Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

  • Suna yolların bakarım
    Gözümden yaşlar dökerim
    Senin için ben yanarım
    Yarim senden ayrılalı
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, lirik temalı bir 'güzelleme' (Semai nazım biçimi)
  • Kalktı göç eyledi Avşar elleri
    Ağır ağır giden eller bizimdir
    Arap atlar yakın eder ırağı
    Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
    11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, kahramanlık temalı bir 'koçaklama' (Koşma nazım biçiminin türü)
  • Ormanda büyüyen adam azgını
    Çarşıda pazarda seyran beğenmez
    Medrese kaçkını softa bozgunu
    Selam vermek için yaran beğenmez
    11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, eleştirel temalı bir 'taşlama' (Koşma nazım biçiminin türü)
  • Bre ağalar bre beyler
    Hemen gelip geçti ömrüm
    Bir rüzgardır estim eyvah
    Bir gecelik rüya gibi
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, 'bre' ünlemini barındıran 'varsağı' nazım biçimi

Answer

Suna yolların bakarım dörtlüğü '8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, lirik temalı bir güzelleme (Semai)'; Kalktı göç eyledi dörtlüğü '11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, kahramanlık temalı bir koçaklama'; Ormanda büyüyen dörtlüğü '11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, eleştirel temalı bir taşlama'; Bre ağalar dörtlüğü '8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, bre ünlemini barındıran varsağı' ile eşleşir.
Dörtlüklerin hece ölçüleri sayıldığında ve temaları incelendiğinde; 'Suna yolların bakarım' lirik temalı ve 8 heceli olup Güzelleme (Semai) ile, 'Kalktı göç eyledi' epik temalı ve 11 heceli olup Koçaklama ile, 'Ormanda büyüyen' eleştirel temalı ve 11 heceli olup Taşlama ile, 'Bre ağalar bre beyler' ise barındırdığı nida ve 8 heceli yapısıyla Varsağı ile doğru eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece sayılarını belirlemek
Birinci ve dördüncü dörtlükler 8'li hece ölçüsüyle; ikinci ve üçüncü dörtlükler ise 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Âşık edebiyatında hece sayısı (8'li veya 11'li olması), semai/varsağı ile koşma biçimlerini birbirinden ayırmada ilk temel adımdır.
2
Dörtlüklerin tema ve anahtar sözcüklerini incelemek
Birinci dörtlükte aşk ve ayrılık (suna, yarim), ikinci dörtlükte kahramanlık ve göç (Avşar elleri, yollar bizimdir), üçüncü dörtlükte toplumsal eleştiri (seyran beğenmez, yaran beğenmez), dördüncü dörtlükte ise 'bre' ünlemiyle birlikte felekten şikayet/yiğitçe eda tespit edilir.
Şiirlerin işledikleri temalar ve barındırdıkları biçimsel ünlemler, nazım türünü (güzelleme, koçaklama, taşlama) veya özel nazım biçimini (varsağı) belirlemeyi sağlar.
3
Hece ölçüsü ile temaları birleştirerek eşleştirmeyi tamamlamak
Suna yolların bakarım (8 heceli + lirik) -> Güzelleme/Semai; Kalktı göç eyledi (11 heceli + epik) -> Koçaklama; Ormanda büyüyen (11 heceli + eleştiri) -> Taşlama; Bre ağalar (8 heceli + 'bre') -> Varsağı eşleştirmesi yapılır.
Elde edilen yapısal (hece ölçüsü) ve tematik (nazım türü) veriler, sağ sütundaki tanımlarla bire bir örtüşür.

Key Concept

Âşık edebiyatı nazım biçimlerini (koşma, semai, varsağı) hece ölçüsü, üslup ve nazım türlerine (güzelleme, koçaklama, taşlama) göre ayırt edebilme.
Rate this question