Examkin

Question

Difficulty: HardTasavvufi Düşüncenin Temelleri ve Kavramları

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, *Mesnevi*’sinde yer alan bir temsilinde, bahçedeki ağaçların farklı renklerde çiçek açmasını ve rüzgârla farklı yönlere savrulmasını ancak hepsinin görünmeyen tek bir kökten hayat bulduğunu belirtir. Bu bağlamda dervişin, dış dünyadaki bu duyusal çokluğa ve değişkenliğe takılıp kalmayarak özdeki tekil hakikate yönelmesi gerektiğini vurgular.

Buna göre, Mevlânâ’nın bu anlatımıyla tasavvuftaki;

I. Kesret içerisinde vahdeti müşahede etmek,
II. Eşyanın hakikatine dair marifet sahibi olmak,
III. Zühd anlayışını tamamen maddi dünyayı inkâr etmek üzerine kurmak

durumlarından hangilerini doğrudan hedeflediği savunulabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IIAnswer
  4. D
    I ve III
  5. E
    I, II ve III

Answer

I ve II öncüllerini içeren seçenek
Mevlânâ’nın verdiği ağaç ve kök örneği, evrendeki çokluğun (kesret) arkasında yatan tek ilahi kaynağı (vahdet) görmeyi (I. öncül) ve dervişin bu tek hakikate yönelerek eşyanın iç yüzünü kavramasını, yani marifet sahibi olmasını (II. öncül) anlatmaktadır. Maddi dünyanın veya dış görünüşün tamamen inkâr edilmesi tasavvufun genel zühd ve varlık anlayışıyla bağdaşmadığı için üçüncü öncül elenir. Bu doğrultuda birinci ve ikinci öncülleri birlikte içeren seçenek doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Metinde verilen benzetmeyi analiz etmek.
Mevlânâ'nın ağaç, çiçek ve yaprakların çokluğunu tek bir görünmez köke bağlaması, dış dünyadaki çokluk (kesret) ile bunun arkasındaki tekil ilahi kaynağı (vahdet) sembolize etmektedir. Bu durum birinci öncüldeki 'kesret içerisinde vahdeti müşahede etmek' ifadesini doğrular.
Parçadaki temel benzetmenin tasavvufi kavramsal karşılığını belirlemek için bu adım gereklidir.
2
İkinci öncülü marifet kavramı bağlamında değerlendirmek.
Dervişin dış dünyadaki çokluğa takılmayıp özdeki hakikate (köke) yönelmesi, eşyanın ardındaki ilahi gerçeği doğrudan kavrama çabasıdır ki bu tasavvufta 'marifet' (ilahi bilgi/tanıma) olarak adlandırılır. Dolayısıyla ikinci öncüle de ulaşılır.
Metindeki dervişe yönelik yönlendirmenin tasavvufi bilgi anlayışındaki yerini tespit etmek amacıyla bu adım atılmıştır.
3
Üçüncü öncülü zühd ve dünya tasavvuru açısından değerlendirmek.
Metinde maddi dünyanın veya zahirin tamamen inkâr edilmesi gerektiğine dair bir ifade bulunmamaktadır. Tasavvuf, dünyayı büsbütün yok saymak yerine kalben dünyaya bağlanmamayı (zühd) savunur. Bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır.
Hatalı olan öncülün neden elenmesi gerektiğini gerekçelendirmek için bu adım uygulanmıştır.

Key Concept

Tasavvufi Düşüncede Kesret-Vahdet ve Marifet İlişkisi
Rate this question

Topics

Tasavvufi Düşüncenin Temelleri ve Kavramları

More questions from this topic