Max Weber'in çok boyutlu tabakalaşma kuramı; sınıf, statü ve parti (güç) boyutlarının birbirine indirgenemez özgünlüklerini ortaya koyar. Kast gibi kapalı tabakalaşma sistemlerinde din ve gelenekler yoluyla statü ile ekonomik konum birbirine sıkı sıkıya bağlanmışken; zümre gibi yarı açık sistemlerde tabakalar arası sınırlar hukuksal düzenlemelerle çizilmiştir. Açık sınıf sisteminde ise yasal engellerin bulunmayışı, pazar koşullarında dikey hareketliliği kuramsal olarak herkese açık kılar. Ancak her tabakalaşma tipi, kendi içinde toplumsal hareketliliğin sınırlarını ve yönünü de tayin eder.
Bu parçadan hareketle toplumsal tabakalaşma tipleri ve toplumsal hareketlilik ilişkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- Zümre sisteminde, kast sisteminden farklı olarak, hukuksal statünün sınırları hükümdar veya yasalar eliyle değiştirilebildiğinden, sınırlı ve denetimli bir dikey toplumsal hareketlilik mümkündür.Answer
- BAçık sınıf sisteminde yaşayan bir bireyin coğrafi konumunu veya iş yerini değiştirmesi dikey hareketlilik kapsamında değerlendirilir ve bu durum kişinin ekonomik pazar konumunda doğrudan bir yükseliş yaratır.
- CKast sisteminde bireyin dini normlar gereği üstlendiği toplumsal roller zamanla onun yeni statüler kazanmasını sağladığından, rol performansı statü sınırlarını aşan bir hareketlilik dinamiği üretir.
- DAçık sınıf sistemine geçişte, alt sınıflardaki bireylerin egemen sınıfın kültürel değerlerini benimsemesi ve asimilasyona uğraması, tabakalar arası geçişi sağlayan dikey hareketliliğin tek ve zorunlu yoludur.
- EGeleneksel zümre tabakalaşmasında geniş aile üyelerinin hep birlikte kentlere göç ederek çekirdek aileye dönüşmesi, sistemdeki yasal engelleri ortadan kaldıran kolektif bir dikey hareketlilik biçimidir.
Answer
Zümre sisteminde, kast sisteminden farklı olarak, hukuksal statünün sınırları hükümdar veya yasalar eliyle değiştirilebildiğinden, sınırlı ve denetimli bir dikey toplumsal hareketlilik mümkündür.
Zümre sisteminin dinsel temelli kast sisteminden ayrılan en temel yönü, sınırlarının dinsel tabular yerine yasal/hukuksal statülerle çizilmiş olmasıdır. Hukuksal sınırlar, hükümdarın soyluluk bahşetmesi gibi yasal istisnalarla esnetilebildiğinden, bireylerin sınırlı ve denetimli de olsa dikey toplumsal hareketlilik yaşamasına olanak tanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Toplumsal tabakalaşma tiplerinde (kast, zümre, açık sınıf) toplumsal hareketlilik sınırları ve mekanizmaları
Estimated Time:3m 0s