Question

Difficulty: Very hardToplumsal Yapı, Millet Sistemi ve Yönetici Sınıflar

Osmanlı Klasik Dönemi idari ve adli yapısında yönetici sınıflar arasında yer alan ilmiye sınıfı üyelerinin taşra ve merkez teşkilatındaki yargı yetkisi sınırları ile hiyerarşik dereceleri farklılık göstermektedir. Buna göre, aşağıda verilen ilmiye sınıfı görevlilerini, sahip oldukları yargı yetkisinin derecesi ve hiyerarşik konumları bakımından en alt basamaktan en üst basamağa (yerelden merkeze) doğru sıralayınız.

  1. 1Naib
  2. 2Kaza Kadısı
  3. 3Taht Kadıs��
  4. 4Kazasker

Answer

Adli ve idari hiyerarşiye g��re en yerel ve sınırlı yetkiden en üst merkeze doğru sıralama Naib, Kaza Kadısı, Taht Kadısı ve Kazasker şeklindedir.
Klasik Dönem Osmanlı yargı teşkilatında hiyerarşi yerelden merkeze, dar yetkiden geniş yetkiye doğru dikey bir yapı izler. En yerel ve alt birim nahiyelerde kadı adına hareket eden naiblerdir. Onların üstünde kaza birimlerini yöneten ve doğrudan merkezce atanan kaza kadıları bulunur. Kaza kadılarının üstünde ise başkentlik yapmış İstanbul, Edirne, Bursa gibi payitahtlarda görev yapan yüksek rütbeli taht kadıları (mevleviyet) yer alır. Hiyerarşinin en üst noktasında ise taşra kadılarının atamasından sorumlu olan ve Divan-ı Hümayun üyesi sıfatıyla askeri davalara bakan kazaskerlik makamı bulunur.

Step-by-Step Solution

1
En alt yargı birimi olan nahiyelerdeki temsilcinin belirlenmesi
Naib adındaki kadı vekillerinin hiyerarşinin en altında (birinci sırada) yer olduğunun tespit edilmesi
Naiblerin kadı tarafından atanan ve onun adına kısıtlı adli işleri yürüten yardımcı görevliler olması
2
Kaza düzeyindeki asil yargı yetkilisinin konumlandırılması
Kaza Kadısının ikinci sıraya yerleştirilmesi
Kadının doğrudan merkezden atanması ve kazadaki tüm adli-idari işlerden sorumlu asil amir olması nedeniyle naibden üst konumda bulunması
3
Büyük idari ve siyasi öneme sahip merkezlerdeki adli makamın yerleştirilmesi
Taht Kadısının (Mevleviyet kadılığı) üçüncü sıraya yerleştirilmesi
Taht kadılarının payitaht düzeyindeki büyük merkezlerde görev almaları ve protokol ile adli yetki bakımından sıradan kaza kadılarının üzerinde yer almaları
4
Merkez teşkilatı düzeyindeki en yüksek adli makamın belirlenmesi
Kazaskerin son sıraya yerleştirilmesi
Kazaskerin Divan-ı Hümayun üyesi olması, askeri sınıfın davalarına bakması ve taşra teşkilatındaki kadıların atama zincirini yönetmesi dolayısıyla en üst adli otoriteyi temsil etmesi

Key Concept

Osmanlı yönetici sınıflarından İlmiye sınıfının taşra ve merkez teşkilatındaki yargı ve yönetim hiyerarşisi
Estimated Time:2m 0s
Rate this question