Atatürk ilkeleri, Türk inkılabının fikrî temelini oluştururken birbirini tamamlayan bütüncül bir yapı sunar. Bir ilkenin hayata geçirilmesi amacıyla gerçekleştirilen yapısal bir düzenleme, doğal olarak diğer ilkelerin de pratik hedefleriyle örtüşmektedir.
Aşağıda verilen tarihî gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilişkili olduğu Atatürk ilkelerinin açıklamalarını en uygun biçimde eşleştiriniz.
- Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilerek dinî hizmetlerin yürütülmesi için Diyanet İşleri Reisliğinin, vakıf mallarının idaresi için ise Vakıflar Umum Müdürlüğünün kurulmasıSiyasi egemenliğin meşruiyet tabanını dinsel referanslardan arındırıp rasyonel temellere oturtarak inanç ve ibadet özgürlüğünü kamu düzeni sınırları içinde devlet güvencesine alma hedefini taşır.
- Kabotaj Kanunu'nun kabul edilerek Türkiye kıyılarında ve limanlarında deniz ticareti ile yük ve yolcu taşıma hakkının yabancı şirketlerden alınarak yalnızca Türk gemi ve vatandaşlarına has kılınmasıUlusal egemenliğin ve iktisadi bağımsızlığın korunması adına iç pazarda yabancı imtiyazlarına son verilmesini ve yerli üreticiyi koruyucu tedbirlerin alınmasını öncelikli kılan millî duruşu simgeler.
- Toplumsal refahı artırmak amacıyla tarımsal üretimi kısıtlayan aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara belediye ile milletvekili seçimlerinde seçme-seçilme hakkının verilmesiYasalar önünde her türlü imtiyazı reddedip toplumsal adaleti gözetirken, bireylerin devlet hizmetlerine ve yönetime katılımına engel teşkil eden cinsiyet ve sınıf farklılıklarını ortadan kaldırmayı amaçlar.
- Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle beklenen verimi sağlayamaması üzerine demir-çelik, dokuma ve şeker gibi temel sanayi kollarının kamu finansmanı ile inşa edilmesiÖzel teşebbüsün gücünün yetmediği iktisadi faaliyetlerin, makro planlama çerçevesinde ve toplumsal fayda gözetilerek devletin bizzat yatırımcı rolüyle devreye girmesiyle yürütülmesini öngörür.
Answer
Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi dinî kurumların devlet üzerindeki idari nüfuzunu sonlandırarak laik devlet düzenini kurma (Laiklik); Kabotaj Kanunu iç pazarda yabancı imtiyazlarına son verip deniz ticareti tekelini yerlileştirme (Milliyetçilik); aşar vergisinin kaldırılması ile kadınlara siyasi haklar verilmesi sınıfsal ve toplumsal ayrıcalıkları giderip fırsat eşitliğini sağlama (Halkçılık); kamu eliyle sanayi yatırımlarının gerçekleştirilmesi ise devletin bizzat iktisadi rolü üstlenmesi (Devletçilik) açıklamalarıyla eşleşmektedir.
Tarihî gelişmelerin her biri Atatürk'ün temel ilkelerinden birinin kurumsal veya toplumsal yansımasıdır. Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi laikliğin devlet düzenini rasyonalize etme boyutuyla; Kabotaj Kanunu milliyetçiliğin ekonomik bağımsızlık boyutuyla; aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara siyasi haklar tanınması halkçılığın yasa önünde eşitlik ve fırsat eşitliği boyutuyla; devlet eliyle sanayi kuruluşlarının açılması ise doğrudan devletçilik ilkesinin planlı kalkınma boyutuyla örtüşmektedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Atatürk İlkelerinin Temel Nitelikleri ve İnkılaplarla İlişkisi
Estimated Time:3m 0s