Question

Difficulty: HardTBMM'nin Açılması ve İsyanlar

Büyük Millet Meclisinin açılmasının ardından Anadolu'da çıkan iç isyanlar karşısında Mustafa Kemal Paşa meclis kürsüsünden şu değerlendirmeyi yapmıştır:

*"Efendiler, İstanbul'da bulunan Hükümet-i Seniyye ve İtilaf Devletleri, milletimizin bağımsızlık azmini kırmak için doğrudan hilafet orduları ve uydurma fetvalarla üzerimize gelirken; düne kadar vatanı savunan bazı unsurlar ise meclisin iradesine ram olmak yerine kendi başlarına buyruk kalmayı tercih ederek isyan bayrağını açmışlardır. Lakin meclisimiz, milletten aldığı meşru güçle hem hilafet çetesini hem de bu şahsi nüfuz sevdalılarını bertaraf etmeye muktedirdir."*

Mustafa Kemal Paşa'nın bu ifadeleri ve dönemin koşulları dikkate alındığ��nda, BMM'ye karşı çıkan isyanların niteliği ve bu süreçteki gelişmeler hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. İstanbul Hükümeti'nin desteklediği isyanlar doğrudan saltanat ve hilafet düzenini koruma amacı taşırken; eski Kuva-yı Milliye liderlerinin isyanları ise yeni kurulan düzenli ordunun otoritesi altına girmeyi reddetme temellidir.Answer
  2. B
    TBMM, eski Kuva-yı Milliye liderlerinin başlattığı isyanları bastırmak ve ordunun lojistik ihtiyaçlarını karşılamak üzere Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımlayarak meclisin ekonomik yetkilerini doğrudan kullanmıştır.
  3. C
    Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından organize edilen Kuva-yı İnzibatiye isyanını bastırmak amacıyla meclisin yasama gücünü temsil eden İstiklal Mahkemeleri kurulmuş ve asayişi sağlamak adına Takrir-i S��kun Kanunu çıkarılmıştır.
  4. D
    Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı isyanları düzenli orduya katılmayı reddeden Çerkez Ethem tarafından çıkarılırken; Anzavur Ahmet İsyanı doğrudan İtilaf Devletleri'nin kışkırtmasıyla azınlık cemiyetleri tarafından başlatılmıştır.
  5. E
    Meclisin isyanlar karşısında aldığı dinî nitelikli fetva önlemi, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun yürürlüğe girmesinin ardından kurulan olağanüstü askeri mahkemelerin hukuki dayanağını oluşturmuştur.

Answer

İstanbul Hükümeti destekli isyanlar hilafet ve saltanat düzenini korumayı amaçlarken, eski Kuva-yı Milliye liderlerinin çıkardığı isyanlar düzenli ordunun denetimi altına girmek istememelerinden kaynaklanmıştır.
Doğru seçenek olan ifade, Mustafa Kemal Paşa'nın metindeki ayrımına tam olarak uymaktadır. İstanbul Hükümeti destekli isyanların rejimi ve hilafeti korumayı, eski Kuva-yı Milliye liderlerinin ise düzenli ordunun merkezî denetimine girmemek amacıyla kendi kişisel otoritelerini korumayı hedeflediğini doğru bir şekilde açıklamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Mustafa Kemal Paşa'nın metindeki sözlerini analiz etmek.
Metinde iki tip isyan gücünden bahsedildiği görülür: Bir yanda İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri tarafından yönlendirilen hilafet kuvvetleri, diğer yanda ise önceden vatanı savunup sonradan meclis iradesine karşı çıkan unsurlar.
Sorunun kökündeki alıntının ana temasını belirlemek.
2
İstanbul Hükümeti kaynaklı isyanlar ile eski Kuva-yı Milliye liderlerinin isyanlarının farklarını ortaya koymak.
İstanbul Hükümeti'nin doğrudan çıkardığı Anzavur Ahmet ve Kuva-yı İnzibatiye gibi isyanlar saltanat/hilafet otoritesini korumayı; Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe gibi eski Kuva-yı Milliye şeflerinin çıkardığı isyanlar ise düzenli ordunun kurulmasıyla kendi kişisel nüfuzlarının sona ermesini engellemeyi amaçlar.
Seçeneklerdeki tarihsel doğruluk payını ölçmek.
3
Seçeneklerde yer alan kavramların kronolojik uygunluğunu denetlemek.
Tekalif-i Milliye (Ağustos 1921), Takrir-i Sükun Kanunu (Mart 1925) ve Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (Ocak 1921) gibi kavramların BMM'nin açılış yılındaki (1920) iç isyanlar dönemiyle doğrudan ilişkili veya o dönemde yürürlükte olmadığını tespit etmek.
Çeldiricilerdeki anakronizm (tarihsel yanılgı) hatalarını elemek.

Key Concept

TBMM'ye Karşı Çıkan İsyanların Nitelikleri ve Alınan Önlemler
Rate this question