Question

Difficulty: MediumYazılı Dönem (Göktürk Yazıtları ve Uygur Metinleri)

Aşağıdaki sol sütunda verilen İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Yazılı Dönemi'ne ait eser ve yazıtları, sağ sütundaki belirleyici açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Tonyukuk YazıtıTürk edebiyatının ilk anı ve tarih yazarı kabul edilen devlet adamı tarafından diktirilen, sade ve samimi bir dille yazılmış söylev niteliğindeki eser.
  • Altun YarukBudizm'in esaslarını ve inanışlarını aktaran, Çinceden çevrilmiş ve 'Altın Işık' anlamına gelen en hacimli Uygur metni.
  • Sekiz YükmekBudizm'e ait dinî ve ahlaki ilkeleri beş duyu organına yönelik açıklamalar üzerinden sunan, 'Sekiz Yığın' anlamına gelen eser.
  • Irk Bitigİnanç dünyasını yansıtan, Maniheist çevrelerde Köktürk alfabesiyle kaleme alınmış ve içinde çeşitli inanışlara ait falların yer aldığı eser.

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Tonyukuk Yazıtı ile Türk edebiyatının ilk anı ve tarih yazarı kabul edilen devlet adamı tarafından diktirilen eser; Altun Yaruk ile Budizm'in esaslarını aktaran 'Altın Işık' anlamındaki metin; Sekiz Yükmek ile 'Sekiz Yığın' anlamına gelen ahlaki eser; Irk Bitig ile Köktürk alfabesiyle yazılan fal kitabı eşleşmelidir.
Eserlerin edebiyat tarihindeki yerleri, kelime anlamları ve içeriksel özellikleri eşleştirildiğinde tam bir uyum sağlanmaktadır. Tonyukuk Yazıtı anı niteliğindeki ilk eserdir, Altun Yaruk Altın Işık anlamına gelir, Sekiz Yükmek Sekiz Yığın anlamına gelir ve ahlaki öğütler içerir, Irk Bitig ise Köktürk alfabeli bir fal kitabıdır.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin dönem ve ait oldukları inanç çevrelerini belirlemek.
Tonyukuk Yazıtı Göktürk Dönemi'ne; Altun Yaruk, Sekiz Yükmek ve Irk Bitig ise Uygur Dönemi'ne aittir.
Yazılı dönem ürünlerinin doğru gruplandırılabilmesi için ait oldukları tarihi-kültürel bağlamın bilinmesi gerekir.
2
Eser adlarının anlamları ile içeriklerini analiz etmek.
Altun Yaruk 'Altın Işık', Sekiz Yükmek ise 'Sekiz Yığın' anlamındadır. Irk Bitig fal kitabıdır. Tonyukuk ise anı ve söylev üsluplu ilk yazıttır.
Eserlerin kelime anlamları ve tematik özellikleri en belirleyici ayırt edici nitelikleridir.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda birebir eşleştirmeyi gerçekleştirmek.
Tonyukuk Yazıtı ve anı/söylev açıklaması; Altun Yaruk ve 'Altın Işık' açıklaması; Sekiz Yükmek ve 'Sekiz Yığın' açıklaması; Irk Bitig ve fal kitabı açıklaması eşleştirilir.
Her eser kendi tanımlayıcı bilgisiyle eksiksiz örtüşmektedir.

Key Concept

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Yazılı Dönem Eserleri ve Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question