Divan Edebiyatı

Klasik Türk şiirinde dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin kendilerine has yapısal, kökensel ve içeriksel özellikleri bulunmaktadır. Aşağıda verilen nazım şekillerini, karşılarındaki en belirleyici karakteristik özellikleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl divan şairlerini, sağ sütundaki belirleyici edebi özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Klasik Türk edebiyatında dörtlükler ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal, kökensel ve içeriksel özellikleri birbirinden farklılık gösterir.

Buna göre, bent ve dörtlüklerle kurulan divan şiiri nazım şekilleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Fuzûlî rind-i şeydâdur hemîşe halka rüsvâdur
Sorun kim bu ne sevdâdur bu sevdâdan usanmaz mı

Bu beyitteki söyleyiş özellikleri ve mahlas göz önünde bulundurulduğunda, beyit ve şairiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda divan edebiyatı nazım şekilleri, sağ sütunda ise bu nazım şekillerinin belirleyici özellikleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütunda yer alan nazım şekillerini sağ sütundaki doğru tanımlarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütundaki belirleyici edebi özellikleri ve eserleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekilleri hakkında araştırma yapan bir öğrenci, hazırladığı çalışma kartlarında şu bilgilere yer vermiştir:

I. Genellikle 3-7 bentten oluşan, bestelenmek amacıyla yazılan bu nazım şeklinin üçüncü dizesine meyan, her bendin sonunda tekrarlanan dizesine ise nakarat denir.
II. Fars edebiyatından Türk edebiyatına geçen, tek dörtlükten oluşan bu nazım şeklinin kendine has 24 özel aruz kalıbı bulunur.
III. Halk edebiyatındaki maninin etkisiyle şekillendiği düşünülen, tek dörtlükten oluşan ve aruzun yalnızca tek bir kalıbıyla (fâilâtün fâilâtün fâilün) yazılan, Türklerin divan şiirine kazandırdığı bir nazım şeklidir.

Bu çalışma kartlarında özellikleri verilen nazım şekilleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Anadolu sahasında din dışı konularda yazan ilk şair kabul edilen ve Divan şiirinin kurucusu sayılan 13. yüzyıl sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda 14. yüzyıl Divan edebiyatına ait bir dörtlük verilmiştir:

*Benüm aşkum erlikten eksilmesün*
*Dileyenler benden yüz döndürmesün*
*Cihan halkı yığılsa karşuma duramaz*
*Yüregüm hileyle bükülmesün*

Dil, üslup ve biçim özellikleri dikkate alındığında bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Türk edebiyatında hiciv ve mizahın ilk önemli örneklerinden biri kabul edilen ve alegorik bir dille bir eşeğin başından geçenlerin anlatıldığı *Harnâme* adlı mesnevi, aşağıdaki Divan edebiyatı şairlerinden hangisine aittir?

Divan edebiyatı, XIII. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar varlığını sürdürmüş, belirli kurallar ve estetik anlayış çerçevesinde şekillenmiş bir edebi gelenektir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatının genel özellikleri arasında yer almaz?

XVII. ve XVIII. yüzyıl divan şiiri; geleneksel yapının korunduğu, bununla birlikte Sebk-i Hindî, mahallîleşme ve hikemî tarz gibi yeni akım ve yönelimlerin ortaya çıktığı, Türk edebiyatının en olgun dönemlerinden biridir.

Bu dönem şairleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Edebiyat tarihi araştırmacısı, üzerinde çalıştığı bir yazma eserde şu beyti tespit etmiştir:

*Ezelden şâh-ı aşkın bende-i fermânıyız cânâ*
*Muhabbet mülkünün sultân-ı âlî-şânıyız cânâ*

Araştırmacının bu beytin kafiye örgüsü ve biçimsel özelliklerini inceleyerek ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Divan edebiyatında dörtlükler ve bentlerle kurulan nazım şekilleri; kendilerine has kafiyeleniş biçimleri, vezin sınırlandırmaları, müzikal yapıları ya da tekrarlanan dizeleriyle belirgin ayrım noktalarına sahiptir.

Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen nazım şekillerini sağ sütundaki ayırt edici yapısal veya içeriksel özelliklerle doğru biçimde eşleştiriniz.

Bir safâ bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda
Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a
İşte üç çifte kayık iskelede âmâde
Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a

Nedim'e ait bu dörtlük ve temsil etti��i nazım şekliyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Divan edebiyatında şairler; yaşadıkları yüzyılın edebî ortamına, kültürel birikimine ve kendi mizaçlarına göre rindane, şuhane, hikemî, sofiyane ya da hiciv gibi farklı üslup ve yönelimleri benimsemişlerdir. Şiirlerin üslup özellikleri, dönemin anlayışı ve şairlerin biyografileri birlikte değerlendirildiğinde divan şiirinin zengin dünyası daha net anlaşılmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen beyit-şair-yüzyıl-üslup/eser eşleştirmelerinden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Anadolu sahasında 13. yüzyıl Türk edebiyatı; Moğol istilasının yarattığı siyasi ve toplumsal kargaşanın etkisiyle dinî-tasavvufi yönü ağır basan, öğretici eserlerle şekillenmiştir. Ahmet Fakih, Şeyyad Hamza ve Sultan Veled gibi isimler bu dönemde İslamiyet'in temel ilkelerini ve tasavvufu yaymayı amaçlayan eserler kaleme almışlardır. Ancak aynı yüzyılda, bu genel tasavvufi eğilimden sıyrılarak din dışı (ladinî) konularda şiirler yazan, tasavvufa yönelmeksizin aşk, şarap ve tabiat temalarını işleyen bir sanatçı öne çıkmıştır. Selçuklu sarayında himaye gören ve sultanın isteğiyle yirmi bin beyitlik Farsça bir şehname yazdığı bilinen bu şair, Anadolu'da klasik Türk şiirinin kurucusu kabul edilir.

Bu parçada söz edilen Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki beyitler 16. yüzyıl Divan edebiyatının önemli bir temsilcisine aittir:

*Aşk derdiyle hoşam el çek ilâcımdan tabîb*
*Kılma dermân kim helâkim zehri dermânındadır*

*Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır*
*Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı*

Bu beyitlerden ve bu beyitlerin şairinin edebî kişiliğinden yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatına yön veren şairler, sağ sütunda ise bu şairlerin edebi üsluplarını ve sanat anlayışlarını en belirgin şekilde yansıtan beyitleri verilmiştir. Bu şairleri, kendilerine ait olan beyitlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı şairlerine ait beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin içeriklerine göre ait olduğu nazım türleri verilmiştir. Beyitleri ilgili oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.