Question

Difficulty: HardDeğerlerin Oluşumunda Dinin Rolü

Aşağıda verilen toplumsal uygulama ve gelenekleri, dinin değerlerin oluşumundaki ve örf-âdet üzerindeki etkisini gösteren açıklamalarıyla eşleştiriniz.

  • Sadaka taşı uygulaması (İslam'daki yardımlaşma ve sadaka ibadetinin, riyayı engelleme hassasiyetiyle birleşerek toplumsal bir dayanışma aracına dönüşmesi)Belirli bir ibadetin (sadaka) ifa edilirken gösterilen dinî hassasiyetlerin toplumsal bir müessese ve mimari ögeyle somutlaşması
  • Kan davası uygulaması (Toplumda adaleti sağlama iddiasıyla sürdürülen ancak İslam'ın bireysel sorumluluk ve can dokunulmazlığı ilkeleriyle bağdaşmadığı için reddedilen uygulama)Dinin tevhit, adalet ve insan onuruna aykırı bulduğu için ıslah etmeyi veya tamamen kaldırmayı hedeflediği olumsuz örf/âdet örneği
  • Diş kirası geleneği (Ramazan iftarlarında misafirlere hediye verilmesi şeklinde uygulanan, dinin cömertlik ve misafirperverlik teşviklerinin örfle bütünleştiği toplumsal değer)Dinin cömertlik ve ikram gibi genel ahlaki ilkelerinin, kültürel unsurlarla harmanlanarak estetik bir gelenek halinde yaşatılması
  • Sünnet merasimi (Dinî bir uygulamanın etrafında şekillenen, zamanla törensel ve şenliksel unsurlarla zenginleşerek toplumsal bir kaynaşma vesilesi olan örf)Dinî referanslı bir uygulamanın, zamanla dinî boyutunun ötesine geçerek geniş katılımlı toplumsal bir kutlama ve bütünleşme pratiğine dönüşmesi

Answer

Sadaka taşı uygulaması, sadaka ibadetindeki dinî hassasiyetlerin kurumsallaşmasıyla; Kan davası, dinin adalet ilkeleriyle çeliştiği için kaldırmak istediği olumsuz örfle; Diş kirası geleneği, dinin cömertlik tavsiyesinin kültürel bir gelenek halinde yaşatılmasıyla; Sünnet merasimi ise dinî kaynaklı bir uygulamanın toplumsal bir kutlama örfüne dönüşmesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede sadaka taşı doğrudan sadaka ibadetinin riyadan uzak bir mimari ve sosyal kuruma dönüşmesiyle ilişkilendirilir. Kan davası, dinin insan onuru ve adalete aykırı bulduğu için yasakladığı olumsuz örfü temsil eder. Diş kirası, cömertlik gibi genel ahlak ilkelerinin kültürel bir gelenek halinde yaşatılmasıdır. Sünnet merasimi ise dinî bir uygulamanın toplumsal kutlama örfüne dönüşmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Kavramların dinî veya örfi temellerini belirleme
Sadaka taşının kökeninde sadaka ibadeti; kan davasının kökeninde cahiliye döneminden kalma kabile adaleti anlayışı; diş kirasında Ramazan ayı cömertliği; sünnet merasiminde ise sünnet ibadeti/uygulaması yatmaktadır.
Toplumsal değerlerin oluşumunda dinin ve örfün etkisini analiz edebilmek için her uygulamanın çıkış noktasını doğru saptamak gerekir.
2
Uygulamaların din ile olan ilişkisini (onaylama, düzeltme, kurumsallaştırma) analiz etme
Din, sadaka ibadetini sadaka taşıyla kurumsallaştırmış; kan davasını adalete aykırı bularak yasaklamış; diş kirası ile cömertliği teşvik etmiş; sünnet ile dinî bir uygulamayı kültürel kutlama haline getirmiştir.
Dinin örf karşısındaki yapıcı, düzenleyici ve yasaklayıcı rollerini ayırt etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
3
Tanımlarla uygulamaları eşleştirme
Sadaka taşı -> dini hassasiyet ve ibadetin kurumsallaşması; Kan davası -> dinin yasakladığı olumsuz örf; Diş kirası -> cömertlik ilkesinin estetik gelenekle birleşmesi; Sünnet merasimi -> dini uygulamanın toplumsal kutlama örfüne dönüşmesi.
Her bir kavramın kendi ayırt edici niteliğine uygun kavramsal açıklamayı bulmak hedeflenmiştir.

Key Concept

Dinin değerlerin ve örfün oluşumundaki belirleyici, düzenleyici ve denetleyici rolü ile din-örf ilişkisi.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question