Examkin

Question

Difficulty: MediumBüyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti'nde vezirlik yapan Nizamülmülk, ünlü eseri *Siyasetname*'de ikta sahiplerinin yetki ve sorumluluklarına dair şu uyarılarda bulunmuştur:

'İkta sahipleri, kendilerine verilen yerlerdeki reayaya (halka) yumuşak davranmalı, onlardan kanunen belirlenen vergiden fazlasını talep etmemelidirler. Bilmelidirler ki, kendilerinin toprak üzerinde mülkiyet hakları yoktur; sadece hükümdarın memuru konumundadırlar.'

Nizamülmülk'ün bu ifadeleri dikkate alındığında, Büyük Selçuklu Devleti'nde uygulanan ikta sistemiyle aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı savunulamaz?

  1. A
    Devlet hazinesine yük olmadan taşrada düzeni sağlayacak askeri gücü hazır bulundurmak
  2. B
    Toprağın boş kalmasını önleyerek tarımsal üretimde sürekliliği ve verimliliği güvenceye almak
  3. Taşradaki yöneticilerin denetimden uzaklaşarak toprak üzerinde özel mülkiyet ve veraset hakkı kazanmasını sağlamakAnswer
  4. D
    Halkın keyfî vergilendirme ve uygulamalara karşı korunmasıyla toplumsal huzuru tesis etmek
  5. E
    Merkezden uzak eyaletlerde asayiş ve güvenliği tesis ederek devlet otoritesini güçlü tutmak

Answer

Taşradaki yöneticilerin denetimden uzaklaşarak toprak üzerinde özel mülkiyet ve veraset hakkı kazanmasını sağlamak
Metinde ikta sahiplerinin sadece hükümdarın birer memuru olduğu ve toprak üzerinde mülkiyet haklarının bulunmadığı açıkça vurgulanmıştır. Bu kural, taşradaki görevlilerin bağımsızlık kazanarak toprak üzerinde özel mülkiyet ve veraset hakkı elde etmesini engellemeyi amaçlar. Dolayısıyla bu hakların kazanılmasını sağlamak ikta sisteminin bir amacı olamaz.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen Nizamülmülk'ün Siyasetname eserine ait metin analiz edilir.
Metinde ikta sahiplerinin halka yumuşak davranması, kanuni vergileri aşmaması ve toprağın mülkiyetine sahip olmayıp sadece hükümdarın birer memuru oldukları vurgulanmaktadır.
Metnin ana fikrini ve sınırlarını belirlemek amacıyla bu analiz yapılır.
2
İkta sisteminin genel amaçları (tarımsal süreklilik, asayiş, hazineye yük olmadan ordu besleme ve merkezi otoriteyi koruma) ile metindeki uyarılar karşılaştırılır.
Metindeki uyarıların memurların bağımsız birer feodal güç (toprak sahibi) haline gelmesini engellemeye yönelik olduğu anlaşılır.
Seçeneklerdeki amaçların doğruluğunu test etmek için ikta sisteminin temel işleyiş kuralları göz önünde bulundurulur.
3
Seçenekler değerlendirilerek hangisinin ikta sisteminin bir amacı olamayacağı belirlenir.
Toprak üzerinde özel mülkiyet ve veraset hakkı kazanılmasın��n sağlanması, ikta sisteminin merkeziyetçi yapısına tamamen aykırıdır ve sistemin engellemeye çalıştığı bir durumdur.
Soru kökündeki savunulamaz ifadesine uygun olan doğru cevaba ulaşmak için bu tespit yapılır.

Key Concept

Büyük Selçuklu Devleti'nde İkta Sisteminin İşleyişi ve Siyasi-Ekonomik Amaçları
Rate this question

Topics

Büyük Selçuklu Devleti

More questions from this topic