Question

Difficulty: Hard15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatına ait beyitler ile bu beyitlerin şairlerine dair üslup özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri ve beyitleri, sağ sütunda yer alan ilgili sanatçılarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Beyit: *'Harâmî gözlerin yağmalar cânı / Acep bu memleketin şahı yok mu'*

    Edebî Tarz / Yüzyıl: Günlük konuşma diline özgü deyimleri şiir diline başarıyla aktaran, mahallîleşme eğiliminin 15. yüzyıldaki en güçlü temsilcisi kabul edilen şairdir.
    Necâtî Bey
  • Beyit: *'Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş'*

    Edebî Tarz / Yüzyıl: Şiirlerinde dünyevi zevkleri, ihtişamı ve rindane yaşam felsefesini işleyen; dil kusursuzluğu ve ahenk başarısıyla 16. yüzyılda 'Sultânü'ş-Şuarâ' unvanını alan şairdir.
    Bâkî
  • Beyit: *'Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb / Kılma dermân kim helâkim zehri dermânındadır'*

    Edebî Tarz / Yüzyıl: Aşkın getirdiği acıyı ve ıstırabı ruhun olgunlaşması için gerekli gören, ilahi aşk temalı lirik gazelleriyle tanınan ve Azeri Türkçesiyle eser veren 16. yüzyıl şairidir.
    Fuzûlî
  • Beyit: *'Sanma ey hâce ki senden zer ü sîm isterler / Yevme lâ-yenfau'da kalb-i selîm isterler'*

    Edebî Tarz / Yüzyıl: Toplumsal düzensizlikleri, rüşveti ve ikiyüzlülüğü eleştiren; bilgece ve hicivsel tarzıyla tanınan, özellikle ünlü Terkib-i Bend'i ile edebiyatımızda derin iz bırakan 16. yüzyıl şairidir.
    Bağdatlı Rûhî

Answer

Sol sütundaki 1. beyit Necâtî Bey, 2. beyit Bâkî, 3. beyit Fuzûlî ve 4. beyit Bağdatlı Rûhî ile eşleşmelidir.
Her şairin kendine özgü üslup özellikleri, anahtar kelimeleri ve yaşadığı yüzyılın dil yapısı eşleştirmede belirleyicidir. Necâtî Bey deyim ve atasözleriyle, Bâkî rindane neşesi ve mahlasıyla, Fuzûlî lirik aşk acısıyla, Bağdatlı Rûhî ise toplumsal eleştirileriyle öne çıkmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci beyitteki 'memleketin şahı yok mu' deyimini ve mahallîleşme eğilimini analiz etmek.
Bu özelliklerin 15. yüzyılın ünlü şairi Necâtî Bey'e ait olduğu belirlenir.
Necâtî Bey, atasözleri ve deyimleri divan şiirine sokarak millî ve yerel bir üslup oluşturmuştur.
2
İkinci beyitte geçen 'Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş' dizesindeki 'Bâkî' mahlasını ve rindane tarzı incelemek.
Bu beyit ve üslup, 16. yüzyılın 'Sultânü'ş-Şuarâ'sı Bâkî ile eşleştirilir.
Bâkî, tasavvuftan uzak durup dünyevi aşkı ve rindane zevkleri mükemmel bir İstanbul Türkçesiyle yazmıştır.
3
Üçüncü beyitteki 'aşk derdi', 'tabîb' ve 'dermân' kavramları ile 16. yüzyıl lirik özelliklerini değerlendirmek.
Lirizmin ve ilahi aşk ıstırabının şairi Fuzûlî ile eşleştirilir.
Fuzûlî, aşk acısını ve kavuşamamayı en lirik şekilde dile getiren Azeri sahası sanatçısıdır.
4
Dördüncü beyitteki 'hâce' (hoca/zahid) eleştirisini, dünya malı (zer ü sîm) karşıtlığını ve ünlü Terkib-i Bend formunu incelemek.
Bu hicivsel ve sosyal eleştiri tarzının Bağdatlı Rûhî'ye ait olduğu anlaşılır.
Bağdatlı Rûhî, dönemin din sömürücüsü ve ikiyüzlü tiplerini toplumsal eleştiri süzgecinden geçirmiştir.

Key Concept

15. ve 16. yüzyıl Divan şairlerinin üslup, edebi kişilik ve beyit bazında tespiti.
Rate this question