Question

Difficulty: Very hardKüresel İklim Değişimi, Sera Etkisi ve Sonuçları

Küresel iklim değişiminde rol oynayan sera etkisinin kuvvetlenmesi ve bunun sonucunda ortaya çıkan pozitif geri besleme (olumlu geri bildirim) mekanizmasının aşamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Bu olayların neden-sonuç ilişkisine göre ilkten sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

  1. 1Beşerî faaliyetler ve fosil yakıt kullanımı sonucu atmosfere salınan sera gazı (CO2CO_2, CH4CH_4 vb.) yoğunluğunun artması
  2. 2Atmosferin yerden yansıyan uzun dalgalı yer radyasyonunu tutma oranının yükselerek troposferin alt katmanlarında sıcaklığın artması
  3. 3Yüksek enlemlerde ve dağlık alanlarda yer alan donmuş toprakların (permafrost) sıcaklık artışına bağlı olarak erimeye başlaması
  4. 4Eriyen toprak katmanlarının altında binlerce yıldır hapsedilmiş durumda bulunan yüksek miktardaki metan (CH4CH_4) gazının atmosfere karışması
  5. 5Atmosfere yeni katılan sera gazlarının etkisiyle ısınma sürecinin ivmelenerek kendini besleyen bir döngüye dönüşmesi

Answer

Doğru sıralama şu şekildedir: Beşerî faaliyetler ve fosil yakıt kullanımı sonucu atmosfere salınan sera gazı yoğunluğunun artması -> Atmosferin yerden yansıyan uzun dalgalı yer radyasyonunu tutma oranının yükselerek troposferin alt katmanlarında sıcaklığın artması -> Yüksek enlemlerde ve dağlık alanlarda yer alan donmuş toprakların erimeye başlaması -> Eriyen toprak katmanlarının altında binlerce yıldır hapsedilmiş durumda bulunan yüksek miktardaki metan gazının atmosfere karışması -> Atmosfere yeni katılan sera gazlarının etkisiyle ısınma sürecinin ivmelenerek kendini besleyen bir döngüye dönüşmesi.
Sıralama, antropojenik emisyonlarla başlayan, atmosferik ısı tutulumu ile devam eden, donmuş toprakların erimesiyle serbest kalan gazların atmosfere katılarak döngüyü hızlandırdığı neden-sonuç zincirini doğru bir biçimde sunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Tetikleyici beşerî faktörün belirlenmesi
Sanayileşme ve fosil yakıt tüketimiyle atmosfere fazladan sera gazı salınmıştır.
Küresel iklim değişiminin birincil nedeni insan kaynaklı sera gazı emisyonlarıdır.
2
Atmosferik enerji dengesindeki değişimin incelenmesi
Sera gazlarının artmasıyla yerden yansıyan uzun dalgalı radyasyon atmosferde daha fazla tutulmuştur.
Sera etkisinin kuvvetlenmesi küresel sıcaklık artışının doğrudan fiziksel nedenidir.
3
Kriyosfer üzerindeki termal etkinin analiz edilmesi
Artan sıcaklıklar yüksek enlemlerdeki permafrost (donmuş toprak) tabakalarını eritmeye başlamıştır.
Sıcaklık artışının ilk somut jeomorfolojik yansımalarından biri donmuş toprakların çözülmesidir.
4
Toprak altı gaz salınımının gerçekleşmesi
Permafrost eriyince bünyesindeki organik maddelerin ayrışmasıyla metan gazı atmosfere salınmıştır.
Toprağın çözülmesi, binlerce yıldır hapsedilmiş olan sera gazlarının atmosfere geçiş yolunu açar.
5
Geri besleme döngüsünün kurulması
Atmosfere katılan yeni metan gazı sera etkisini katlayarak ısınmayı daha da hızlandırmıştır.
İlk sıcaklık artışının, kendisini daha da artıracak yeni bir süreci tetiklemesi pozitif geri besleme döngüsünü oluşturur.

Key Concept

Küresel İklim Değişiminde Pozitif Geri Besleme Mekanizmaları
Rate this question