Muzafer Sherif, sosyal normların oluşumunu incelediği deneyinde, tamamen karanlık bir odada hareketsiz duran küçük bir ışık noktasının katılımcılar tarafından hareket ediyormuş gibi algılanması durumundan (otokinetik etki) yararlanmıştır. Deneyin ilk aşamasında katılımcılar odaya tek tek alınmış ve ışığın ne kadar hareket ettiğini tahmin etmeleri istenmiştir. Her birey kendi içinde kararlı bir tahmin aralığı (bireysel norm) oluşturmuştur. İkinci aşamada ise, daha önce bireysel normları birbirinden farklı olan katılımcılar grup halinde odaya alınmış ve tahminlerini yüksek sesle paylaşmışlardır. Süreç içinde bireysel tahminlerin birbirine yaklaştığı ve ortak bir grup normunun oluştuğu görülmüştür. Üçüncü aşamada katılımcılar tekrar tek başlarına odaya alındıklarında dahi, kendi eski bireysel normlarına değil, grupla birlikte oluşturdukları ortak norma göre tahmin yapmaya devam etmişlerdir.
Buna göre, Sherif’in gerçekleştirdiği bu deney ve sonuçları dikkate alındığında, sosyal etki süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- Bireysel kararlar, fiziksel gerçekliğin belirsiz olduğu durumlarda grubun oluşturduğu ortak referans çerçevesine kalıcı olarak uyarlanır.Answer
- BGrup içindeki bireyler, yalnızca dışsal bir ödül veya cezadan kaçınmak amacıyla kendi davranışlarını grubun beklentilerine göre geçici olarak düzenler.
- CSosyal etki, bireyin toplumda işgal ettiği statü ile üstlendiği rol beklentileri arasındaki çelişkinin derecesine bağlı olarak ortaya çıkar.
- DBirey, grup normlarına uyum sağlarken yaşadığı bilişsel çelişkiyi ortadan kaldırmak için kendi algılarını rasyonalize ederek yansıtma mekanizmasına başvurur.
- EGrubun birey üzerindeki etkisi, bireyin davranışlarının olumsuz pekiştirme yoluyla cezalandırılmaktan ka��ınma güdüsünün bir sonucudur.