinci dizedeki edebi sanatı belirleme
Teşbih
'Sanki bir damla yaş gibi gökten süzüldü umut' dizesinde benzeyen 'umut', kendisine benzetilen 'bir damla yaş' ve benzetme edatı 'gibi' kullanılarak benzetme yapılmıştır.
3
Edebi sanatları sırasıyla birleştirme
Kapalı istiare - Teşbih
Birinci dizede kapalı istiare, ikinci dizede ise teşbih sanatları sırasıyla yer almaktadır.

Key Concept

Edebi Sanatlar (Kişileştirme/İstiare ve Benzetme)
Estimated Time:1m 30s
Question 3Question

Aşağıdaki dizeleri, içlerinde yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Güzel şeyler düşünelim diye
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Şu karşıma göğüs geren
Taş bağırlı dağlar mısın?
Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âh��mdan murâdım şem'i yanmaz mı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmede; yeşeren ağaçlar hüsn-i talil ile, çocuklar ve dev gibi benzetmeler teşbih ile, taş bağırlı dağlar kinaye ile, yâr usanmaz mı sorusu ise istifham ile eşleşmektedir.
Her bir dize içindeki edebî sanatın işleyiş mantığına göre doğru kavramla eşleşmiştir. Doğa olayına hayali ve güzel neden bulma hüsn-i talil ile; 'gibi' edatlı benzetmeler teşbih ile; hem gerçek hem mecaz çağrışımlı taş bağır kinaye ile; cevap beklentisi olmayan sitemkâr sorular ise istifham ile örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk dizedeki doğa olayının arkasındaki sebebi değerlendirme
Ağaçların yeşermesinin insanların güzel şeyler düşünmesi sebebine bağlandığı belirlendi.
Hüsn-i talil sanatını tespit etmek.
2
İkinci dizedeki benzetme edatlarını tespit etme
'gibi' edatının benzetme ilgisi kurduğu görüldü.
Teşbih sanatını tespit etmek.
3
Üçüncü dizedeki 'taş bağırlı' söz öbeğinin anlam tabakalarını inceleme
Sözün hem gerçek hem mecaz anlam taşıdığı belirlendi.
Kinaye sanatını tespit etmek.
4
Dördüncü dizedeki soru ifadesinin işlevini çözümleme
Cevap alma amacı gütmeyen, duyguyu vurgulayan bir soru olduğu görüldü.
İstifham sanatını tespit etmek.

Key Concept

Şiirlerdeki edebî sanatları bağlam ve dil özellikleri üzerinden belirleme.
Estimated Time:2m 0s
Question 4Question

Serv-i bülendim salınarak bahçeye girdi,
Gül yüzünü gören goncalar hemen eğildi.

Bu dizelerde koyu harflerle belirtilen Serv-i bülendim ve Gül yüzünü ifadelerinde yapılan edebi sanatlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Açık istiare - Teşbih-i beliğ

Answer

Açık istiare - Teşbih-i beliğ
Dizelerdeki 'serv-i bülendim' ifadesinde sevgili, boyu yönüyle servi ağacına benzetilmiş fakat sevgili (benzeyen) söylenmeyip sadece servi (kendisine benzetilen) söylenmiştir. Bu durum açık istiareyi oluşturur. 'Gül yüzünü' ifadesinde ise benzetilen 'gül' ve benzeyen 'yüz' unsurları bir arada kullanılmıştır. Benzetme edatı ve yönü bulunmadığından bu benzetme teşbih-i beliğdir.

Step-by-Step Solution

1
İlk kelime grubundaki benzetme ilişkisini ve kullanılan unsurları belirlemek.
Açık istiare tespiti
'Serv-i bülendim' (uzun boylu servim) ifadesinde sevgili, boyunun uzunluğu bakımından bir servi ağacına benzetilmiştir. Benzeyen (sevgili) belirtilmemiş, sadece kendisine benzetilen (servi) söylenmiştir. Bu durum açık istiare sanatını oluşturur.
2
İkinci kelime grubundaki benzetme ilişkisini ve kullanılan unsurları belirlemek.
Teşbih-i beliğ tespiti
'Gül yüzünü' ifadesinde ise 'yüz' benzeyen, 'gül' kendisine benzetilen unsurdur. Benzetmenin sadece bu iki temel unsuru kullanıldığı, edat ve yön yer almadığı için bu sanat teşbih-i beliğdir.

Key Concept

Benzetme (teşbih) ve eğretileme (istiare) sanatlarının temel ve yardımcı unsurlarının tespiti ile aralarındaki farklar.
Question 5Question

Aşağıda sol sütunda numaralanmış dizeleri, sağ sütunda harflerle belirtilen en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik / Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Neden böyle dost görünürsünüz / Yıllar yılı düşman bildiğim aynalar?
Hırçın bir fırtınayı yatıştırdı deniz / Sırf seni ürkütmemek, korkutmamak için
Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? / Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda!

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dizeler ve en belirgin edebi sanatlar şu şekilde eşleşmektedir: 'Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik...' dizesi Teşbih ile; 'Neden böyle dost görünürsünüz...' dizesi Tezat ile; 'Hırçın bir fırtınayı yatıştırdı deniz...' dizesi Hüsn-i talil ile; 'Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?...' dizesi ise İstifham ile eşleşmektedir.
Eşleştirmedeki her dize kendisinde yer alan en belirgin söz sanatıyla doğru şekilde gruplandırılmıştır. Birinci dizede 'gibi' edatı yardımıyla teşbih yapılmış; ikinci dizede 'dost' ve 'düşman' kelimeleriyle tezat oluşturulmuş; üçüncü dizede fırtınanın dinmesi sevgilinin korkmamasına bağlanarak hüsn-i talil yapılmış; dördüncü dizede ise soru sorma yoluyla istifham sanatına başvurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dizedeki edebi sanatı bulmak için benzetme ögelerini incelemek.
'gibi' edatı ile yapılmış iki ayrı benzetme ilişkisi görülerek teşbih sanatı saptanır.
Dizedeki benzetme ilişkisini doğru tanımlamak için.
2
İkinci dizede yer alan kelimelerin anlam ilişkilerini değerlendirmek.
'dost' ve 'düşman' karşıt anlamlı kelimelerinin bir arada kullanılması ile tezat sanatı belirlenir.
Anlamsal karşıtlıkların edebi değerini saptamak için.
3
Üçüncü dizedeki neden-sonuç ilişkisini çözümlemek.
Doğal bir durum olan fırtınanın dinmesinin, sevgilinin ürkmemesi gerekçesine bağlanması ile hüsn-i talil sanatı bulunur.
Olayın gerçek dışı, güzel bir nedene bağlanıp bağlanmadığını belirlemek için.
4
Dördüncü dizedeki soru formunu incelemek.
Cevap beklemeksizin anlamı güçlendirme gayesiyle soru sorulması ile istifham sanatı saptanır.
Soru sorma sanatının varlığını kesinleştirmek için.

Key Concept

Şiir çözümlemelerinde edebi sanatların (söz sanatlarının) işlevlerini ve özelliklerini saptama.
Question 6Question

Cahit Sıtkı Tarancı’nın ünlü bir şiirinden alınan:

*Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?*
*Benim mi Allahım bu çizgili yüz?*

dizelerindeki 'şakaklara kar yağması' ifadesiyle saçların beyazlaması kastedilmiştir. Bu dizede benzeyen unsur (beyaz saç) söylenmemiş, sadece kendisine benzetilen unsur (kar) söylenerek bir söz sanatı yapılmıştır.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu dizedekine benzer bir edebi sanat (açık istiare) kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Dünyaya geldiğim anda / Yürüdüm aynı zamanda / İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece

Answer

İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece dizelerinin yer aldığı seçenek doğru cevaptır. Bu dizelerde geçen 'iki kapılı han' ifadesiyle 'dünya' kastedilmiş olup sadece kendisine benzetilen unsur kullanılarak açık istiare sanatı yapılmıştır.
Doğru seçenekte yer alan dizeler Aşık Veysel'e aittir. Burada geçen 'iki kapılı han' ifadesiyle, doğumla girilen ve ölümle çıkılan 'dünya' kastedilmiştir. Kendisine benzetilen (iki kapılı han) belirtilirken benzeyen (dünya) belirtilmediği için tıpkı örnekte olduğu gibi açık istiare yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Örnek dizelerdeki edebi sanatı belirleme.
'Şakaklarıma kar mı yağdı' ifadesinde benzeyen (beyaz saç) verilmemiş, sadece kendisine benzetilen (kar) verilerek açık istiare sanatı yapıldığı tespit edilmiştir.
Sorunun kökünde istenen sanatı netleştirmek amacıyla ilk aşamada verilen örneğin edebi sanatı analiz edilir.
2
Seçeneklerdeki dizeleri tarayarak benzer bir açık istiare örneği arama.
'İki kapılı bir handa' ifadesinde benzeyen (dünya) verilmemiş, kendisine benzetilen (iki kapılı han) verilerek açık istiare yapıldığı görülmüştür.
Örnek dizedeki açık istiare sanatıyla tam uyum sağlayan dizeyi bularak doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

Key Concept

Açık İstiare (Eğretileme)
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan edebi sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sen gittin yaslara büründü cihan / Soldu hemen bahçedeki bütün goncalar
Bir hilal uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor / Siperler içinde can veren yiğitler yatıyor
Şeb-i yeldayı muvakkat sanma ey dil / Gün gelir aydınlanır elbet bu karanlık gece
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? / Bu bir lisan-ı hafidir ki ruha dolmakta

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: I. dize - Hüsnütalil, II. dize - Açık İstiare, III. dize - Tezat, IV. dize - İstifham.
Dizelerde sırasıyla hüsnütalil, açık istiare, tezat ve istifham sanatlarının özellikleri tam olarak sergilenmiştir. Bu eşleştirme anlamsal ve yapısal analizlerle doğrulanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerdeki anahtar kavramları ve dil ögelerini belirleme
Birinci dizede sevgilinin gitmesi ve doğanın yas tutması; ikinci dizede 'güneşler' ifadesi; üçüncü dizede gece-karanlık ve gün-aydınlık zıtlığı; dördüncü dizede ise soru anlamı taşıyan ifadeler saptanmıştır.
Söz sanatlarının bulunabilmesi için dizelerin anlamsal ve yapısal özelliklerinin analiz edilmesi gerekir.
2
Elde edilen verileri edebi sanatların tanımları ile eşleştirme
Doğal bir durumun başka nedene bağlanması hüsnütalil, tek ögeli benzetme açık istiare, karşıt kavramların birlikteliği tezat, soru sorma ise istifham ile eşleşmiştir.
Edebi sanatların kuralları doğrultusunda doğru eşleşmeyi tamamlamak.

Key Concept

Türk edebiyatındaki söz sanatlarının (edebi sanatlar) dizeler üzerindeki uygulamalarını saptama.
Question 8Question

Ufukta bir dakika belirdi ince hilal,
Gül yüzünü görmek için göğe uzandı dal.

Bu dizelerde yer alan edebî sanatlarla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: 'Gül yüz' ifadesinde sevgilinin yüzü (benzeyen) söylenmeyip sadece gül (benzetilen) kullanıldığı için açık istiare yapılmıştır.

Answer

'Gül yüz' ifadesinde sevgilinin yüzü (benzeyen) söylenmeyip sadece gül (benzetilen) kullanıldığı için açık istiare yapılmıştır diyen açıklamadır. Çünkü bu ifadede hem benzeyen (yüz) hem de benzetilen (gül) unsurları bir arada yer aldığından teşbih-i beliğ yapılmıştır.
Sevgilinin yüzünün gül olarak nitelendirildiği 'gül yüz' ifadesinde hem benzeyen (yüz) hem de kendisine benzetilen (gül) ögeleri yer almaktadır. Sadece bu iki temel ögeyle yapılan benzetmelere teşbih-i beliğ adı verilir. Açık istiarede ise benzeyen unsur yer almaz, sadece kendisine benzetilen bulunur. Bu nedenle bu ifade yanlış bir açıklamadır.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerin anlamını ve barındırdığı temel edebi göstergeleri çözümleyin.
Dizelerde dalın göğe doğru uzanması, sevgilinin gül yüzünü görme isteğine bağlanmış ve 'gül yüz' ifadesi kullanılmıştır.
Edebi sanatları doğru teşhis edebilmek için kelimelerin gerçek ve mecazi anlam ilişkilerini tespit etmek gerekir.
2
Dizelerdeki edebi sanatları seçeneklerdeki iddialarla karşılaştırın.
Dalın uzaması hüsn-i talil, dala görme isteği verilmesi teşhis (ve kapalı istiare), gül ile dal kullanımı tenasüp ile örtüşmektedir.
Doğru açıklamaları eleyerek yanlış olan seçeneği bulmak amaçlanır.
3
'Gül yüz' ifadesinin benzetme unsurlarını ve istiare/teşbih ilişkisini değerlendirin.
'Gül yüz' ifadesinde benzeyen (yüz) ve benzetilen (gül) bir arada kullanılmıştır. Açık istiarede ise benzeyen unsur kullanılmaz.
Teşbih-i beliğ ile açık istiare arasındaki kavramsal farkı ortaya koyarak seçeneğin yanlışlığını kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

Teşbih-i Beliğ ve Açık İstiare Ayrımı
Question 9Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan edebi sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten
Ayağı tozuna ermek için ey pâdişâh-ı hüsn / Başını yere vurup secde kılarmış cûybâr
Gökyüzünün başka rengi de varmış! / Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı / Felekler yandı âhımdan murâdım ��em'i yanmaz mı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten dizesi Tezat; Ayağı tozuna ermek... dizesi Hüsn-i Talil; Gökyüzünün başka rengi de varmış... dizesi Tecâhül-i Ârif; Beni candan usandırdı... dizesi İstifham sanatı ile eşleşmelidir.
Dizelerdeki edebi sanatlar sırasıyla tezat (karşıtlık), hüsn-i talil (güzel nedene bağlama), tecâhül-i ârif (bilip de bilmemezlikten gelme) ve istifham (soru sorma) kavramlarının tanımları ve özellikleri ile örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen dizelerdeki anahtar kelimeleri ve anlam ilişkilerini çözümleyiniz.
İlk dizede 'esir' ile 'kurtulmak' kelimelerinin zıtlığı; ikinci dizede akarsuyun (cûybâr) hareketinin sevgilinin ayağının tozuna secde etme amacına yorulması; üçüncü dizede taşın sertliğinin yeni fark edilmesi; dördüncü dizede ise 'usanmaz mı' ve 'yanmaz mı' soruları tespit edilir.
Dizelerde öne çıkan edebi sanatı belirlemek için anlam özelliklerini ortaya çıkarmak gerekir.
2
Tespit edilen anlam özelliklerini edebi sanatların tanımları ile eşleştiriniz.
Karşıtlık durumu tezat, güzel nedene bağlama durumu hüsn-i talil, bilmezlikten gelme durumu tecâhül-i ârif ve soru sorma durumu istifham sanatlarıyla eşleştirilir.
Eşleştirme tablosunu doğru bir şekilde tamamlamak için.

Key Concept

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)
Estimated Time:2m 0s
Question 10Question

I. Can kafeste durmaz uçar
II. Dünya bir han, konan göçer

Bu dizelerde yer alan en belirgin edebî sanatlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Kapalı istiare - Teşbih

Answer

Dizelerdeki edebi sanatlar sırasıyla kapalı istiare ve teşbihtir.
Dizeler analiz edildiğinde; birinci dizede yer alan 'can' kelimesi benzeyen konumundadır. Kendisine benzetilen 'kuş' kelimesi dizede doğrudan söylenmemiş, ancak kuşa ait olan 'uçmak' ve 'kafes' özellikleri belirtilerek kapalı istiare yapılmıştır. İkinci dizede ise 'dünya' (benzeyen) ile 'han' (benzetilen) temel ögeleri birlikte kullanılarak teşbih (teşbih-i beliğ) sanatı kurulmuştur. Bu nedenle doğru sıralama 'Kapalı istiare - Teşbih' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Birinci dizenin anlamsal yapısını ve benzetme ilişkisini incelemek.
Dizede 'can' (benzeyen) unsurunun yer aldığı fakat benzetilen 'kuş' unsurunun verilmediği, bunun yerine kuşa ait olan 'uçmak' ve 'kafes' özelliklerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Sadece benzeyenle yapılan bu benzetmeye kapalı istiare denir.
Birinci dizedeki temel edebi sanatı belirlemek.
İkinci dizenin benzetme unsurlarını çözümlemek.
Dizede 'dünya' benzeyen, 'han' ise kendisine benzetilen olarak doğrudan kullanılmıştır. Benzetme edatı ve yönü kullanılmadan yapılan bu benzetme bir teşbih (teşbih-i beliğ) örneğidir.
İkinci dizedeki temel edebi sanatı belirlemek.
Elde edilen edebi sanatları sırasıyla birleştirerek doğru seçeneği belirlemek.
Sıralamanın 'Kapalı istiare - Teşbih' şeklinde olduğu görülmüştür.
Soruyu doğru sonuca ulaştırmak.

Key Concept

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)
Estimated Time:1m 30s
Question 11Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!
Neden böyle düşman görünürsünüz
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?
Marmara'da her yelken uçar gibi neşeli
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dizeler sırasıyla İstifham, Tezat, Mecazımürsel ve Teşbih sanatlarıyla eşleşmektedir.
Verilen dizelerdeki söz sanatları incelendiğinde; soru sorma amaçlı dizede istifham, karşıt kelimelerin kullanımında tezat, benzetme dışı ad aktarmasında mecazımürsel ve benzetme edatıyla kurulan yapıda teşbih sanatı bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dizedeki 'Hangi çılgın...?' soru ifadesini incelemek.
Sözü soru yoluyla etkili kılma amacı taşıdığından istifham sanatı tespit edilir.
Soru sorma sanatının tanımıyla dizedeki yapının örtüştüğünü görmek.
2
İkinci dizedeki 'dost' ve 'düşman' kelimelerini karşılaştırmak.
Zıt kavramların bir arada kullanılması sebebiyle tezat sanatı tespit edilir.
Karşıtlık ilişkisinin kurulduğunu doğrulamak.
3
Üçüncü dizedeki 'yelken' kelimesinin kullanım amacını belirlemek.
Benzetme amacı olmadan gemi yerine yelken denerek mecazımürsel yapıldığı belirlenir.
Parça-bütün ilişkisini ve ad aktarmasını saptamak.
4
Dördüncü dizedeki 'gibi' edatı ve anlam ilişkisini incelemek.
Benzetme edatı vasıtasıyla teşbih sanatı yapıldığı belirlenir.
Benzerlik ilişkisinin kurulma biçimini doğrulamak.

Key Concept

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)
Estimated Time:2m 0s
Question 12Question

Aşağıdaki numaralanmış roman parçalarını, bu parçalarda baskın olarak kullanılan anlatım teknikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Ahmet, onun kendisine karşı beslediği bu ani soğukluğun sebebini bir türlü anlayamıyordu. İçinde hem derin bir kırgınlık hem de cevabını bulamadığı soruların yarattığı amansız bir öfke vardı. Kendi kendine dürüst olmaya çalıştı; belki de suç ortağı olduğu o eski hatayı itiraf etmenin zamanı çoktan gelmişti ama gururu buna engel oluyordu.
II. Saat kaç? Beş olmalı. Hayır, yedi. Duvardaki saat durmuş zaten. Hep durur. Babamın cebinden çıkardığı o koca köstekli saat... Nereye gitti o sarı zincir? Sarı, sonbahar demek. Yapraklar dökülüyor. Üşüyorum. Sobayı yakmalı. Ama odun kalmadı ki. Gitmek lazım. Nereye? Bilmiyorum. Trendeki o adam da nereye gittiğini bilmiyordu herhalde. Şapkası ne komikti.
III. Siz şimdi bu satırları okurken Selim’in odasında yalnız başına ağladığını sanıyorsunuz. Oysa ben, yazarınız olarak, onu şu anda masamın başında oturmuş, bir sonraki bölümde ne yapacağını düşünürken izliyorum. Hatta belki de bu hikayeyi burada bitirip onu tamamen özgür bırakmalıyım.
IV. Bu akşam onunla konuşmalıyım. Her şeyi açıkça anlatıp bu belirsizliğe bir son vermeliyim artık. Günlerdir içimi kemiren bu şüpheyle yaşamak beni mahvediyor. Yüzüne bakıp 'Sana inanmıyorum,' diyebilir miyim acaba? Evet, demeliyim. Korkunun ecele faydası yok.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmenin doğru biçimi şu şekildedir: Üçüncü şahıs anlatıcının karakterin iç çatışmalarını tahlil ettiği metin (I) 'İç Çözümleme' (right_4) ile; çağrışımsal ve mantık dışı bir düşünce akışına sahip metin (II) 'Bilinç Akışı' (right_2) ile; yazarın kurmaca yapıyı ve yazma eylemini metnin içine taşıdığı metin (III) 'Üstkurmaca' (right_1) ile; kahramanın zihnindeki düzenli konuşmaları birinci şahısla yansıtan metin (IV) ise 'İç Monolog' (right_3) tekniğiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her metnin dil bilgisel yapısı, anlatıcının konumu ve mantıksal kurgusu temel alınmıştır. Üçüncü şahıs anlatıcının tahlil yaptığı metin iç çözümleme; dil bilgisi kurallarının göz ardı edilip çağrışımların düzensizce aktığı metin bilinç akışı; yazarın kurmaca süreci okuyucuyla paylaştığı metin üstkurmaca; ve karakterin kendi zihnindeki düzenli iç konuşması ise iç monologdur.

Step-by-Step Solution

1
Metinlerin anlatıcı ve bakış açısını belirleyiniz.
I. metin üçüncü şahıs (ilahi bakış açısı) ile, II, III ve IV. metinler ise doğrudan karakterin zihni veya yazarın müdahalesi (birinci şahıs veya yazar-anlatıcı) ile kurulmuştur.
Anlatıcının konumu, iç çözümleme ile iç monolog ve bilinç akışı arasındaki en temel farklardan biridir.
2
I. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.
I. metin 'İç Çözümleme' tekniğiyle eşleşir.
Anlatıcı, Ahmet'in zihnindeki gurur, öfke ve kırgınlık gibi içsel süreçleri dışarıdan bir gözlemci olarak analiz edip açıklamaktadır.
3
II. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.
II. metin 'Bilinç Akışı' tekniğiyle eşleşir.
Karakterin zihnindeki düşünceler zamansal ve mantıksal bir sıra gözetmeksizin, serbest çağrışımlar (saat, sarı zincir, sonbahar, tren vb.) halinde kuralsızca akmaktadır.
4
III. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.
III. metin 'Üstkurmaca' tekniğiyle eşleşir.
Yazar, okura doğrudan seslenerek karakterin ve anlatılanların kendisi tarafından kurgulandığını belirtmekte ve kurmaca illüzyonu yıkmaktadır.
5
IV. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.
IV. metin 'İç Monolog' tekniğiyle eşleşir.
Kahraman, zihnindeki konuşmaları dil bilgisel açıdan düzenli, mantıklı ve takip edilebilir bir biçimde kendi kendine dile getirmektedir.

Key Concept

Anlatmaya Bağlı Metinlerde Yapı Unsurları ve Anlatım Teknikleri
Estimated Time:3m 0s
Question 13Question

Aşağıda verilen edebi metin kesitlerini, bu kesitlerde ağırlıklı olarak kullanılan anlatım teknikleriyle doğru ��ekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Masadaki eski saat, büyükbabasının öldüğü günü hatırlattı ona. O gün, henüz yedi yaşındayken, konağın bahçesindeki ceviz ağacının altında oturmuş, içeriden gelen ağlama seslerini dinlemişti. Annesi elinden tutup onu odaya götürdüğünde yatakta yatan o hareketsiz bedeni ilk kez görmüştü."
"Trenin düdüğü gecenin karanlığında bir kez daha acı acı öttü. Her istasyonda, her yol ayrımında kulaklarında çınlayan bu ses, onun kaçtığı geçmişin ve bitmek bilmeyen yalnızlığın habercisiydi. Yol boyunca ne zaman gözlerini kapasa, o demir tekerleklerin tıkırtısı ve bu tiz düdük sesi zihnini tırmalıyordu."
"Kürşat, anlatılanları dinlerken içten içe büyük bir öfke duyuyor ama bunu dışarıya yansıtmamak için kendini zor tutuyordu. Yıllardır biriktirdiği bu kırgınlığın şimdi önemsiz bir ayrıntı gibi geçiştirilmesi onu derinden yaralamıştı. Kendini suçlu hissetmekle haklı olmak arasında gidip gelen ruh hâli, yüzündeki gergin çizgilerden de okunabiliyordu."
"Şemsiye nerede kalmıştı acaba yine yağmur yağıyor o günkü gibi mavi olanı mı alsaydım yok saat kaç oldu gecikeceğim işe dün akşamki adam neden öyle baktı ki bana her neyse yoldaki su birikintisine basmasam bari ayaklarım sırılsıklam olacak."

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci kesit geriye dönüş, ikinci kesit leitmotif, üçüncü kesit iç çözümleme, dördüncü kesit ise bilinç akışı tekniğiyle eşleşmelidir.
Metin kesitleri incelendiğinde; çocukluk anısına yapılan dönüşün geriye dönüş, tren düdüğünün yinelenen simgesel yapısının leitmotif, üçüncü şahıs anlatıcının kahramanın iç dünyasını çözümlemesinin iç çözümleme ve kuralsız, çağrışımlı zihinsel akışın bilinç akışı tekniklerine tam olarak uyduğu görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk metin kesitinin zaman yapısını incelemek.
Metinde karakterin yedi yaşındaki çocukluk anısına gidildiği görülür.
Anlatıda şimdiki zamandan geçmişe gidilmesi geriye dönüş tekniğini belirlememizi sağlar.
2
İkinci metin kesitindeki tekrarlanan motifleri aramak.
Tren düdüğü sesinin kahramanın yalnızlığını simgeleyecek şekilde sürekli tekrarlandığı belirlenir.
Metin boyunca yinelenerek temayı destekleyen bu tür simgesel ögeler leitmotif olarak adlandırılır.
3
Üçüncü metin kesitinde anlatıcının kahramanın zihnine yaklaşımını değerlendirmek.
Üçüncü şahıs anlatıcının, Kürşat'ın iç dünyasındaki öfkeyi ve çelişkileri tahlil ettiği görülür.
Kahramanın iç dünyasının dışarıdan bir gözlemci veya hâkim anlatıcı tarafından çözümlenerek anlatılması iç çözümleme tekniğidir.
4
Dördüncü metin kesitinin dil bilgisel ve mantıksal yapısını kontrol etmek.
Noktalama işaretlerinin kullanılmadığı, çağrışıma dayalı, dağınık bir iç konuşma akışı tespit edilir.
Zihinden geçen düşüncelerin dil bilgisi ve mantık süzgecinden geçirilmeksizin doğrudan verilmesi bilinç akışı tekniğidir.

Key Concept

Anlatmaya bağlı metinlerde kahramanların iç dünyalarını, geçmişlerini veya zihinsel süreçlerini aktarmak için kullanılan anlatım teknikleri (geriye dönüş, leitmotif, iç çözümleme, bilinç akışı).
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question

Aşağıdaki numaralanmış dizeleri, içerdikleri en belirgin edebi sanatlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
II. Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!
Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer.
III. Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş
IV. Ne efsunkâr imişsin ah ey dîdar-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dizeler ve sanatlar şu şekilde doğru eşleşmektedir: 'Şakaklarıma kar mı yağdı' ifadesi Tecahülüarif; 'Gökten ecdâd inerek öpse' dizesi Mübalağa; 'Dâvûd gibi sal' ifadesi Telmih; 'Esîr-i aşkın olduk / kurtulduk' ifadesi ise Tezat sanatı ile ilişkilidir.
Verilen dizelerdeki söz sanatları, şairlerin duyguyu ifade etme biçimlerine dayanmaktadır. Yaşlandığını bildiği halde soru soran şair 'tecahülüarif', imkansız bir yüceltmeyi anlatan 'mübalağa', tarihi bir kişiliğe atıfta bulunan 'telmih' ve zıt kavramları bir araya getiren 'tezat' sanatlarını kullanarak anlamı zenginleştirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerdeki anahtar kelimeleri ve imgeleri belirle.
I'de 'soru sorma/bilmezlik', II'de 'gökten ecdadın inmesi', III'te 'Hz. Davut'a gönderme', IV'te 'esirlik ve kurtulma' kavramları öne çıkmaktadır.
Edebi sanatlar genellikle belirli kelime grupları ve imgesel yapılar üzerinden tespit edilir.
2
Belirlenen imgelerin edebi sanatlardaki karşılıklarını analiz et.
Bilinçli bilmezlik Tecahülüarif, abartı Mübalağa, hatırlatma Telmih, zıtlık ise Tezat sanatıdır.
Sanatların tanımları ile dize içerikleri arasındaki teorik uyumu kurmak gerekir.
3
Dizeleri en baskın olan sanat terimiyle eşleştir.
I-Tecahülüarif, II-Mübalağa, III-Telmih, IV-Tezat.
Her dizede birden fazla sanat bulunabilse de (örneğin III'te teşbih de vardır) soruda en belirgin ve ayırt edici olanlar istenmektedir.

Key Concept

Söz Sanatları (Tecahülüarif, Mübalağa, Telmih, Tezat)

Practice More

Divan edebiyatında 'Hüsnütalil' ve 'İstiare' sanatlarının yoğun olarak kullanıldığı beyitleri inceleyerek bu sanatlar arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 15Question

Bahçende açılmış güllerin vardır,
Gönlümde bitmeyen küllerin vardır,
Söylemeye aciz dillerin vardır,
Seni sevdiğime şahit olan yar.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki ahenk unsuru analizlerinden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır; “-ül” sesleri tam kafiye, “-lerin vardır” kısımları ise rediftir.

Answer

Dörtlük 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır; köklerdeki '-ül' sesleri tam kafiye, ek ve sözcük halindeki '-lerin vardır' kısımları ise rediftir.
Şiirin ahengi incelendiğinde; her dizenin 11 heceden oluştuğu görülür. İlk üç dizenin sonunda yer alan '-ler' çoğul eki, '-in' iyelik eki ve 'vardır' sözcüğü hem yazılış hem de görev bakımından aynı olduğu için rediftir. Geriye kalan 'gül', 'kül' ve 'dil' kelime köklerinde ise 'ü' ve 'l' olmak üzere iki ses benzerliği bulunmaktadır, bu da tam kafiyeyi oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerdeki hece sayılarını saymak.
11 hece (4+4+3 duraklı).
Şiirin ölçüsünü belirlemek için hece sayımı yapılır.
2
Dize sonlarındaki kelimeleri kök ve eklerine ayırmak.
gül-ler-in var-dır / kül-ler-in var-dır / dil-ler-in var-dır.
Kafiye ve redif ayrımını doğru yapabilmek için kelime yapısını analiz etmek gerekir.
3
Görevdaş ekleri ve tekrar edilen kelimeleri belirlemek.
'-lerin vardır' kısımları rediftir.
Yazılışları ve görevleri aynı olan ek/sözcükler redif oluşturur.
4
Köklerde kalan ses benzerliklerini incelemek.
'gül', 'kül', 'dil' kelimelerinde '-ül' sesleri benzerdir (2 ses = Tam Kafiye).
Köklerdeki ses benzerliği kafiye türünü belirler.

Key Concept

Kafiye ve Redif Ayrımı
Question 16Question

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini, sağda verilen kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ertesi gün başladı gün doğmadan yolculuk / Soğuk bir mart sabahı.. Buz tuttu her oluk
Başım dağ, saçlarım kardır / Deli rüzgârlarım vardır
Üstümüzden gelen boran kış gibi / Yavru şahin pençesinde kuş gibi
Niçin kondun a bülbül kapımdaki asmaya / Ben yarimden vazgeçmem götürseler asmaya

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme sonucunda; yolculuk/oluk dizeleri Zengin Kafiye, kar/var dizeleri Tam Kafiye, kış/kuş dizeleri Yarım Kafiye ve asmaya/asmaya dizeleri Cinaslı Kafiye ile eşleşmektedir.
Kafiye türleri ses benzerliği sayısına göre ayrılır: Tek ses benzerliği yarım, iki ses benzerliği tam, üç ve daha fazla ses benzerliği zengin kafiyedir. Cinaslı kafiye ise anlamca farklı sesteş sözcüklerle kurulur. Örneklerde bu kurallara tam uyum sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kelimelerin kök ve eklerini ayırarak redifleri tespit edin.
İkinci dizede '-dır', üçüncü dizede 'gibi' kelimeleri rediftir. Birinci ve dördüncü dizelerde redif yoktur.
Kafiye miktarını doğru belirlemek için önce aynı görevdeki ekler (redif) dışarıda bırakılmalıdır.
2
Köklerdeki ses benzerliği sayısını belirleyin.
'ş' (1 ses), 'ar' (2 ses), 'oluk' (4 ses).
Ses sayısı kafiyenin türünü (yarım, tam, zengin) belirler.
3
Dördüncü dizedeki kelimelerin anlamlarını kontrol edin.
Kelimelerin yazılışları aynı ancak anlamları farklıdır (sesteşlik).
Sesteş kelimelerle yapılan kafiye türü cinaslı kafiyedir.

Key Concept

Şiirde ahengi sağlayan temel unsurlar; ses benzerliği sayısına göre isimlendirilen kafiye türleri (yarım, tam, zengin, tunç) ve aynı görevli eklerin/kelimelerin tekrarıyla oluşan rediftir.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question

Bahçenizde her gün açan güllerdi
Seni benden ayıran o dillerdi
Gariplere vatan olan ellerdi
Şimdi hepsi birer hayal oldu yar

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Dizelerde tam kafiye örneğine yer verilmiştir.

Answer

Dizelerde tam kafiye değil, tek ses benzerliğine dayanan yarım kafiye kullanılmıştır.
Verilen dörtlükte 'güllerdi, dillerdi ve ellerdi' kelimeleri incelendiğinde; '-lerdi' kısımları hem yazılış hem de görev bakımından (çoğul eki + ek-fiil) aynıdır. Bu bölümler redif olarak kabul edilir. Geriye kalan 'gül, dil, el' kelime köklerinde ise ortak olan tek ses 'l' harfidir. Tek ses benzerliği edebiyatta yarım kafiye olarak adlandırılır. Ancak seçeneklerden birinde bu durumun 'tam kafiye' olduğu iddia edildiği için bu ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Hece ölçüsünü kontrol et.
Dizelerdeki ünlü harfler sayıldığında her dizenin 11 heceden oluştuğu görülür (11'li hece ölçüsü).
Şiirin ritmik yapısını belirlemek için ölçü kontrolü yapılır.
2
Kafiye ve redif analizi yap.
Dize sonlarındaki 'güllerdi - dillerdi - ellerdi' kelimelerinde; '-ler' (çoğul eki) ve '-di' (ek-fiil) ekleri görevce aynıdır. Bu kısımlar rediftir. Kelime kökleri olan 'gül - dil - el' arasında ise sadece 'l' sesi ortaktır.
Ses benzerliklerinin kökte mi yoksa ekte mi olduğunu ayırmak, ahenk unsurlarını doğru tespit etmek için gereklidir.
3
Kafiye türünü belirle.
Sadece tek bir ünsüz ('l') benzeştiği için bu yarım kafiyedir.
Benzeşen ses sayısına göre kafiye türü adlandırılır (Tek ses: yarım, iki ses: tam).

Key Concept

Şiirde redif ve kafiye ayrımı

Practice More

Kafiye ve redif ayrımını pekiştirmek için özellikle 'iç kafiye' ve 'tunç kafiye' örneklerini de içeren karma analiz soruları çözülebilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 18Question

Serv-i hırâmânın görüp ey serv-i kaddim bağda
Kendi boyun alçak görüp yerlere geçti cûybâr

Aşağıdakilerden hangisi bu beyitte kullanılan söz sanatlarından biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Tecahülüarif

Answer

Bilip de bilmemezlikten gelme sanatı olan tecahülüarif beyitte kullanılmamıştır.
Tecahülüarif sanatı, şairin bildiği bir gerçeği sanatsal bir amaçla bilmiyormuş gibi davranmasıdır. Bu beyitte şair olayları doğrudan neden-sonuç ilişkisi (hüsnütalil) içinde anlatmış, herhangi bir durumu bilmezlikten gelme yoluna gitmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Beytin günümüz Türkçesine çevrilmesi ve anlamlandırılması
Ey servi boylum! Bahçede senin salınan boyunu gören akarsu, kendi boyunu seninkinden alçak görüp (utanarak) yerin dibine girdi.
Söz sanatlarını tespit edebilmek için metnin anlamsal çerçevesini belirlemek gerekir.
2
Kişileştirme ve güzel nedene bağlama sanatlarının tespiti
Akarsuyun (cûybâr) utanması 'teşhis'; suyun yerin altına girmesinin bu utanmaya bağlanması ise 'hüsnütalil' sanatıdır.
Doğa olaylarının insani duygularla açıklanması bu sanatların temelini oluşturur.
3
Benzetme ve kelime ilgilerinin incelenmesi
'Serv-i kaddim' (servi boylum) ifadesinde 'teşbih'; 'bağ, serv, cûybâr' kelimeleri arasında 'tenasüp' vardır.
Varlıklar arasındaki benzerlik ve kavramsal ortaklıklar bu sanatları ortaya çıkarır.

Key Concept

Edebi Sanatların Şiir Çözümlemesindeki Rolü

Practice More

Divan edebiyatında 'hüsnütalil' ve 'teşhis' sanatlarının sıklıkla bir arada kullanıldığı 'Su Kasidesi' gibi metinleri inceleyerek bu sanatlar arasındaki ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 19Question

Bir sanat kuramcısı, güzel sanatların tasnifiyle ilgili şu tespitte bulunur:

"Bir ressam tuvaline bir kış manzarasını aktardığında alımlayıcı bu manzarayı tek bir anda, bütüncül ve eş zamanlı olarak kavrayabilir. Bir besteci kışı anlatan bir senfoni icra ettiğinde ya da bir şair kış temalı bir şiir okuduğunda ise alımlayıcı eseri ancak zamanın akışı içinde, ardışık bir biçimde deneyimler. Bir tiyatro sanatçısı ise sahnedeki kış dekoru önünde bir karakteri canlandırarak eylemi hem mekânda hem de zamanda somutlaştırır."

Bu tespitten hareketle güzel sanatların sınıflandırılması ve edebiyatın bu sınıflandırmadaki yeriyle ilgili;

I. Resim, plastik (görsel) sanatlar içinde mekânsal; müzik ve edebiyat ise fonetik (işitsel) sanatlar içinde zamansal bir boyuta sahiptir.
II. Edebiyatın fonetik bir sanat dalı olması, onun alımlanma sürecinin müzik gibi zamansal bir akışa (süreye) tabi olmasını gerektirir.
III. Plastik sanatlar alımlayıcıda eş zamanlı (simültane) bir kavrayış sunarken, fonetik sanatlar ardışık (ardıl) bir algılama sürecine dayanır.
IV. Tiyatro, yazılı bir edebi metne dayanması yönüyle fonetik sanatların bir alt dalı sayılırken, sahneleme tekniğiyle dramatik sanatlara yönelir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Birinci, ikinci ve üçüncü yargıların yer aldığı seçenek doğrudur.
Birinci, ikinci ve üçüncü yargılar doğrudur. Çünkü resim plastik bir sanat olarak mekânsal ve eş zamanlı (simültane) algılanırken; müzik ve edebiyat fonetik sanatlar olarak zamansal akış içinde ardışık (ardıl) olarak alımlanır. Bu durum metindeki açıklamalarla birebir örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki resim, müzik, şiir (edebiyat) ve tiyatro örneklerini güzel sanatlar sınıflandırmasındaki yerleriyle eşleştirin.
Resim plastik (görsel), müzik ve edebiyat fonetik (işitsel), tiyatro ise dramatik (ritmik) sanatlardandır.
Yargıların doğruluğunu test etmek için temel sınıflandırma bilgisini metne uygulamak gerekir.
2
Birinci, ikinci ve üçüncü yargıları değerlendirin.
Birinci yargı resmin mekânsal, müzik ve edebiyatın zamansal olduğunu; ikinci yargı edebiyatın alımlanmasının zamansal bir akış gerektirdiğini; üçüncü yargı plastik sanatların eş zamanlı, fonetik sanatların ise ardışık alımlandığını belirtmektedir.
Metindeki 'tek bir anda kavrama' (eş zamanlı/plastik) ve 'zamanın akışı içinde deneyimleme' (ardışık/fonetik) ifadeleri bu yargıları doğrulamaktadır.
3
Dördüncü yargıyı değerlendirin.
Tiyatro, bir edebi metne dayansa bile dramatik sanatların bağımsız bir dalıdır, fonetik sanatların alt dalı değildir.
Güzel sanatlar sınıflandırmasında tiyatro, malzemesinin hareket ve insan olması nedeniyle doğrudan dramatik (ritmik) sanatlar arasında yer alır.

Key Concept

Edebiyatın fonetik sanatlar içindeki yeri, malzemesi (dil/ses) ve alımlanma sürecinin zamansal (temporal) niteliği açısından diğer güzel sanatlarla (plastik ve dramatik sanatlar) karşılaştırılması.
Question 20Question

Geçti artık istemem yola gelmeni,
Karanlık gecelerde bulmuşum seni,
Hatırlamam bir daha dündeki beni,
Eski gençliğimi ver bana geri.

Bu dörtlükle ilgili olarak a��ağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: İlk üç dizede ek halinde redif kullanılmış, kafiye ise iki ses benzerliğine dayanan tam kafiye olarak belirlenmiştir.

Answer

İlk üç dizede belirtme durum eki olan '-i' sesinin ek halinde redif oluşturduğu ve geriye kalan 'gelmen', 'sen', 'ben' kısımlarındaki '-en' seslerinin iki ses benzerliğine dayanarak tam kafiye oluşturduğu yargısı doğrudur.
İlk üç dize sonundaki 'gelmeni', 'seni' ve 'beni' kelimelerinde yer alan '-i' ekleri, belirtme durum eki görevinde olduklarından ek halinde rediftir. Geriye kalan 'gelmen', 'sen' ve 'ben' kelime sonlarındaki '-en' sesleri (iki ses benzerliği) ise tam kafiye oluşturmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerin hece sayılarını ve duraklarını heceleyerek kontrol etme.
Bütün dizelerin 11 heceden oluştuğu ve durakların kelimeleri bölmeden 6+5 şeklinde (Geçti artık istemem / yola gelmeni) düzenlendiği saptanır.
Şiirin ölçüsel yapısını ve durak birimlerini doğru belirlemek için.
2
İlk üç dizenin sonundaki 'gelmeni', 'seni' ve 'beni' sözcüklerini kök ve eklerine ayırma.
'gel-me-n-i' (belirtme eki), 'sen-i' (belirtme eki) ve 'ben-i' (belirtme eki) yapısı elde edilir.
Sözcüklerin sonundaki seslerin ek mi yoksa kök mü olduğunu belirleyerek redif analizini doğru yapabilmek için.
3
Aynı görevdeki ekleri (redif) belirleme.
Her üç dizede ortak olan tek ek '-i' belirtme durum ekidir; dolayısıyla '-i' sesteki benzerlik rediftir.
Yazılış ve görev ortaklığı taşıyan eklerin redif sayılması kuralını uygulamak için.
4
Redif çıktıktan sonra kalan kısımlardaki ses benzerliklerini inceleme.
'gelmen', 'sen' ve 'ben' sözcükleri arasında kalan '-en' seslerinin (e ve n olmak üzere iki ses) tam kafiye oluşturduğu görülür.
Kafiye türünü doğru saptamak için.

Key Concept

Şiirde kafiye ve redif tahlili yaparken kelimelerin kök ve ek yapılarını doğru ayırt etmek, kökte yer alan seslerle ekteki seslerin aynı görevdeymiş gibi karıştırılmasını önlemek.
Estimated Time:2m 0s
Page 1 / 14Next