Atatürk İlkeleri

26 questions

Question 1Question

Atatürk ilkelerinden laiklik ve cumhuriyetçilik doğrultusunda gerçekleştirilen a��ağıdaki inkılapları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

İnkılapların geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması: Saltanatın kaldırılması (1922), Halifeliğin kaldırılması (1924) ve Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi (1926) şeklindedir.
Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) ulusal egemenliğin önündeki en büyük engeli kaldırarak cumhuriyetin ilanına ve laikliğe giden yolu açmıştır. Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924) laikleşme sürecinin en önemli adımıdır. Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi (17 Şubat 1926) ise toplumsal ve hukuki alanda laikleşmeyi tamamlayan temel aşamalardan biridir. Bu nedenle doğru kronolojik sıralama Saltanatın kaldırılması, Halifeliğin kaldırılması ve Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen gelişmelerin tarihlerini belirleyin.
Saltanatın kaldırılması 1 Kasım 1922, Halifeliğin kaldırılması 3 Mart 1924, Türk Medeni Kanunu'nun kabulü 17 Şubat 1926'dır.
Kronolojik sıralama yapabilmek için her olayın gerçekleşme yılının bilinmesi gerekir.
2
Tarihleri geçmişten günümüze doğru sıralay��n.
1922 < 1924 < 1926 sıralaması elde edilir.
Sıralamanın geçmişten günümüze doğru yapılması istenmektedir.
3
Olayları elde edilen tarih sıralamasına göre yerleştirin.
Saltanatın kaldırılması (1922) -> Halifeliğin kaldırılması (1924) -> Türk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926) şeklinde sıralama tamamlanır.
Doğru kronolojik dizilimi nihai olarak belirlemek için.

Key Concept

Atatürk ilkelerinin hayata geçirilmesinde gerçekleştirilen inkılapların kronolojik sırası ve ilkelerle ilişkisi.
Question 2Question

Atatürk'ün millî egemenlik ve sosyal adalet prensipleri doğrultusunda, halkçılık ilkesinin toplumsal ve siyasi alanda hayata geçirilme sürecini gösteren aşağıdaki inkılapları, gerçekleştikleri kronolojik sıraya göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

İnkılapların kronolojik sırası şu şekildedir: Aşar vergisinin kaldırılması (17 Şubat 1925), Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi (17 Şubat 1926), Soyadı Kanunu'nun yasalaşması (21 Haziran 1934) ve kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması (5 Aralık 1934).
Doğru sıralama Aşar vergisinin kaldırılması (1925), Türk Medeni Kanunu (1926), Soyadı Kanunu (Haziran 1934) ve kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması (Aralık 1934) şeklindedir. Bu sıra, toplumsal ve ekonomik alanda eşitlikten hukuki ve siyasi alanda eşitliğe doğru giden bir gelişim çizgisini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Aşar vergisinin kaldırılış tarihinin belirlenmesi
Aşar vergisi 17 Şubat 1925'te kaldırılmıştır.
Kronolojik sıralamanın ilk basamağını oluşturur.
2
Türk Medeni Kanunu'nun kabul ediliş tarihinin belirlenmesi
Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926'da kabul edilmiştir.
Aşar vergisinin kaldırılmasından tam bir yıl sonra gerçekleşmiştir.
3
Soyadı Kanunu'nun kabul ediliş tarihinin belirlenmesi
Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edilmiştir.
1934 yılındaki sosyal eşitlik düzenlemelerinin ilkidir.
4
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmesinin tarihinin belirlenmesi
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı 5 Aralık 1934'te verilmiştir.
1934 yılının sonlarında yapılan anayasa değişikliği ile siyasi hakların tamamlanmasını sağlar.

Key Concept

Atatürk'ün Halkçılık ilkesi doğrultusunda sosyal, hukuki ve siyasi eşitliği sağlayan inkılapların kronolojik gelişimi.
Question 3Question

Atatürk inkılapları, tek bir ilkenin sonucu olmaktan ziyade birden fazla ilkenin ortak amaç ve değerleri doğrultusunda şekillenen bütüncül bir yapıya sahiptir. Örneğin, toplumsal alanda imtiyaz belirten unvanların yasaklanarak vatandaşlar arasında eşitliğin sağlanması "halkçılık" ilkesinin doğrudan bir gereğidir. Bununla birlikte, bu süreci düzenleyen yasal mevzuatın milli kimlik unsurlarını koruma ve pekiştirme yönünde şekillendirilmesi, yapılan düzenlemenin "milliyetçilik" ilkesiyle de güçlü bir bağ kurmasını sağlamıştır.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisi hem toplumsal eşitliği sağlayarak halkçılık ilkesini hem de yasal çerçevesinde barındırdığı dilsel ve kültürel zorunlulukla milli kimlik inşasını destekleyerek milliyetçilik ilkesini doğrudan yansıtmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi

Answer

Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi
Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi, toplumsal hayatta imtiyaz ve sınıf farklılığı yaratan unvan ve lakapların kullanımını yasaklayarak eşitlikçi bir toplum düzeni kurmayı amaçladığından doğrudan halkçılık ilkesinin bir gereğidir. Bunun yanı sıra, kanun kapsamında alınacak soyadlarının Türkçe olması zorunluluğu getirilmesi, dilsel ve kültürel alanda milli kimlik inşasını ve ulusal birliği pekiştirdiğinden milliyetçilik ilkesini doğrudan yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
Soyadı Kanunu'nun toplumsal eşitlik boyutunu incelemek.
Soyadı Kanunu ve onunla bağlantılı yasal düzenleme ile ağa, bey, paşa, efendi gibi toplumsal ayrıcalık ve sınıf farkı belirten unvanların yasaklanmasının halkçılık ilkesinin eşitlik prensibini doğrudan yansıttığı tespit edilir.
Halkçılık ilkesinin en temel amaçlarından biri, kanun önünde eşitliği sağlamak ve toplumsal imtiyazları ortadan kaldırmaktır.
2
Soyadı Kanunu'nun milli kimlik ve kültürel boyutunu değerlendirmek.
Kanunda yer alan, alınacak soyadlarının Türkçe olması ve yabancı ırk/millet isimlerinin alınamaması şartının doğrudan milliyetçilik ilkesiyle ilişkili olduğu görülür.
Milliyetçilik ilkesi, milli kültürün korunmasını ve dil birliğinin güçlendirilmesini hedefler.
3
Çeldirici seçenekleri analiz ederek eleme yapmak.
Kabotaj Kanunu'nun milliyetçilikle, Aşar vergisinin halkçılıkla, Medeni Kanun'un halkçılık ve laiklikle, Saltanatın kaldırılmasının ise cumhuriyetçilik ve laiklikle doğrudan ilgili olduğu, ancak bu inkılapların soyadı kanunundaki gibi dilsel/kültürel Türkçe zorunluluğu ve toplumsal eşitlik bütünleşmesini aynı anda doğrudan barındırmadığı anlaşılır.
İnkılapların birincil ve ikincil amaçlarını doğru ayırt etmek, kavramsal kafa karışıklıklarını önler.
4
Tüm koşulları sağlayan doğru seçeneği belirlemek.
Soyadı Kanunu'nun hem halkçılık (toplumsal eşitlik) hem de milliyetçilik (Türkçe soyadı zorunluluğu) ilkelerini doğrudan ve eş zamanlı yansıtan yegane düzenleme olduğu sonucuna varılır.
Soru kökündeki bütüncül ilke entegrasyonu tanımına tam uyum gösteren seçeneği netleştirmek için.

Key Concept

Atatürk İlkelerinin Bütünlüğü ve İlişkisi
Estimated Time:3m 0s
Question 4Question

Atatürk ilkeleri, Türk inkılabının fikrî temelini oluştururken birbirini tamamlayan bütüncül bir yapı sunar. Bir ilkenin hayata geçirilmesi amacıyla gerçekleştirilen yapısal bir düzenleme, doğal olarak diğer ilkelerin de pratik hedefleriyle örtüşmektedir.

Aşağıda verilen tarihî gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilişkili olduğu Atatürk ilkelerinin açıklamalarını en uygun biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilerek dinî hizmetlerin yürütülmesi için Diyanet İşleri Reisliğinin, vakıf mallarının idaresi için ise Vakıflar Umum Müdürlüğünün kurulması
Kabotaj Kanunu'nun kabul edilerek Türkiye kıyılarında ve limanlarında deniz ticareti ile yük ve yolcu taşıma hakkının yabancı şirketlerden alınarak yalnızca Türk gemi ve vatandaşlarına has kılınması
Toplumsal refahı artırmak amacıyla tarımsal üretimi kısıtlayan aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara belediye ile milletvekili seçimlerinde seçme-seçilme hakkının verilmesi
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle beklenen verimi sağlayamaması üzerine demir-çelik, dokuma ve şeker gibi temel sanayi kollarının kamu finansmanı ile inşa edilmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi dinî kurumların devlet üzerindeki idari nüfuzunu sonlandırarak laik devlet düzenini kurma (Laiklik); Kabotaj Kanunu iç pazarda yabancı imtiyazlarına son verip deniz ticareti tekelini yerlileştirme (Milliyetçilik); aşar vergisinin kaldırılması ile kadınlara siyasi haklar verilmesi sınıfsal ve toplumsal ayrıcalıkları giderip fırsat eşitliğini sağlama (Halkçılık); kamu eliyle sanayi yatırımlarının gerçekleştirilmesi ise devletin bizzat iktisadi rolü üstlenmesi (Devletçilik) açıklamalarıyla eşleşmektedir.
Tarihî gelişmelerin her biri Atatürk'ün temel ilkelerinden birinin kurumsal veya toplumsal yansımasıdır. Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi laikliğin devlet düzenini rasyonalize etme boyutuyla; Kabotaj Kanunu milliyetçiliğin ekonomik bağımsızlık boyutuyla; aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara siyasi haklar tanınması halkçılığın yasa önünde eşitlik ve fırsat eşitliği boyutuyla; devlet eliyle sanayi kuruluşlarının açılması ise doğrudan devletçilik ilkesinin planlı kalkınma boyutuyla örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Şeriye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılmasının amacını ve sonuçlarını analiz etme.
Din ve devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgili olduğundan laiklik ilkesinin kurumsal yansıması olan açıklamayla eşleşir.
Vekaletin kaldırılıp yerine Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması devlet yapısının sekülerleşmesini sağladığı için siyasi egemenliğin meşruiyetinin rasyonel temellere oturtulması hedefine hizmet eder.
2
Kabotaj Kanunu'nun getirdiği düzenlemeyi ekonomik bağımsızlık yönüyle inceleme.
Deniz ticaret hakkının yabancılardan alınarak Türk vatandaşlarına verilmesi, millî bağımsızlık ve millî pazarın korunması ilkesiyle eşleşir.
Yabancı imtiyazlarına son verilmesi ve denizlerimizde yerli üreticinin/ticaretin korunması doğrudan milliyetçilik ilkesinin ekonomik yansımasıdır.
3
Aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesini toplumsal etkileri yönüyle analiz etme.
Köylünün üzerindeki ağır yükün kaldırılması ve cinsiyet ayrımına son verilerek siyasi haklar tanınması, eşitlik ve toplumsal adalet ilkesiyle eşleşir.
Toplumsal ayrıcalıkların kaldırılması ve her vatandaşın yönetime katılımda fırsat eşitliğine kavuşturulması halkçılık ilkesinin temel amaçlarındandır.
4
Devletin Teşvik-i Sanayi Kanunu sonrasında fabrikaları bizzat açmasını değerlendirme.
Özel sermaye yetersizliği nedeniyle sanayi tesislerinin devlet bütçesiyle kurulması, devletçi ekonomi modeliyle eşleşir.
Kalkınmayı hızlandırmak için devletin bizzat yatırımcı rolü üstlenmesi devletçilik ilkesinin zorunlu bir uygulamasıdır.

Key Concept

Atatürk İlkelerinin Temel Nitelikleri ve İnkılaplarla İlişkisi
Estimated Time:3m 0s
Question 5Question

Yeni Türk Devleti'nde egemenliğin doğrudan millete ait olması, vatandaşların yönetimde söz sahibi olması ve yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi, aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin temel amacını oluşturmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhuriyetçilik

Answer

Cumhuriyetçilik
Milli egemenlik esası, yöneticilerin seçimle belirlenmesi ve halkın idareye katılması doğrudan cumhuriyetçilik ilkesinin temel yapı taşlarıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki anahtar kavramları belirleme
Soruda 'egemenliğin millete ait olması', 'seçim' ve 'yönetimde söz sahibi olmak' ifadeleri öne çıkmaktadır.
Bu kavramlar doğrudan devletin yönetim şekli ve egemenliğin kaynağı ile ilgilidir.
2
Kavramları Atatürk ilkeleriyle ilişkilendirme
Milli egemenliği ve halkın kendi kendini yönetmesini (demokrasiyi) temel alan ilkenin cumhuriyetçilik olduğu tespit edilir.
Seçme ve seçilme hakkı ile cumhuriyet rejimi doğrudan cumhuriyetçilik ilkesinin birer gereğidir.

Key Concept

Cumhuriyetçilik, millet egemenliğini ve yöneticilerin halk tarafından seçilmesini öngörür.
Question 6Question

Amasya Genelgesi'nde yer alan "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." kararı, millî egemenliğe dayalı yeni bir yönetim şeklinin kurulacağını önceden haber vermiştir. Siyasi alanda bu doğrultuda atılan ilk büyük adım ise 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması olmuştur.

Bu bilgiye göre, saltanatın kaldırılması doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereği olarak gerçekleştirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhuriyetçilik

Answer

Cumhuriyetçilik
Amasya Genelgesi'nde yer alan "milletin azim ve kararı" ifadesi halk iradesini işaret eder. Kişisel egemenliği simgeleyen saltanatın kaldırılması da millî egemenliğin kurulması yolundaki en büyük engeli temizlemiştir. Bu doğrultuda, millî egemenliği ve halk yönetimini temel alan cumhuriyetçilik ilkesi doğru yanıttır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen tarihsel gelişmelerin ortak hedefini belirleme
Amasya Genelgesi'ndeki "milletin azim ve kararı" ifadesi ile saltanatın kaldırılması kararının ortak amacının "halk iradesini/millî egemenliği" hakim kılmak olduğu saptanır.
Tarihsel kararlar ile hedeflenen siyasi rejimin bağını kurmak için.
2
Belirlenen millî egemenlik kavramını ilgili Atatürk ilkesiyle eşleştirme
Millet iradesi, seçim, meclis ve saltanatın (kişisel egemenliğin) kaldırılması doğrudan "Cumhuriyetçilik" ilkesi kapsamında yer alır.
Soruda istenen doğru Atatürk ilkesine ulaşmak için.

Key Concept

Cumhuriyetçilik ilkesinin millî egemenlik kavramı ve saltanatın kaldırılmasıyla ilişkisi
Estimated Time:1m 0s
Question 7Question

Aşağıda verilen tanımları, doğrudan ilişkili oldukları Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Millî egemenliğin esas alınması ve yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi
Toplumda hiçbir kişiye veya zümreye ayrıcalık tanınmaması, herkesin kanun önünde eşit sayılması
Devlet düzeninin, hukuk kurallarının ve eğitim sisteminin dini esaslar yerine akıl ve bilime dayandırılması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Millî egemenlik ve seçim esasının Cumhuriyetçilik; ayrıcalıkların kaldırılması ve kanun önünde eşitliğin Halkçılık; devlet düzeninde akıl ve bilimin esas alınmasının Laiklik ilkesiyle eşleştirilmesi gerekir.
Yöneticilerin seçimle gelmesi ve ulusal irade Cumhuriyetçilik'le; ayrıcalıksız, eşit bir toplum düzeni Halkçılık'la; devlet işlerinde din kuralları yerine akıl ve bilimin temel alınması ise Laiklik'le doğrudan uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci tanımın anahtar kavramlarını belirleme
Tanımda geçen 'millî egemenlik' ve 'seçim' kavramları doğrudan yönetim biçimi ve halk iradesiyle ilgilidir.
Yönetimde halk iradesini esas alan temel ilkeyi bulmak amacıyla bu kavramlar çözümlenir.
2
Birinci tanımı uygun ilkeyle eşleştirme
Bu tanım Cumhuriyetçilik ilkesiyle eşleşir.
Cumhuriyetçilik, egemenliğin millete ait olduğunu ve yöneticilerin seçimle belirlendiğini savunan ilkedir.
3
İkinci tanımın anahtar kavramlarını belirleme ve eşleştirme
'Ayrıcalıksız toplum', 'eşitlik' ve 'kanun önünde eşitlik' kavramları analiz edilir ve Halkçılık ilkesiyle eşleşir.
Halkçılık, toplumda eşitliği, adaleti ve ayrıcalıksız bir sosyal yapıyı hedefler.
4
Üçüncü tanımın anahtar kavramlarını belirleme ve eşleştirme
'Dini esaslar yerine akıl ve bilim' ifadesi analiz edilir ve Laiklik ilkesiyle eşleşir.
Laiklik, din ve devlet işlerinin ayrılmasının yanı sıra devlet kurumlarının akılcı ve bilimsel esaslara göre düzenlenmesini öngörür.

Key Concept

Atatürk İlkeleri ve Temel Özellikleri
Question 8Question

Atatürk'ün milliyetçilik ilkesi; Türk milletinin bağımsızlığını, birlik ve beraberliğini korumayı, millî kimliği geliştirmeyi ve millî egemenliği iktisadi, sosyal ve kültürel alanlarda tesis etmeyi amaçlar.

Buna göre, yeni Türk devletinde milliyetçilik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması; İzmir İktisat Kongresi'nde Misak-ı İktisadi kararlarının kabul edilmesi (1923), Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kurulması (1930) ve Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti'nin kurulması (1931) şeklindedir.
Verilen gelişmelerin kronolojik sıralaması 1923'te Misak-ı İktisadi'nin kabulü, 1926'da Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe girmesi, 1930'da Merkez Bankası'nın kurulması ve 1931'de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti'nin kurulması şeklindedir. Bu gelişmelerin tamamı bağımsızlık, millî egemenlik ve millî kimlik unsurlarını barındırdığı için milliyetçilik ilkesi kapsamında yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Gelişmelerin tarihlerini ve milliyetçilik ilkesiyle ilişkilerini belirleme
İzmir İktisat Kongresi 1923'te toplanmış ve millî iktisat kararları alınmıştır. Kabotaj Kanunu 1926'da yürürlüğe girerek denizlerde Türk egemenliğini sağlamıştır. Merkez Bankası 1930'da kurularak millî para politikasına geçilmiştir. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti ise 1931'de millî tarih bilincini oluşturmak amacıyla kurulmuştur.
Kronolojik sıralama yapabilmek için her bir gelişmenin kesin gerçekleşme yılının bilinmesi gerekir.
2
Belirlenen tarihleri geçmişten günümüze doğru sıralama
1923 (Misak-ı İktisadi) -> 1926 (Kabotaj Kanunu) -> 1930 (Merkez Bankası) -> 1931 (Türk Tarih Kurumu)
Soru kökünde gelişmelerin geçmişten günümüze (kronolojik) sıralanması istenmektedir.

Key Concept

Atatürk'ün Milliyetçilik ilkesi doğrultusunda iktisadi ve kültürel alanlarda atılan adımların tarihsel sırası ve millîleşme süreci.
Question 9Question

Mustafa Kemal Atatürk, yeni kurulan devletin yönetim esaslarını açıklarken şu ifadelere yer vermiştir:

*"Bizim hükümet şeklimiz, tam bir halk hükümetidir ve bu hükümetin esası, milletin kendi kaderine bizzat el koymasıdır."*

Atatürk'ün bu ifadesiyle vurguladığı yönetim anlayışı ve millî egemenlik ilkesi;

I. Saltanatın kaldırılarak millî egemenliğin tek temsilcisinin TBMM hâline getirilmesi,
II. Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilerek aile ve toplum hayatında kadın-erkek eşitliğinin sağlanması,
III. Kadınlara belediye ve milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkının verilmesi

gelişmelerinden hangilerinin doğrudan gerekçesini oluşturur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III numaralı öncülleri içeren seçenektir.
Doğru yanıt, Saltanatın kaldırılmasını ve Kadınlara seçme/seçilme hakkının verilmesini içeren öncüldür. Atatürk'ün sözünde geçen 'halk hükümeti' ve 'milletin kendi kaderine bizzat el koyması' ifadeleri, yönetim biçimi olarak halkın egemenliğini (cumhuriyetçilik) ve yönetime katılımını (siyasi halkçılık) vurgulamaktadır. Saltanatın kaldırılması, egemenliği şahıstan alıp millete vererek bu ilkenin doğrudan ilk adımını oluşturur. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi ise halkın tamamının bu egemenliği kullanabilmesini sağlayarak halk hükümeti anlayışını olgunlaştırır. Bu iki gelişme de siyasi niteliktedir.

Step-by-Step Solution

1
Atatürk'ün sözünü analiz ederek hangi ilkelere vurgu yapıldığını belirleme.
Sözde geçen 'halk hükümeti' ve 'milletin kendi kaderine bizzat el koyması' ifadelerinin cumhuriyetçilik (millî egemenlik) ve siyasi halkçılık ilkeleriyle doğrudan ilişkili olduğu belirlenir.
Öncülleri bu yönetim ve egemenlik anlayışı çer��evesinde değerlendirebilmek için temel kavramların sınırlarını çizmek gerekir.
2
I. öncülü (Saltanatın kaldırılması) değerlendirme.
Saltanatın kaldırılması, kişisel egemenliğe son vererek milletin kendi kaderine bizzat el koymasını (millî egemenliği) sağladığı için bu sözün doğrudan bir gerekçesi ve sonucudur.
Saltanatın kaldırılması siyasi yapıyı doğrudan cumhuriyetçilik ilkesine uygun hâle getiren temel inkılaptır.
3
II. öncülü (Türk Medeni Kanunu) değerlendirme.
Türk Medeni Kanunu, sosyal ve hukuki alanda kadın-erkek eşitliğini sağlamıştır (halkçılık) ancak siyasi hakları (seçme ve seçilme) kapsamadığından, doğrudan 'halk hükümeti' (yönetim şekli) veya 'milletin kendi kaderine el koyması' (millî egemenlik) gerekçesiyle açıklanamaz.
1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun'da kadınlara siyasi haklar verilmemiştir; bu nedenle yönetim biçimiyle doğrudan ilişkisi yoktur.
4
III. öncülü (Kadınlara seçme ve seçilme hakkı) değerlendirme.
Kadınlara siyasi hakların verilmesi, halkın tamamının yönetime katılmasını sağlayarak 'halk hükümeti' anlayışını tamamlar ve millî egemenliği tam anlamıyla gerçekleştirir.
Seçme ve seçilme hakkı, halkın yönetimde bizzat söz sahibi olmasını sağlayan doğrudan siyasi bir haktır.
5
Doğru seçeneğe ulaşma.
Analizler sonucunda I ve III numaralı gelişmelerin Atatürk'ün sözünde geçen yönetim ve egemenlik anlayışıyla doğrudan ilişkili olduğu, II numaralı gelişmenin ise bu kapsamda yer almadığı görülür.
Sorulan soruya uygun öncülleri bir araya getirerek nihai sonuca ulaşmak hedeflenmiştir.

Key Concept

Cumhuriyetçilik ve Halkçılık ilkelerinin bütünlüğü ile Türk Medeni Kanunu'nun siyasi haklar içermediği gerçeği.
Estimated Time:2m 0s
Question 10Question

Yeni Türk Devleti'nde eğitim alanında gerçekleştirilen en önemli inkılaplardan biri olan 3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu, çok boyutlu yapısıyla birden fazla Atatürk ilkesinin uygulanmasına katkı sağlamıştır.

Bu kanun kapsamında yer alan;
I. okullarda dinsel eğitime son verilerek müfredatın akılcı ve bilimsel esaslara göre düzenlenmesi,
II. ilköğretimin tüm çocuklar için zorunlu ve devlet okullarında parasız yapılması,
III. yabancı ve azınlık okullarının müfredat ve denetim yönünden Türk devletine bağlanması

uygulamalarının doğrudan ilişkili olduğu Atatürk ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Laiklik - Halkçılık - Milliyetçilik

Answer

Laiklik - Halkçılık - Milliyetçilik
Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nda yer alan uygulamalardan dinsel eğitimin yerini bilimsel eğitime bırakması laiklik ilkesini; eğitimin ücretsiz ve zorunlu hale getirilerek tüm halka eşit fırsatlar sunulması halkçılık ilkesini; yabancı ve azınlık okullarının millî denetime alınarak bağımsızlığın korunması ise milliyetçilik ilkesini yansıtmaktadır. Bu nedenle doğru sıralama laiklik, halkçılık ve milliyetçilik şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncülün incelenmesi
Laiklik
Okullarda dinsel eğitime son verilmesi, akıl ve bilimin esas alınması eğitim sisteminin sekülerleşmesini sağladığından doğrudan laiklik ilkesiyle ilişkilidir.
2
İkinci öncülün incelenmesi
Halkçılık
Eğitimin tüm vatandaşlar için eşit, zorunlu ve ücretsiz yapılması, fırsat eşitliği ve sosyal devlet anlayışını yansıttığından halkçılık ilkesi kapsamındadır.
3
Üçüncü öncülün incelenmesi
Milliyetçilik
Yabancı ve azınlık okullarının müfredat ve denetim açısından Türk devletine bağlanması, millî egemenliği pekiştirmek ve dış müdahaleleri önlemek amacını taşıdığından milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir.

Key Concept

Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çok boyutlu yapısı ve Atatürk ilkeleriyle olan ilişkisi
Question 11Question

Atatürk'ün halkçılık ilkesi; kanun önünde eşitliği, sınıf ayrımının reddedilmesini ve devletin halkın refahını yükseltmek için çalışmasını öngörür.

Buna göre, halkçılık ilkesinin toplumsal, ekonomik ve siyasi alanda hayata geçirilmesini sağlayan aşağıdaki inkılapların kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Halkçılık ilkesi doğrultusunda yapılan inkılapların kronolojik sıralaması: Aşar vergisinin kaldırılması (1925), Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), Soyadı Kanunu'nun çıkarılması (Haziran 1934) ve kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması (Aralık 1934) şeklindedir.
Halkçılık ilkesinin uygulanma aşamaları kronolojik olarak incelendiğinde; köylünün üzerindeki ekonomik yükü kaldıran Aşar vergisinin lağvedilmesi 1925'te, kadın ve erkek arasında toplumsal-hukuki eşitliği kuran Türk Medeni Kanunu'nun kabulü 1926'da, unvan ve lakapları kaldırıp toplumsal eşitliği pekiştiren Soyadı Kanunu Haziran 1934'te, kadınların siyasi temsilde tam eşitliğini sağlayan milletvekili seçme-seçilme hakkının tanınması ise Aralık 1934'te gerçekleşmiştir. Bu durum bizi belirtilen kronolojik sıraya ulaştırır.

Step-by-Step Solution

1
Aşar vergisinin kaldırılma tarihini belirleme.
Aşar vergisinin kaldırılması 17 Şubat 1925'te gerçekleşmiştir.
Kronolojinin başlangıç noktasını saptamak.
2
Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilme tarihini belirleme.
Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926'da kabul edilmiştir.
İkinci sıradaki gelişmeyi tespit etmek.
3
Soyadı Kanunu'nun çıkarılma tarihini belirleme.
Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edilmiştir.
1934 yılındaki iki gelişme arasındaki öncelik-sonralık ilişkisini kurmak.
4
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınma tarihini belirleme.
Bu hak kadınlara 5 Aralık 1934'te tanınmıştır.
Sıralamayı sonlandırmak.

Key Concept

Halkçılık ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen reformların kronolojik gelişimi.
Question 12Question

Atatürkçü düşünce sisteminde yer alan ilkeler birbirini tamamlayan ve bir bütün oluşturan dinamik bir yapıya sahiptir. Yeni Türk Devleti'nin çağdaşlaşma sürecinde gerçekleştirilen inkılaplar, birden fazla ilkeyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkilendirilebilmektedir.

Buna göre;

I. Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesiyle Türk karasularında gemi işletme hakkının yalnızca Türk vatandaşlarına tanınması,
II. Aşar vergisinin kaldırılarak köylünün üzerindeki ekonomik yükün hafifletilmesi ve toplumsal adaletin hedeflenmesi,
III. Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğünün kurulması

gelişmelerinin öncelikli ve doğrudan ilişkili olduğu Atatürk ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: I. Milliyetçilik, II. Halkçılık, III. Laiklik

Answer

Kabotaj Kanunu milliyetçilik, Aşar vergisinin kaldırılması halkçılık, Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması ise laiklik ilkeleriyle doğrudan ilgilidir.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, Türk denizlerindeki egemenliği millileştiren Kabotaj Kanunu 'milliyetçilik'; halkın vergi yükünü hafifleten ve eşitliği sağlayan Aşar vergisinin kaldırılması 'halkçılık'; din işleri ile devlet idaresini kurumsal olarak ayıran Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması ise 'laiklik' ilkeleriyle doğrudan bağdaşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kabotaj Kanunu'nun temel amacının ve kapsamının incelenmesi.
Kabotaj Kanunu, yabancı devletlerin Türk karasularındaki imtiyazlarına son vererek denizlerimizde gemi işletme hakkını Türk vatandaşlarına vermiştir. Bu durum doğrudan milli bağımsızlık ve milli ekonomiyle ilgili olup milliyetçilik ilkesi kapsamındadır.
Denizlerdeki milli egemenliğin ve bağımsızlığın tesis edilmesi milliyetçilik ilkesinin bir gereğidir.
2
Aşar vergisinin kaldırılmasının toplumsal ve ekonomik sonuçlarının analiz edilmesi.
Osmanlı döneminden kalan ve köylü üzerinde ağır bir yük olan Aşar vergisinin kaldırılması, tarımla uğraşan geniş halk kitlelerinin refahını artırmış ve vergi adaletiyle toplumsal eşitliği sağlamıştır. Bu yönüyle halkçılık ilkesi ile doğrudan ilişkilidir.
Toplum yararını gözetme, sınıfsal ayrıcalıkları önleme ve eşitliği sağlama halkçılık ilkesinin temel amaçlarındandır.
3
Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılmasının kurumsal etkilerinin belirlenmesi.
Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılmasıyla din işleri (Diyanet İşleri Başkanlığı) ve vakıf işleri (Vakıflar Genel Müdürlüğü) ayrı kurumlara bölünerek dinin devlet idaresindeki etkisi sınırlandırılmıştır. Bu adım devlet kurumlarının laikleşmesini sağlamıştır.
Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılarak devletin laik ve rasyonel esaslara göre yapılandırılması laiklik ilkesinin gereğidir.

Key Concept

Atatürk İlkelerinin inkılaplarla ilişkisi ve analiz edilmesi
Question 13Question

Aşağıda sol sütunda verilen açıklamaları, sağ sütunda yer alan ilgili Atatürk ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Siyasi meşruiyetin hanedan, sınıf veya zümre yerine doğrudan doğruya halkın iradesine dayandırılmasını ve yönetim yetkisinin millet tarafından seçilen temsilciler eliyle kullanılmasını savunan temel siyasi ilkedir.
Kabotaj Kanunu'nun kabulü ve kapitülasyonların kaldırılması gibi adımlarla, yabancı tekelindeki imtiyazlara son vererek iktisadi ve siyasi kararlarda tam bağımsızlığı hedefleyen ilkedir.
Aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara siyasi hakların tanınması gibi uygulamalarla toplumsal adaleti, kanun önünde eşitliği ve hiçbir sınıfa ayrıcalık tanınmamasını esas alan ilkedir.
Özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle gerçekleştiremediği sanayi yatırımlarının, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı örneğinde olduğu gibi devlet eliyle ve planlı bir şekilde yürütülmesini öngören ilkedir.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Açıklamaların ilgili oldukları ilkelerle eşleşmesi şu ��ekildedir: Siyasi meşruiyet ve halk iradesi vurgusu Cumhuriyetçilik ile; bağımsızlık ve millileştirme adımları Milliyetçilik ile; toplumsal eşitlik ve imtiyazsız toplum hedefi Halkçılık ile; devlet eliyle planlı sanayileşme ise Devletçilik ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; halk iradesi ve temsil esaslı yönetim Cumhuriyetçilik ile; bağımsızlık ve millileştirme (Kabotaj Kanunu, kapitülasyonlar) Milliyetçilik ile; eşitlik ve halkın yararı (aşar vergisi, haklar) Halkçılık ile; devletin ekonomik yatırımları üstlenmesi (beş yıllık sanayi planı) ise Devletçilik ile doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci açıklamada yer alan 'siyasi meşruiyetin halk iradesine dayandırılması' ve 'temsilciler eliyle yönetim' ifadelerini analiz etmek.
Bu ifadelerin ulusal egemenlik ve demokrasi esaslarıyla ilgili olduğu görülür.
Söz konusu kavramlar doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesinin temel unsurlarıdır.
2
İkinci açıklamada geçen 'Kabotaj Kanunu', 'kapitülasyonların kaldırılması' ve 'tam bağımsızlık' kavramlarını değerlendirmek.
Bu adımların milli egemenlik (iktisadi boyutta) ve bağımsızlık hedefleriyle örtüştüğü anlaşılır.
Yabancı imtiyazlarının sonlandırılarak milli ekonominin kurulması Milliyetçilik ilkesinin gereğidir.
3
Üçüncü açıklamada belirtilen 'aşar vergisinin kaldırılması', 'kadınlara siyasi hakların verilmesi' ve 'kanun önünde eşitlik' unsurlarını incelemek.
Bu uygulamaların toplumsal adaleti sağlamaya ve sınıfsal ayrıcalıkları önlemeye yönelik olduğu görülür.
Toplumsal eşitlik ve halkın refahını gözetme amaçları doğrudan Halkçılık ilkesiyle bağdaşır.
4
Dördüncü açıklamada yer alan 'sanayi yatırımlarının devlet eliyle yapılması' ve 'Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı' ifadelerini çözümlemek.
Bu ifadelerin devletin ekonomiye doğrudan müdahalesini ve yatırımcılığını yansıttığı tespit edilir.
Sermaye yetersizliğinden ötürü yatırımların kamu gücüyle gerçekleştirilmesi Devletçilik ilkesinin temel tanımıdır.

Key Concept

Atatürk İlkeleri ve Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 14Question

Yeni Türk Devleti'nde gerçekleştirilen;

I. Aşar vergisinin kaldırılması,
II. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi,
III. Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi

gelişmelerinden hangilerinin doğrudan hem halkçılık hem de cumhuriyetçilik ilkeleriyle ilişkili olduğu savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Yalnız II

Answer

Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi hem halkın yönetime katılımını (cumhuriyetçilik) hem de kadın-erkek eşitliğini (halkçılık) sağladığı için her iki ilkeyle de doğrudan ilişkilidir.
Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi, halkın iradesini meclise yansıtması bakımından cumhuriyetçilik; kadın ve erkek arasındaki hak eşitsizliğini gidererek toplumsal adaleti pekiştirmesi bakımından halkçılık ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen öncüllerdeki inkılapların hangi ilkelere dayandığı analiz edilir.
I. öncül doğrudan halkçılık, II. öncül hem cumhuriyetçilik hem halkçılık, III. öncül ise halkçılık ve laiklik ilkeleriyle doğrudan ilişkilidir.
Gelişmelerin amaç ve sonuçlarını doğru ilkelerle eşleştirmek amacıyla bu analiz yapılır.
2
Türk Medeni Kanunu'nun içeriği incelenerek cumhuriyetçilikle ilişkisi değerlendirilir.
Türk Medeni Kanunu'nun kadınlara sosyal ve ekonomik haklar verdiği fakat siyasi katılım (seçme ve seçilme) hakkı vermediği saptanır.
Medeni Kanun'un cumhuriyetçilik ilkesi kapsamında yer almadığını netleştirmek ve yaygın yanılgıyı gidermek amacıyla.
3
Aşar vergisinin niteliği incelenir.
Aşar vergisinin kaldırılmasının doğrudan köylüye yönelik ekonomik bir kolaylık ve toplumsal eşitlik adımı olduğu, yönetim biçimiyle doğrudan ilişkisi olmadığı tespit edilir.
I. öncülün cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkisinin olmadığını kesinleştirmek için.
4
Hem halkçılık hem de cumhuriyetçilik ilkelerini doğrudan karşılayan ortak öncül seçilir.
Sadece II. öncülün (Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi) her iki şartı da sağladığı görülür ve doğru cevaba ulaşılır.
Soru kökündeki 'doğrudan hem halkçılık hem de cumhuriyetçilik' kriterini sağlayan tek seçeneği belirlemek amacıyla.

Key Concept

İnkılapların Atatürk ilkeleriyle ilişkisi ve siyasi hakların Türk Medeni Kanunu kapsamı dışında olduğunun farkındalığı
Question 15Question

Yeni Türk Devleti'nde millî bir ekonomi oluşturma hedefi doğrultusunda 1926 yılında Kabotaj Kanunu kabul edilmiştir. Bu kanunla, Osmanlı Devleti döneminde yabancı devletlere verilen kapitülasyonların denizlerdeki uzantısı sona erdirilmiş; Türk karasularında yük ve yolcu taşıma hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına ve Türk bayraklı gemilere verilmiştir.

Buna göre, Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesinin doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereği olduğu savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Milliyetçilik

Answer

Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi doğrudan Milliyetçilik ilkesinin bir gereğidir.
Kabotaj Kanunu ile Türk karasularında deniz ticareti hakkının yalnızca Türk vatandaşlarına tanınması, yabancı devletlerin deniz ticareti üzerindeki kapitülasyon kaynaklı ayrıcalıklarını sona erdirmiştir. Bu durum ulusal egemenliği denizlerde de pekiştirmiş ve Türk denizciliğini millîleştirmiştir. Dolayısıyla bu düzenleme doğrudan Milliyetçilik ilkesinin bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
Kabotaj Kanunu'nun içeriğini ve getirdiği düzenlemeyi analiz etmek.
Türk karasularında deniz ticareti ve taşımacılığı hakkının yabancılardan alınarak yalnızca Türk vatandaşlarına ve Türk bayraklı gemilere verildiği görülür.
Düzenlemenin hangi amaçla ve kimin yararına yapıldığını belirlemek.
2
Elde edilen kazanımları Atatürk ilkeleriyle eşleştirmek.
Denizlerin bağımsızlaştırılması ve millîleştirilmesi, millî bağımsızlık ve millî ekonomi politikası ile örtüşür.
Millîleştirme ve yabancı imtiyazlarının kaldırılmasının doğrudan milliyetçilik ilkesinin temel amaçları arasında olduğunu saptamak.
3
Diğer seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşmak.
Bu düzenleme doğrudan devlet yatırımı (devletçilik), halkın eşitliği (halkçılık), devlet yönetimi (cumhuriyetçilik) veya din işlerinin ayrılması (laiklik) ile ilgili olmadığından doğru cevap Milliyetçilik olmalıdır.
Çeldiricilerin (özellikle ekonomiyle ilişkisinden ötürü Devletçilik kavramının) yanlış yorumlanmasını engellemek.

Key Concept

Kabotaj Kanunu'nun Milliyetçilik ilkesiyle ilişkisi ve millî ekonomi yolunda atılan adımlar.
Question 16Question

Türkiye'de laik devlet düzenine geçiş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Kronolojik sıralama sırasıyla: Halifeliğin kaldırılması (1924), Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), "Devletin dini İslam'dır" ibaresinin anayasadan ��ıkarılması (1928) ve Laiklik ilkesinin anayasaya eklenmesi (1937) şeklindedir.
Doğru kronolojik sıralama, en erken tarihten en geç tarihe doğru; Halifeliğin kaldırılması (1924), Türk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926), anayasadan devletin resmi dinine dair ibarenin çıkarılması (1928) ve son olarak laiklik ilkesinin anayasaya eklenmesi (1937) şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Halifeliğin kaldırılması tarihini belirlemek
3 Mart 1924
Laikleşme sürecinin siyasi alandaki en büyük inkılabının zamanını tespit etmek.
2
Türk Medeni Kanunu'nun kabulü tarihini belirlemek
17 Şubat 1926
Hukuk alanında laikleşmenin başlangıç noktasını kronolojik sıraya koymak.
3
"Devletin dini İslam'dır" ibaresinin 1924 Anayasası'ndan çıkarılması tarihini belirlemek
10 Nisan 1928
Anayasanın laikleştirilmesi sürecindeki ilk önemli anayasal değişikliği tespit etmek.
4
Laiklik ilkesinin anayasaya eklenme tarihini belirlemek
5 Şubat 1937
Laik devlet yapısının anayasal güvenceye kavuştuğu nihai tarihi belirlemek.

Key Concept

Laiklik ilkesinin aşamalı olarak hayata geçirilmesi ve anayasal süreç
Question 17Question

Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında yaptığı bir konuşmada şu ifadeleri kullanmıştır:

"Bizim halkımız, çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar hâlinde değil; aksine varlıkları ve çalışmalarının sonuçları birbirine lazım olan meslek gruplarından ibarettir. Bu nedenle amacımız sınıf mücadelesi yerine toplumsal dayanışmayı ve birliği sağlamaktır."

Atatürk'ün bu ifadesi doğrultusunda benimsenen toplumsal yapı anlayışı, doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Halkçılık - Milliyetçilik

Answer

Halkçılık - Milliyetçilik
Atatürk'ün sözünde geçen 'sınıf mücadelesi yerine toplumsal dayanışma' ve 'sınıfsız toplum' anlayışı doğrudan Halkçılık ilkesi ile ilişkilidir. Aynı zamanda 'toplumsal birlik ve dayanışma' hedefi, Türk milletinin birlik ve beraberliğini savunan Milliyetçilik ilkesinin temelini oluşturur. Bu nedenle Halkçılık ve Milliyetçilik ilkeleri doğru eşleştirmedir.

Step-by-Step Solution

1
Atatürk'ün sözündeki anahtar kavramlar olan 'sınıfsız toplum', 'toplumsal dayanışma' ve 'birlik' ifadelerini analiz etmek.
İfadenin toplumsal eşitlik ve ulusal birlik hedeflerine yönelik olduğu tespit edilir.
Soruyu doğru çözebilmek için metindeki kavramsal ipuçlarını belirlemek gerekir.
2
Belirlenen kavramları Atatürk ilkeleriyle eşleştirmek.
Sınıfsız toplum ve toplumsal dayanışma kavramları 'Halkçılık' ilkesine; milli birlik ve beraberlik vurgusu ise 'Milliyetçilik' ilkesine ulaştırır.
İlkelerin temel tanımlarını ve amaçlarını doğru bilmek doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
3
Seçenekleri inceleyerek doğru ilke ikilisini tespit etmek.
Halkçılık ve Milliyetçilik ilkelerini içeren seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.
Diğer seçeneklerde yer alan yönetim (Cumhuriyetçilik), ekonomi (Devletçilik) ve din/devlet ilişkileri (Laiklik) gibi unsurların verilen metinde doğrudan yer almadığı doğrulanır.

Key Concept

Atatürk İlkeleri ve Toplumsal Yapı
Question 18Question

Mustafa Kemal Atatürk'ün aşağıda verilen sözlerini, ilişkili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Siyasi yetkinin doğrudan millete ait olduğunu belirten 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.' sözü
Milleti oluşturan bireylerin eşitliğini ve dayanışmasını vurgulayan 'Bizim halkımız çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar değil, aksine varlıkları birbirine lazım olan meslek gruplarından ibarettir.' sözü
Millî kimliği ve bağımsızlığı öne çıkaran 'Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.' söz��
Toplumun sürekli çağdaşlaşma yönünde gelişmesini savunan 'Biz büyük bir inkılap yaptık. Memleketi bir çağdan alıp yeni bir çağa götürdük.' sözü

Matches

Show answer & explanation

Answer

Egemenliğin millete ait olduğunu belirten söz Cumhuriyetçilik ile; toplumsal dayanışmayı vurgulayan söz Halkçılık ile; Türk milleti tanım�� Milliyetçilik ile; çağdaşlaşmayı vurgulayan söz ise İnkılapçılık ilkesiyle eşleşir.
Mustafa Kemal Atat��rk'ün her bir sözü, onun ortaya koyduğu temel ilkelerin felsefesini ve toplumsal hedeflerini yansıtır. Egemenliğin millete ait olması cumhuriyetçilikle; halkın eşitliği ve sınıf ayrımının reddi halkçılıkla; ortak vatan ve millî kimlik tanımı milliyetçilikle; çağdaşlaşma ve çağ atlama çabası ise inkılapçılıkla doğrudan eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen birinci sözün ana fikrini belirlemek.
'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' sözünün ulusal irade ve halk yönetimi vurgusu taşıdığı belirlenir.
Yönetme yetkisinin millete ait olması cumhuriyetçilik ilkesinin en belirgin özelliğidir.
2
Soruda verilen ikinci sözün ana fikrini belirlemek.
'Bizim halkımız çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar değil...' ifadesinin sınıfsız, imtiyazsız, eşit ve dayanışma içinde bir toplumu ifade ettiği anlaşılır.
Sınıfsız toplum yapısı, sosyal adalet ve eşitlik ilkeleri doğrudan halkçılık ilkesiyle örtüşür.
3
Soruda verilen üçüncü sözün ana fikrini belirlemek.
'Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir' sözünün din, dil ve ırk ayrımı yapmaksızın ortak bir kimliği vurguladığı saptanır.
Ortak vatan ve millî kimlik bilinci milliyetçilik ilkesinin özünü oluşturur.
4
Soruda verilen dördüncü sözün ana fikrini belirlemek.
'Biz büyük bir inkılap yaptık...' sözünün çağdaşlaşma, yenilenme ve köklü değişimleri ifade ettiği görülür.
Toplumu çağın gerisinde kalmaktan kurtarıp modernleştirmek inkılapçılık ilkesinin gereğidir.

Key Concept

Atatürk İlkeleri ve Temel Felsefeleri
Question 19Question

Atatürk Dönemi'nde uygulamaya konulan Devletçilik ilkesi; özel girişimi tamamen ortadan kaldırmayı değil, ülkenin içinde bulunduğu olağanüstü koşullar nedeniyle özel sektörün gerçekleştiremediği yatırımları devlet eliyle yapmayı amaçlamıştır.

Buna göre, Türkiye'nin iktisadi kalkınmasında devletçilik modelinin benimsenmesinde;

I. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın olumsuz etkileri,
II. Yerli sermaye ve teknik birikimin yetersiz olması,
III. Ülke genelinde hızlı ve dengeli bir kalkınma sağlama hedefi

durumlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III
Devletçilik ilkesinin benimsenmesinde hem 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın getirdiği dış zorunluluklar (I), hem yerli burjuvazinin ve sermaye sınıfının yetersizliği gibi iç yapısal sorunlar (II), hem de yeni kurulan devletin ülkeyi planlı ve dengeli biçimde kalkındırma hedefi (III) ortaklaşa etkili olmuştur. Bu nedenle verilen üç öncül de devletçilik modelinin uygulanma nedenleri arasında yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Öncüllerin tarihsel arka planını ve devletçilik ilkesinin ortaya çıkış koşullarını analiz etmek.
1929 Büyük Buhranı'nın küresel ekonomideki daraltıcı etkisi ve genç Türkiye Cumhuriyeti'nde özel sektörün sanayileşmeyi tek başına gerçekleştirecek sermayeye sahip olmaması saptanmıştır.
Devletçilik ilkesinin hangi tarihsel ihtiyaçlardan doğduğunu belirlemek için.
2
Devletçilik ilkesinin temel hedeflerini değerlendirmek.
Devletin hızlı sanayileşmeyi ve ülkenin her bölgesinde dengeli bir kalkınmayı (fabrikalar kurarak, demiryolları döşeyerek) hedeflediği görülmüştür.
Toplumsal ve ekonomik kalkınma vizyonunun devletin rolüyle ilişkisini saptamak için.
3
Tüm etkenleri birleştirerek doğru seçeneği belirlemek.
Küresel kriz (I), yerli sermaye yetersizliği (II) ve dengeli kalkınma hedefi (III) devletçilik modelinin benimsenmesinde ortaklaşa rol oynamıştır.
Soruda istenen 'savunulabilir' yargılara tam olarak ulaşmak için.

Key Concept

Atatürk Dönemi'nde Devletçilik ilkesinin benimsenmesi; hem içsel yapısal yetersizlikler hem de küresel ekonomik kriz gibi dışsal zorunlulukların bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
Question 20Question

Atatürk'ün milliyetçilik ilkesi doğrultusunda millî kimliğin güçlendirilmesi, millî bağımsızlığın pekiştirilmesi ve millî ekonominin kurulması amacıyla çeşitli inkılaplar gerçekleştirilmiştir.

Aşağıdaki gelişmelerin, milliyetçilik ilkesinin hayata geçirilmesi sürecindeki kronolojik sırası geçmişten günümüze doğru nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Milliyetçilik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen inkılapların kronolojik sıralaması: Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması (1923), Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), Türk Tarihi Tetkik Cemiyetinin kurulması (1931) ve Türk Dili Tetkik Cemiyetinin kurulması (1932) şeklindedir.
Verilen gelişmelerin doğru kronolojik sırası sırasıyla Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması (1923), Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), Türk Tarih Kurumu'nun kurulması (1931) ve Türk Dil Kurumu'nun kurulması (1932) şeklindedir. Bu adımlar milliyetçilik ilkesinin hem ekonomik hem de kültürel boyutlarının aşama aşama hayata geçirildiğini kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Gelişmelerin gerçekleştiği yılları belirlemek.
Kapitülasyonlerin kaldırılması 1923, Kabotaj Kanununun kabulü 1926, Türk Tarih Kurumunun kuruluşu 1931, Türk Dil Kurumunun kuruluşu 1932 yılına aittir.
Kronolojik sıralama yapabilmek için öncelikle olayların gerçekleştikleri tarihlerin bilinmesi gerekir.
2
Tarihleri en eski olandan en yeni olana doğru sıralamak.
1923, 1926, 1931 ve 1932 sırası elde edilir.
Soru kökünde sıralamanın geçmişten günümüze doğru yani kronolojik olarak yapılması istenmektedir.

Key Concept

Atatürk'ün Milliyetçilik İlkesi doğrultusunda gerçekleştirilen inkılaplar ve kronolojisi
Estimated Time:1m 30s
Page 1 / 2Next
Atatürk İlkeleri Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin