Question

Difficulty: Hardİslam Düşüncesinde İtikadi ve Siyasi Yorumlar

İslam düşüncesinde ortaya çıkan itikadi ve siyasi yorumlar, inanç esaslarını yorumlama yöntemleri ve siyasi/itikadi kabulleriyle birbirinden ayrışmaktadır.

Buna göre, sol sütundaki itikadi-siyasi ekoller ile sağ sütundaki kendilerine özgü temel görüşleri doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Mu'tezileİlahî adalet ilkesi uyarınca insanın kendi fiillerinin yaratıcısı olduğunu savunur ve büyük günah işleyenin iman ile küfür arasında bir yerde konumlandığını ileri sürer.
  • Eş'arilikHüsün ve kubhun (iyi ve kötünün) yalnızca vahiy ile bilinebileceğini, dinî tebliğ ulaşmayanların ise hiçbir inançî sorumluluğu bulunmadığını savunur.
  • MaturidilikAklın, dinî tebliğ ulaşmasa dahi Allah'ın varlığını bulmakla yükümlü olduğunu kabul eder ve insan iradesini müstakil bir yöneliş (cüzi irade) olarak tanımlar.
  • Şiaİmamet meselesini inanç esaslarından biri sayarak, meşru liderin Hz. Ali ve onun soyundan gelenler olduğunu nass ve tayin yoluyla temellendirir.

Answer

Mu'tezile ekolü, kulun kendi fiillerini yaratması ve büyük günah işleyenin durumuna yönelik görüşüyle; Eş'arilik ekolü, iyi-kötünün yalnızca vahiyle bilinmesi ve tebliğ ulaşmayanların sorumluluğu olmamasıyla; Maturidilik ekolü, tebliğ ulaşmasa dahi aklın Allah'ı bulma yükümlülüğü ve cüzi irade tanımıyla; Şia ekolü ise imametin nass ve tayinle belirlenmesi inancıyla eşleşmektedir.
Mu'tezile ekolü ilahi adalet ve büyük günah işleyenin durumuyla; Eş'arilik ekolü hüsün-kubhun sadece vahiyle bilinmesi ve tebliğ ulaşmayanların sorumluluğu olmamasıyla; Maturidilik ekolü akılla Allah'ı bulma sorumluluğu ve cüzi irade tanımıyla; Şia ekolü ise imametin nass ve tayinle belirlenmesiyle doğru biçimde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Mu'tezile ekolünün temel prensiplerini incelemek.
Mu'tezile'nin 'adalet' ilkesi insanın kendi eylemlerini yaratmasını gerektirir ve büyük günah işleyen 'iman ile küfür arasında' bir yerdedir (el-menziletü beyne'l-menzileteyn). Bu durum sağ sütundaki ikinci ifadeyle örtüşmektedir.
Ekolün usul-i hamse adı verilen beş temel ilkesindeki adalet ve va'd-vaid prensiplerini doğru tespit etmek amacıyla yapılır.
2
Eş'arilik ekolünün akıl ve sorumluluk anlayışını analiz etmek.
Eş'arilik'te iyi ve kötü (hüsün ve kubuh) ancak vahiyle bilinir ve peygamber gönderilmeyen toplumlar sorumlu değildir. Bu durum sağ sütundaki dördüncü ifadeyle örtüşmektedir.
Ehl-i Sünnet kelam ekollerinden Eş'ariliğin bilgi ve sorumluluk sınırlarını belirlemek için yapılır.
3
Maturidilik ekolünün akıl, tebliğ ve irade görüşlerini değerlendirmek.
Maturidilik'e göre akıl, tebliğ olmasa da Allah'ın varlığını kavrayabilir ve cüzi irade kulun bağımsız yönelişidir. Bu durum sağ sütundaki üçüncü ifadeyle örtüşmektedir.
Maturidi ekolünü Eş'arilik ve Mu'tezile'den ayıran cüzi irade ile tebliğ ulaşmayanların durumu konularındaki görüş farklarını belirlemek için yapılır.
4
Şia ekolünün imamet doktrinini incelemek.
Şia'ya göre imamet dinin asıllarındandır, nass ve tayinle Hz. Ali soyuna aittir. Bu durum sağ sütundaki birinci ifadeyle örtüşmektedir.
Siyasi-itikadi bir ekol olarak Şia'nın en ayırt edici niteliğini tespit etmek için yapılır.

Key Concept

İslam Düşüncesinde İtikadi ve Siyasi Ekollerin Temel Görüşleri
Rate this question