Question

Difficulty: HardKoşullanma Yoluyla Öğrenme

Bir fabrikada iş güvenliği uzmanı olan Berna, işçilerin iş sahasında baret takma davranışını artırmak ve kurallara uyumu sağlamak amacıyla bir sistem kurmuştur. Bu sistem çerçevesinde yaşanan durumlar şu şekildedir:

I. Baret takmayan bir işçi üretim alanına adım attığında, baretini kafasına takana kadar susmayan son derece tiz ve rahatsız edici bir uyarı sireni çalmaktadır. İşçiler bu siren sesine maruz kalmamak için alana girmeden baretlerini takmaya başlamışlardır.
II. Uyarılara rağmen baret takmamakta direnen ve kural ihlali yapan işçilerin ay sonundaki sosyal etkinlik hakları iptal edilmektedir.
III. Fabrikada çalışmaya başlayan yeni bir işçi, başlangıçta kendisi için nötr olan baret kontrol noktasındaki kırmızı çizgileri gördüğünde, daha önce bu noktada siren sesine maruz kaldığı için artık baret takmıyor olsa dahi kırmızı çizgileri görür görmez kalp atışlarının hızlandığını ve tedirgin olduğunu hissetmektedir.

Buna göre, senaryoda numaralandırılmış durumların karşılık geldiği öğrenme ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. A
    I. durum birinci tip ceza, II. durum olumsuz pekiştirme, III. durum edimsel koşullanmada sönme
  2. B
    I. durum olumsuz pekiştirme, II. durum davranış sıklığını azaltmayı hedefleyen birinci tip ceza, III. durum klasik koşullanmada koşulsuz tepki
  3. I. durum olumsuz pekiştirme, II. durum hoşa giden uyarıcının ortamdan çekildiği ikinci tip ceza, III. durum klasik koşullanmada koşullu tepkiAnswer
  4. D
    I. durum davranış sıklığını azaltan ikinci tip ceza, II. durum olumsuz pekiştirme, III. durum edimsel koşullanmada ayırt etme
  5. E
    I. durum olumlu pekiştirme, II. durum hoşa gitmeyen uyarıcının ortama eklendiği birinci tip ceza, III. durum klasik koşullanmada kendiliğinden geri gelme

Answer

I. durum olumsuz pekiştirme, II. durum hoşa giden uyarıcının ortamdan çekildiği ikinci tip ceza, III. durum klasik koşullanmada koşullu tepki
İlk durumda işçilerin rahatsız edici siren sesine maruz kalmamak amacıyla baret takma davranışını artırmaları edimsel koşullanmadaki olumsuz pekiştirme ilkesine örnektir. İkinci durumda, baret takmayan işçilerin sosyal haklar gibi hoşa giden bir uyarıcıdan mahrum bırakılması, istenmeyen davranışı söndürmeyi/azaltmayı amaçlayan ikinci tip cezadır. Üçüncü durumda ise başlangıçta nötr olan kırmızı çizgilerin, siren sesiyle eşleşerek işçide sonradan tedirginlik tepkisi yaratması klasik koşullanmadaki koşullu tepki sürecini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki birinci (I) durumu analiz etmek
I. durumun 'olumsuz pekiştirme' olduğu tespit edilir.
İşçiler, kendileri için hoşa gitmeyen/itici bir uyarıcı olan siren sesinden kurtulmak amacıyla baret takma davranışını artırmaktadır. İtici uyarıcıdan kaçınarak davranışın artması olumsuz pekiştirmedir.
2
Senaryodaki ikinci (II) durumu analiz etmek
II. durumun 'ikinci tip ceza' olduğu belirlenir.
Kurallara uymayan işçilerin sosyal etkinlik hakları (hoşa giden uyarıcı) ellerinden alınmaktadır. Hoşa giden bir uyarıcının ortamdan çekilmesi yoluyla davranışın azaltılması ikinci tip cezaya karşılık gelir.
3
Senaryodaki üçüncü (III) durumu analiz etmek
III. durumun klasik koşullanmadaki 'koşullu tepki' olduğu belirlenir.
Başlangıçta nötr olan kırmızı çizgiler, siren sesiyle eşleşerek işçide tek başına tedirginlik (koşullu tepki) yaratır. Bu durum klasik koşullanmadaki bağdaştırma sürecidir.

Key Concept

Edimsel ve Klasik Koşullanma İlkeleri (Olumsuz Pekiştirme, İkinci Tip Ceza ve Koşullu Tepki ayrımı)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question