Examkin

Question

Difficulty: MediumSözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)

Sözlü kültür ortamında doğup gelişen ve Kaşgarlı Mahmud'un derlemesiyle günümüze ulaşan şu dörtlük ele alınıyor:

*Öpkem kelip ogradım*
*Arslanlayu kökredim*
*Alplar başın togradım*
*Emdi meni kim tutar*

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Biçimsel özellikleri incelendiğinde yedi heceli kalıpla söylenmiş ve düz kafiye örgüsüyle (aaab) tasarlanmıştır.
  2. B
    Dizelerin sonundaki geçmiş zaman ve şahıs ekleri (-dım / -dim) aynı dil bilgisel görevde oldukları için redif kabul edilir.
  3. C
    Kahramanlık ve yiğitlik teması taşıyan bu şiirin İslamiyet sonrası Türk edebiyatındaki konu bakımından benzeri halk edebiyatındaki koçaklamadır.
  4. İçeriği ve üslubu göz önünde bulundurulduğunda bu dörtlük, İslamiyet sonrası Türk edebiyatında Divan edebiyatındaki mersiye, halk edebiyatındaki ağıt türüyle konu bakımından örtüşmektedir.Answer
  5. E
    Doğaçlama olarak söylenen ve sığır ya da şölen adı verilen törenlerde kopuz eşliğinde dile getirilen ürünlerin özelliklerini taşımaktadır.

Answer

Dörtlüğün konusu kahramanlık ve yiğitlik (epik) olduğu için İslamiyet sonrası karşılığı Divan edebiyatında mersiye, Halk edebiyatında ise ağıt olamaz; bu türler ölüm konusunu işleyen sagunun karşılığıdır.
Dörtlükte geçen 'öfkelenmek, aslan gibi kükremek, yiğitlerin başını kesmek' gibi ifadeler epik (kahramanlık/yiğitlik) bir temaya işaret eder. Bu tür şiirler İslamiyet öncesi dönemde 'koşuk' olarak adlandırılır. İslamiyet sonrasındaki karşılığı ise halk edebiyatında 'koçaklama'dır. Ölüm konusunu işleyen sagunun karşılığı divan edebiyatında mersiye, halk edebiyatında ise ağıttır. Dolayısıyla şiirin mersiye ve ağıtla örtüştüğünü savunan ifade yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüğün hece sayısı ve kafiye örgüsü incelenir.
Dizelerin yedişer heceli olduğu ve 'aaab' şeklinde düz kafiye örgüsüne sahip olduğu görülür.
Şiirin biçimsel özelliklerinin doğruluğunu kontrol etmek için bu adım gereklidir.
2
Şiirin ana teması ve dil özellikleri kelime düzeyinde çözümlenir.
'Öpke' (öfke), 'arslan' ve 'alp' (kahraman) kelimelerinden hareketle şiirin epik (kahramanlık) bir temaya sahip olduğu belirlenir.
Şiirin nazım türünün koşuk olduğunu doğrulamak ve konusunu netleştirmek için bu adım gereklidir.
3
Sözlü dönem ürünleri ile İslamiyet sonrası edebiyat türleri karşılaştırılır.
Kahramanlık konulu koşukların halk edebiyatındaki karşılığı koçaklamadır; ağıt ve mersiye ise ölüm konulu sagunun karşılığıdır.
Yanlış olan önermeyi (söylenemez olan seçeneği) tespit etmek için bu adım gereklidir.

Key Concept

Sözlü dönem ürünleri ve bu ürünlerin İslamiyet sonrası dönemlerdeki edebi karşılıkları
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Sözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)

More questions from this topic