Examkin

Question

Difficulty: MediumEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Göz gördü gönül sevdi seni ey yüzü mahım
Kurbanın olam var mı benim bunda günahım

Nedim'e ait bu beyitle ilgili olarak aşağ��dakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    İkinci dizedeki 'var mı benim bunda günahım' sorusuyla, cevabı bilinen bir durumun vurgulanması amacıyla istifham sanatı kullanılmıştır.
  2. B
    Şair, aşık olmasında kendi iradesinin payını göz ardı edip durumdan habersizmiş gibi davranarak tecahülüarif sanatına başvurmuştur.
  3. C
    Beyit genelinde anlamca birbiriyle ilişkili olan 'göz', 'gönül' ve 'sevmek' kelimeleri bir arada kullanılarak tenasüp sanatı yapılmıştır.
  4. İlk dizede yer alan 'yüzü mahım' ifadesinde, benzeyen öge kullanılmayıp sadece kendisine benzetilen 'mah' (ay) sözcüğü tercih edilerek açık istiare yapılmıştır.Answer
  5. E
    İlk dizedeki 'yüzü mahım' ifadesinde benzetme yönü ve edatı yer almadığı için teşbih-i beliğ (yalın benzetme) örneği bulunmaktadır.

Answer

İlk dizede yer alan 'yüzü mahım' ifadesinde, benzeyen öge kullanılmayıp sadece kendisine benzetilen 'mah' (ay) sözcüğü tercih edilerek açık istiare yapılmıştır ifadesi yanlıştır. Çünkü dizede hem benzeyen hem de kendisine benzetilen unsurlar birlikte verilmiştir.
Beytin ilk dizesinde geçen 'yüzü mahım' ifadesinde sevgilinin yüzü (benzeyen) ay (kendisine benzetilen) kavramına benzetilmiştir. Benzetme edatı ve yönü kullanılmamış olsa da benzetmenin iki temel ögesi de dizede mevcuttur. Edebi sanatlarda benzeyen ve kendisine benzetilen ögelerinin her ikisinin de bulunması durumunda istiare değil, teşbih-i beliğ (yalın benzetme) sanatı yapılmış olur. Bu nedenle, dizede açık istiare yapıldığını belirten açıklama yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Beytin ilk dizesindeki 'yüzü mahım' ifadesinin incelenmesi
'Yüzü mahım' (ay yüzlüm) tamlamasında 'yüz' benzeyen öge, 'mah' (ay) ise kendisine benzetilen ögedir. İki temel öge de dizede yer almaktadır.
İstiare ile teşbih-i beliğ arasındaki farkı belirlemek için benzeyen ve kendisine benzetilen ögelerinin varlığı kontrol edilmelidir.
2
Beytin ikinci dizesindeki 'var mı benim bunda günahım' ifadesinin incelenmesi
Soru edatı kullanılarak istifham sanatı yapılmıştır. Ayrıca şair, aşık olmasının nedenini göz ve gönlünün üzerine atarak bilmezden gelme (tecahülüarif) yapmıştır.
Dizedeki anlamsal ve sözsel sanatları doğru tespit etmek için şairin üslubu ve anlatım tarzı çözümlenmelidir.
3
Seçeneklerin analiz edilerek yanlış açıklamanın saptanması
İlk dizede açık istiare yapıldığını iddia eden yargı yanlıştır. Çünkü istiarede temel ögelerden sadece biri bulunabilirken burada iki temel öge de mevcuttur. Bu durum teşbih-i beliğ oluşturur.
Soruda bizden beyitle ilgili yanlış olan açıklama istendiği için bu yanlış tespiti içeren seçenek doğru cevaptır.

Key Concept

İstiare ile teşbih-i beliğ (yalın benzetme) sanatlarının temel farkı, benzetme unsurlarının beyitteki kullanım şeklidir. İstiarede benzeyen veya kendisine benzetilenden yalnızca biri bulunurken, teşbih-i beliğde her iki unsur da yer alır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

More questions from this topic