Question

Difficulty: HardBirinci TBMM'nin Açılması ve Ayaklanmalar

Milli Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'nin açılış süreci, meclisin meşruiyet kazanması ve iç isyanlara karşı aldığı hukuki-askerî tedbirler göz önüne alındığında, aşağıda verilen tarihi gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

  1. 1İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesiyle Mebusan Meclisi'nin basılarak dağıtılması ve milletvekillerinin tutuklanması
  2. 2İstanbul Hükümeti'nin milli mücadele aleyhindeki fetvasına karşılık, Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi liderliğinde vatanın müdafaasını meşru ilan eden karşı fetvanın yayımlanması
  3. 3Büyük Millet Meclisi'nin kurucu meclis niteliğinde çalışmaya başlayarak egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu ilan eden kararları kabul etmesi
  4. 4Meclisin yasama ve yürütme gücünü korumak, Anadolu'daki otorite boşluğunu gidermek amacıyla Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun yürürlüğe girmesi
  5. 5Kanunların uygulanmasını hızlandırmak ve isyancıları yerinde cezalandırmak amacıyla üyeleri milletvekillerinden oluşan İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması

Answer

Gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması: İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin kapatılması (16 Mart 1920), Ankara Müftüsü'nün mukabil fetvası (16 Nisan 1920), Büyük Millet Meclisi'nin açılması ve ilk kararların alınması (23-24 Nisan 1920), Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması (29 Nisan 1920) ve ��stiklal Mahkemeleri'nin kurulması (11 Eylül 1920) şeklindedir.
Kronolojik sıralama incelendiğinde; ilk olarak İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u işgali (16 Mart 1920) gerçekleşmiş ve bu durum Mebusan Meclisi'nin kapanmasına yol açmıştır. Ardından meclisin açılış hazırlıkları sürerken İstanbul Hükümeti'nin fetvasına karşı Rıfat Börekçi'nin karşı fetvası (16 Nisan 1920) yayımlanmıştır. Hemen sonrasında Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılmış ve egemenlik kararlarını almıştır (23-24 Nisan 1920). Meclisin açılmasıyla beraber Anadolu'da başlayan isyanlara karşı önce Hıyanet-i Vataniye Kanunu (29 Nisan 1920) çıkarılmış, en nihayetinde bu kanunun etkin şekilde uygulanabilmesi amacıyla İstiklal Mahkemeleri (11 Eylül 1920) faaliyete geçirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İstanbul'un resmen işgal edilmesinin belirlenmesi
İtilaf Devletleri'nin 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal etmesi, kronolojideki en erken olaydır çünkü bu olay Mebusan Meclisi'nin kapatılmasına ve Ankara'da yeni bir meclis kurma fikrinin hayata geçirilmesine zemin hazırlamıştır.
Meclisin açılış sürecini başlatan ana tetikleyici olayı tespit etmek.
2
Karşı fetva yayımlanma tarihinin belirlenmesi
İstanbul Hükümeti'nin dinî otoritesini kullanarak halkı kışkırtmasına karşı, Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi ve arkadaşları tarafından 16 Nisan 1920'de karşı fetva yayımlanmıştır. Bu olay, Meclisin resmen açılışından hemen önce gerçekleşmiştir.
Milli Mücadele'nin meşruiyetini dinî açıdan savunma çabalarının sırasını saptamak.
3
Büyük Millet Meclisi'nin açılış tarihinin belirlenmesi
Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de açılmış ve ertesi gün egemenlik ilkelerini içeren kararlar kabul edilmiştir.
Meclisin kuruluşu ve kurucu kararlarının tarihini yerleştirmek.
4
Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun konumunun belirlenmesi
Meclis açıldıktan hemen sonra Anadolu'daki isyanlara karşı ilk hukuki tedbir olarak 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmıştır.
Meclisin yasama yetkisiyle aldığı ilk tedbirin tarihini saptamak.
5
İstiklal Mahkemeleri'nin kuruluş tarihinin belirlenmesi
Kanunun uygulanmasını ve yargı sürecini hızlandırmak için 11 Eylül 1920'de İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
Yargısal tedbirlerin kronolojideki son aşama olduğunu tespit etmek.

Key Concept

Birinci TBMM'nin Açılış Süreci ve Ayaklanmalara Karşı Alınan Tedbirlerin Kronolojik Gelişimi
Rate this question