Question

Difficulty: HardEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Ateşten tîğını çekince güneş
Göklerin sînesi kan ağlar her gün

Bu beyitteki söz sanatları ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    "Güneşin kılıç çekmesi" ve "göğün ağlaması" ifadeleriyle insana ait özellikler doğaya aktarılarak teşhis (kişileştirme) yapılmıştır.
  2. B
    Gün batımı veya şafak vaktindeki kızıllık, güneşin kılıç çekip gökyüzünü yaralaması gibi hayalî bir nedene bağlanarak hüsnütalil sanatı gerçekleştirilmiştir.
  3. C
    "Ateşten tîğ" (ateşten kılıç) ifadesiyle, söylenmeyen "güneş ışınları" kılıca benzetilmiş; yani sadece benzetilen kullanılarak açık istiare yapılmıştır.
  4. D
    "Güneş, ateş, tîğ, kan, ağlamak" gibi birbiriyle anlamca ilgili kavramların bir arada kullanılmasıyla tenasüp sanatına başvurulmuştur.
  5. "Göklerin sînesi" tamlamasında benzeyen, benzetilen, benzetme yönü ve edatı bir arada kullanıldığı için tam teşbih sanatı yapılmıştır.Answer

Answer

Dizede 'göklerin sînesi' ifadesi tam teşbih değil, kişileştirme yoluyla yapılmış bir kapalı istiaredir.
Doğru olmayan yargı, 'göklerin sînesi' tamlamasının tam teşbih olduğunu iddia eden seçenektir. Bu ifadede gökyüzü, bir insana benzetilmiştir ancak 'insan' kelimesi geçmemektedir. Sadece benzeyenin (gök) ve benzetilenin bir özelliğinin (sine) kullanıldığı bu tür sanatlara kapalı istiare denir. Tam teşbih olması için 'Gökler bir insan gibi sînelidir' şeklinde dört öğeyi de içeren bir yapı kurulması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Beyitteki teşhis ve kapalı istiareleri belirlemek.
Güneşin kılıç (tîğ) çekmesi ve göğün 'sînesinin' olması teşhis (kişileştirme) sanatıdır. Teşhisin olduğu her yerde benzeyenin (güneş/gök) söylenip benzetilenin (insan) söylenmemesi durumu olduğu için kapalı istiare de mevcuttur.
Kişileştirilen varlıklar insana benzetilir ancak 'insan' kelimesi metinde geçmez.
2
Hüsnütalil sanatını incelemek.
Göklerin 'kan ağlaması' ifadesi, şafak veya gün batımı kızıllığının gerçek fiziksel sebebi yerine güneşin 'kılıç çekmesi'ne bağlanmıştır.
Gerçek bir sebebin (ışığın kırılması) yerine edebi/hayalî bir sebep gösterilmesi hüsnütalildir.
3
Benzetme unsurlarını analiz ederek 'tam teşbih' kontrolü yapmak.
Tam teşbih için 'gibi, kadar' gibi edatların ve dört öğenin bulunması gerekir. 'Göklerin sînesi' ifadesinde ne benzetme edatı vardır ne de benzetilen (insan) açıkça söylenmiştir.
Öğrenci, benzetme içeren her ifadeyi tam teşbih sanma hatasına düşmemelidir.

Key Concept

İstiare ile teşbih arasındaki temel farklar (öğelerin kullanımı).
Estimated Time:2m 0s
Rate this question