Examkin

Question

Difficulty: Very hardAhlak Felsefesi (Etik)

Ahlak felsefesinde ahlaki irade özgürlüğü problemi ve ahlaki eylemin amacı/ölçütü konusunda filozoflar farklı kuramsal açıklamalar geliştirmişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen felsefi akım veya filozofları sağ sütundaki ahlak anlayışlarına dair temel açıklamaları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • DeterminizmEvrendeki her olayın nedensellik bağıyla birbirine bağlı olduğunu ve insan kararlarının da bu nedenlerin kaçınılmaz sonuçları olduğunu belirterek özgürlüğü dışlayan yaklaşımdır.
  • Fatalizmİnsan hayatının akışının ve tüm eylemlerinin aşkın, doğaüstü bir güç veya kader tarafından önceden yazıldığını ve bu yazgının değiştirilmesinin mümkün olmadığını savunan görüştür.
  • Immanuel KantAhlaki eylemin değerini eylemin sonucunda değil, arkasındaki niyet ve koşulsuz buyruğa dayalı ödev bilincinde bulan rasyonalist ahlak kuramıdır.
  • Jeremy BenthamAhlaki eylemin yegane ölçütünün en fazla sayıda insana en yüksek düzeyde yarar ve mutluluk sağlamak olduğunu kabul eden, fayda odaklı ahlak anlayışıdır.

Answer

Determinizm, nedensellik bağıyla insanın özgür olmadığını savunan açıklamayla; fatalizm, insan hayatının doğaüstü bir güç veya kader tarafından önceden belirlendiğini savunan açıklamayla; Immanuel Kant, ahlaki değeri ödev bilincine bağlayan açıklamayla; Jeremy Bentham ise ahlaki eylemin ölçütünün en fazla sayıda insana fayda sağlamak olduğunu savunan açıklamayla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede determinizm nedensellik bağına dayalı açıklamayla; fatalizm kaderci/yazgıcı açıklamayla; Immanuel Kant ödev bilinci açıklamasıyla; Jeremy Bentham ise en fazla sayıda insana fayda sağlama açıklamasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Eşleştirilecek ilk kavram olan determinizmin tanımını ve ahlaki iradeyle ilişkisini çözümlemek.
Determinizmin, insan eylemlerinin doğadaki fiziksel ve psikolojik neden-sonuç ilişkileriyle zorunlu olarak belirlendiğini, dolayısıyla insanın özgür olmadığını savunan görüş olduğu tespit edilir. Bu durum nedensellik bağına odaklanan ikinci açıklamayla eşleşir.
Determinizm ve fatalizm arasındaki temel farkı ortaya koyarak doğru nedensel açıklamayı bulmak.
2
Eşleştirilecek ikinci kavram olan fatalizmin (kadercilik) felsefi temelini analiz etmek.
Fatalizmin, insan eylemlerinin doğa yasalarından ziyade aşkın, doğaüstü bir güç (kader/yazgı) tarafından belirlendiğini savunduğu saptanır. Bu durum, insan dışı bir gücün belirleyiciliğine vurgu yapan üçüncü açıklamayla eşleşir.
Fatalizmi determinizmden ayıran doğaüstü belirleyicilik unsurunu tanımlamak.
3
Immanuel Kant'ın etik teorisini ve ahlaki eylemin ölçütüne dair yaklaşımını incelemek.
Kant'ın ödev ahlakına göre eylemin ahlaki değerinin, onun getireceği sonuçlardan bağımsız olarak, sadece ödev bilinci ve iyi niyetle yapılmasına bağlı olduğu saptanır. Bu durum koşulsuz buyruğa dayalı ödev bilincini içeren dördüncü açıklamayla eşleşir.
Kant'ın niyetçi ve ödev odaklı ahlak kuramının ayırt edici niteliğini belirlemek.
4
Jeremy Bentham'ın faydacı ahlak (utilitarizm) kuramını değerlendirmek.
Bentham'ın faydacılığına göre ahlaki eylemin amacının toplumdaki en fazla sayıda bireye en yüksek faydayı sağlamak olduğu saptanır. Bu durum toplumsal yarar odaklı birinci açıklamayla eşleşir.
Bentham'ın sonuççu ve faydacı ahlak anlayışını diğer kuramlardan ayırmak.

Key Concept

Ahlaki irade özgürlüğü yaklaşımları ile ahlaki eylemin amaç ve ölçütüne dair temel etik kuramlar
Rate this question

Topics

Ahlak Felsefesi (Etik)

More questions from this topic