Bitkilerde Fotoperiyodizm

7 questions

Question 1Question

Bir araştırmacı, kritik karanlık süresi 10 saat10\text{ saat} olan bir kısa gün bitkisi (KGB) ile bir uzun gün bitkisi (UGB) üzerinde aşağıdaki fotoperiyot deneylerini gerçekleştirmiştir:

* 1. Deney Grubu: 8 saat8\text{ saat} ışık, 16 saat16\text{ saat} karanlık (Karanlık periyot kesintisiz).
* 2. Deney Grubu: 8 saat8\text{ saat} ışık, 16 saat16\text{ saat} karanlık (Karanlık periyodun 8. saatinde 1 dakikalık1\text{ dakikalık} kırmızı ışık (RR) flaşı uygulanmıştır).
* 3. Deney Grubu: 8 saat8\text{ saat} ışık, 16 saat16\text{ saat} karanlık (Karanlık periyodun 8. saatinde 1 dakikalık1\text{ dakikalık} kırmızı ışık (RR) flaşının hemen ardından 1 dakikalık1\text{ dakikalık} kızılötesi ışık (FRFR) flaşı uygulanmıştır).

Bu deneylerin sonuçları ve bitkilerde gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili,

I. 2. deney grubunda, kırmızı ışık flaşı aktif form olan PfrP_{fr} fitokromunun pasif form olan PrP_r formuna hızlıca dönüşmesini sağlayarak kısa gün bitkisinde çiçeklenmeyi uyarır, uzun gün bitkisinde ise çiçeklenmeyi engeller.
II. 3. deney grubunda, kızılötesi (FRFR) ışık flaşı, kırmızı ışık flaşının etkisini ortadan kaldırarak aktif fitokrom (PfrP_{fr}) oranını düşürür ve karanlık periyodun bitki tarafından 'kesintisiz' algılanmasını sağlar.
III. Fotoperiyodik uyarının yapraklardaki fitokromlar tarafından algılanıp florigen sinyali (FT proteinleri) şeklinde soymuk boruları (floem) vasıtasıyla çiçek meristemine taşınması, bu hormonun hedef dokulardaki spesifik reseptörlere bağlanmasıyla çiçeklenmeyi başlatır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

II ve III ifadelerini içeren seçenek doğrudur.
Doğru olan seçenek II ve III ifadelerini içeren seçenektir. Kızılötesi (FRFR) ışık flaşı, aktif PfrP_{fr} fitokromunu pasif PrP_r formuna dönüştürerek kırmızı ışığın etkisini sıfırlar ve karanlık periyodun kesintisiz algılanmasını sağlar (II. öncül). Ayrıca yapraklarda sentezlenen florigen sinyali (FT proteinleri), floem (soymuk boruları) yoluyla çiçek meristemine taşınır ve hedef hücrelerdeki spesifik reseptörlere bağlanarak çiçeklenmeyi başlatır (III. öncül).

Step-by-Step Solution

1
Kırmızı ışık flaşının fitokrom sistemi üzerindeki etkisini analiz edin.
Kırmızı ışık (RR), pasif durumdaki PrP_r formunu hızlıca aktif PfrP_{fr} formuna dönüştürür. Aktif PfrP_{fr} formu uzun gün bitkilerinde çiçeklenmeyi uyarırken, kısa gün bitkilerinde çiçeklenmeyi baskılar. Bu nedenle I. öncül yanlıştır.
Bitkilerde fotoperiyodik algılamadan sorumlu fitokrom sisteminin ışık etkisiyle dönüşüm yönünü belirlemek.
2
Kızılötesi ışık flaşının kırmızı ışık etkisini geri çevirme mekanizmasını inceleyin.
Kızılötesi (FRFR) ışık flaşı, aktif PfrP_{fr} formunu hızlıca pasif PrP_r formuna dönüştürerek kırmızı ışık flaşının etkisini nötrler. Bu durumda bitki karanlık periyodu kesintisiz algılar ve çiçeklenme yanıtı 1. deney grubundakiyle aynı olur. Bu nedenle II. öncül doğrudur.
Kızılötesi ışığın fitokrom dönüşümündeki tersinir rolünü ve bunun fizyolojik etkisini belirlemek.
3
Fotoperiyodik sinyal iletimi ve florigen hormonunun taşınmasını değerlendirin.
Fotoperiyot yapraklarda algılanır ve üretilen florigen sinyali (FT proteini) floem (soymuk boruları) aracılığıyla sürgün ucundaki çiçek meristemine taşınır. Burada hedef hücrelerin reseptörlerine bağlanarak çiçeklenme genlerini aktif hale getirir. Bu nedenle III. öncül doğrudur.
Çiçeklenme uyarısının algılanma yeri, iletim yolu ve etki mekanizmasını açıklamak.

Key Concept

Fitokromların kırmızı ve kızılötesi ışık flaşlarıyla tersinir dönüşümü ve florigen hormonunun floem yoluyla hedef hücrelere taşınarak çiçeklenmeyi kontrol etmesi.
Question 2Question

Bir bitki fizyolojisi laboratuvarında gerçekleştirilen deneyde, bir bitki türünün 2424 saatlik periyotlarda 1010 saat ışık ve 1414 saat kesintisiz karanlıkta bırakıldığında çiçeklendiği gözlenmiştir. Ancak aynı bitki türünde, 1414 saatlik karanlık periyodun ortasında kısa süreli bir kırmızı ışık flaşı verildiğinde çiçeklenmenin gerçekleşmediği saptanmıştır. Bu deneyin devamında, kırmızı ışık flaşının hemen ardından uzak kırmızı ışık flaşı uygulandığında ise bitkinin tekrar çiçeklendiği görülmüştür.

Buna göre, bu bitki türü ve çiçeklenme mekanizmasıyla ilgili;

I. Kritik karanlık süresinden daha uzun süreli, kesintisiz gece periyoduna ihtiyaç duyan bir kısa gün bitkisidir.
II. Karanlık periyodun kırmızı ışık flaşı ile bölünmesi, bitki hücrelerindeki fitokrom dengesini çiçeklenmeyi baskılayan aktif form (PfrP_{fr}) lehine değiştirmiştir.
III. Fotoperiyodik tepkinin oluşmasında, karanlık periyoduna yapılan en son ışık flaşının dalga boyu belirleyici olmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen deney verilerine göre bitki bir kısa gün bitkisidir, kırmızı ışık çiçeklenmeyi baskılamış, uzak kırmızı ışık ise bu baskıyı kaldırarak son flaşın etkisini göstermiştir.
Deneyde bitkinin 14 saatlik uzun bir gece periyodunda çiçeklenmesi onun bir kısa gün bitkisi olduğunu gösterir (I doğru). Kısa gün bitkilerinde gece periyodunun kırmızı ışıkla bölünmesi, inaktif P_r formunu aktif P_fr formuna dönüştürerek çiçeklenmeyi engeller (II doğru). Deneyde kırmızı ışığın ardından uzak kırmızı ışık verilmesinin çiçeklenmeyi tekrar başlatması, fotoperiyodik tepkinin son uygulanan ışık dalga boyuna göre şekillendiğini kanıtlar (III doğru).

Step-by-Step Solution

1
Bitki tipinin belirlenmesi
Kısa gün bitkisi
14 saatlik (uzun) karanlıkta çiçeklenip, karanlık bölündüğünde çiçeklenmemesi kısa gün bitkilerinin karakteristiğidir.
2
Fitokrom dönüşümünün analizi
P_fr formu çiçeklenmeyi baskılar
Kırmızı ışık P_r formunu P_fr formuna dönüştürür. Kısa gün bitkilerinde P_fr formunun yüksekliği çiçeklenmeyi engeller.
3
Işık flaşı sıralamasının etkisi
Son flaş belirleyicidir
Uzak kırmızı ışık, P_fr formunu tekrar inaktif P_r formuna dönüştürdüğü için kırmızı ışığın engelleyici etkisini ortadan kaldırır.

Key Concept

Bitkilerde fotoperiyodizmin kesintisiz karanlık süresi ve fitokrom (Pr/Pfr) dönüşümleri tarafından kontrol edilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 3Question

Bitkilerde çiçeklenmenin kontrol edilmesinde gün uzunluğuna bağlı olarak verilen fizyolojik tepkiler fotoperiyodizm olarak adlandırılır. Bir bitkinin fotoperiyodik uyaranı (ışık/karanlık süresi) algılamasından itibaren çiçek açmasına kadar geçen süreçte meydana gelen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Süreç; yapraklardaki fitokromların ışığı algılaması ile başlar, ardından çiçeklenme sinyali üretilir, bu sinyal floem ile büyüme ucuna taşınır ve son olarak orada genetik değişimlerle çiçek organları oluşur.
Bitkilerde çiçeklenme süreci hiyerarşik bir akış izler: Önce algılama (yapraklardaki fitokromlar), sonra sinyal üretimi (yaprak hücreleri), ardından iletim (floem yoluyla meristeme) ve en son yapısal değişim (çiçek meristemi genlerinin aktivasyonu) gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Algılama aşamasının belirlenmesi
Yapraklardaki fitokromların PrP_r ve PfrP_{fr} formları arasındaki dönüşüm ile fotoperiyodun algılanması sağlanır.
Bitkisel tepkilerde dış uyarının (ışık) reseptörlerce fark edilmesi ilk adımdır.
2
Sinyal üretiminin tespiti
Uygun fotoperiyod sağlandığında yapraklarda çiçeklenme sinyali (florigen/FT proteini) üretilir.
Algılama gerçekleştikten sonra bitki bu duruma uygun fizyolojik yanıtı (sinyal üretimi) verir.
3
Taşıma mekanizmasının analizi
Üretilen protein yapılı sinyaller floem (soymuk borusu) dokusu ile yapraklardan büyüme noktalarına iletilir.
Fotoperiyodik tepki yapraklarda başlar ancak çiçeklenme sürgün uçlarında (meristemlerde) gerçekleşir, bu yüzden sinyalin taşınması zorunludur.
4
Farklılaşma ve gelişim aşamasının belirlenmesi
Büyüme noktasındaki hücrelerin genetik programı değişerek çiçek organları (çanak yaprak, taç yaprak vb.) oluşur.
Sürecin nihai sonucu olan çiçeklenme, meristematik dokudaki farklılaşma ile tamamlanır.

Key Concept

Bitkilerde fotoperiyodik tepki yapraklarda başlar ve çiçeklenme sinyali floem yoluyla meristemlere taşınarak çiçeklenmeyi tetikler.
Question 4Question

Bitkilerde fotoperiyodizm üzerine yapılan bir çalışmada, kritik karanlık süresinin 1212 saat olduğu bir ortamda X ve Y bitki türlerinin çiçeklenme durumları incelenmiştir. Deneyde uygulanan ışıklandırma periyotları aşağıda verilmiştir:

* 1. Durum: 1010 saat ışık / 1414 saat kesintisiz karanlık
* 2. Durum: 1414 saat ışık / 1010 saat kesintisiz karanlık
* 3. Durum: 1010 saat ışık / 1414 saat karanlık (Karanlık periyodun tam ortasında kısa süreli kırmızı ışık flaşı uygulanmıştır.)

X bitkisinin bir kısa gün bitkisi, Y bitkisinin ise bir uzun gün bitkisi olduğu bilindiğine göre;

I. 1. durumda X bitkisinin çiçeklenmesi beklenirken, Y bitkisinin çiçeklenmesi beklenmez.
II. 2. durumda Y bitkisi, kritik karanlık süresinden daha kısa süre karanlığa maruz kaldığı için çiçeklenir.
III. 3. durumda uygulanan ışık flaşı, kesintisiz karanlık süresini bozduğu için X bitkisinin çiçeklenmesini sağlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Bitkilerin çiçeklenmesi için belirleyici olan kesintisiz karanlık süresidir; bu nedenle 1. ve 2. öncülleri içeren seçenek doğrudur.
Kısa gün bitkileri (X), karanlık süresinin kritik eşiği (1212 saat) aştığı durumlarda çiçeklenir. 1. durumda karanlık 1414 saat olduğu için X çiçeklenir. Uzun gün bitkileri (Y) ise karanlık süresinin kritik eşiğin altında kaldığı durumlarda çiçeklenir. 2. durumda karanlık 1010 saat olduğu için Y çiçeklenir. Bu nedenle I ve II doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Kritik karanlık süresi ile deney koşullarını karşılaştırın.
Kritik süre 1212 saattir. 1. durumda karanlık 1414 saattir (>12>12), 2. durumda 1010 saattir (<12<12).
Fotoperiyodik tepkiyi belirlemek için karanlık süresinin eşik değerle ilişkisi saptanmalıdır.
2
Bitki türlerinin tepkilerini analiz edin.
X (Kısa gün) bitkisi uzun geceyi (1414 saat) sevdiği için 1. durumda çiçeklenir. Y (Uzun gün) bitkisi kısa geceyi (1010 saat) sevdiği için 2. durumda çiçeklenir.
Kısa gün bitkileri uzun geceye, uzun gün bitkileri kısa geceye ihtiyaç duyar.
3
Işık flaşının etkisini değerlendirin.
3. durumda gece bölünmüştür. Bitki bunu iki kısa gece olarak algılar. Bu durum uzun gün bitkisini uyarırken kısa gün bitkisinin çiçeklenmesini engeller.
Kısa gün bitkileri için karanlığın kesintisiz olması zorunludur.

Key Concept

Bitkilerde fotoperiyodizmde asıl belirleyici faktör gün uzunluğu değil, kesintisiz karanlık süresidir.
Estimated Time:1m 40s
Question 5Question

Fotoperiyodizm, bitkilerin çiçeklenme gibi fizyolojik süreçlerini gün uzunluğuna (aslında kesintisiz karanlık süresine) göre düzenlemesidir. Bir araştırmacı, kritik karanlık süresi 12 saat olan bir kısa gün bitkisi (KGB) ve bir uzun gün bitkisi (UGB) ile aşağıdaki kontrollü deneyleri gerçekleştirmiştir:

* 1. Deney: 13 saat ışık / 11 saat karanlık uygulandığında.
* 2. Deney: 11 saat ışık / 13 saat karanlık uygulandığında.
* 3. Deney: 11 saat ışık / 13 saat karanlık uygulanmış; ancak karanlık periyodunun tam ortasında bitkilere kısa süreli kırmızı ışık flaşı verilmiştir.

Buna göre, deney sonuçlarıyla ilgili;

I. 1. deney düzeneğinde uzun gün bitkisinin çiçeklenmesi beklenirken, kısa gün bitkisinin çiçeklenmesi beklenmez.
II. 3. deneyde uygulanan kırmızı ışık flaşı, kesintisiz karanlık süresini bozduğu için kısa gün bitkisinde çiçeklenmeyi engeller.
III. Fitokrom sistemi ışık flaşlarını algılar; kırmızı ışık flaşı PfrP_{fr} formunu PrP_r formuna dönüştürerek uzun gün bitkisinde çiçeklenmeyi uyarır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Bitkilerin çiçeklenmesi için kritik karanlık süresi belirleyicidir ve kırmızı ışık flaşı bu süreyi bölerek kısa gün bitkilerinin çiçeklenmesini önlerken fitokromun PrP_r formunu PfrP_{fr} formuna dönüştürür; bu nedenle I ve II numaralı ifadeler doğrudur.
Bitkiler aslında 'gün uzunluğunu' değil, 'kesintisiz gece uzunluğunu' ölçer. 1. deneyde gece süresi 12 saatlik kritik sınırın altında kaldığı için bu durum uzun gün bitkisi için uygundur. 3. deneyde gece süresi normalde yeterli olsa da, araya giren kırmızı ışık flaşı karanlığı kesintiye uğratarak bitkinin bunu 'kısa gece' gibi algılamasına neden olur, bu da kısa gün bitkisinin çiçeklenmesini engeller. Bu iki durum ilk iki öncülü doğrular.

Step-by-Step Solution

1
Kritik karanlık süresi ile deney sürelerini karşılaştır.
1. deneyde karanlık süre (11 sa) < 12 sa olduğundan bu bir 'uzun gün' (kısa gece) durumudur. Uzun gün bitkisi çiçeklenir, kısa gün bitkisi çiçeklenmez.
Uzun gün bitkileri, karanlık süre kritik değerin altında olduğunda çiçeklenir.
2
Işık flaşının karanlık periyodu üzerindeki etkisini analiz et.
3. deneyde 13 saatlik karanlık kırmızı ışık flaşıyla bölünmüştür. Bitki bunu 'kesintisiz' uzun bir gece olarak değil, iki kısa gece olarak algılar.
Kısa gün bitkileri çiçeklenmek için 'kesintisiz' uzun bir karanlık periyoduna ihtiyaç duyar.
3
Fitokrom dönüşüm mekanizmasını kontrol et.
Kırmızı ışık flaşı PrP_r formunu PfrP_{fr} formuna dönüştürür. Öncülde belirtilen PfrPrP_{fr} \rightarrow P_r dönüşümü yanlıştır.
Kırmızı ışık 660 nm660 \text{ nm} dalga boyunda PrP_r'yi PfrP_{fr}'ye aktive eder.

Key Concept

Fotoperiyodizmde belirleyici faktör kesintisiz karanlık süresidir ve ışık flaşları fitokrom dengesini değiştirerek bu süreyi resetler.
Question 6Question

Fotoperiyodizm sürecinde, uygun ışık alma süresine sahip bir uzun gün bitkisinde çiçeklenmenin gerçekleşmesi karmaşık bir sinyal iletim mekanizmasına dayanır. Buna göre, bir uzun gün bitkisinde ışığın algılanmasından çiçek organlarının oluşumuna kadar gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıralama; fitokromların aktifleşmesi, gen ekspresyonunun başlaması, sinyal proteinlerinin taşınması ve meristem hücrelerinin çiçek organlarını oluşturacak şekilde farklılaşması şeklinde olmalıdır.
Çiçeklenme süreci, yapraklarda ışığın soğurulmasıyla (fitokrom aktivasyonu) başlar, bunu hücresel düzeyde genetik yanıt (FT gen ekspresyonu) izler. Üretilen proteinler (florigen) floem yoluyla meristemlere taşınır ve son aşamada meristemde anatomik farklılaşma (çiçek oluşumu) meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1
Işığın algılanması
PrPfrP_r \rightarrow P_{fr} dönüşümü gerçekleşir.
Fotoperiyodizmde ilk basamak ışığın yapraklardaki pigmentler tarafından soğurulmasıdır.
2
Hücresel yanıt ve gen aktivasyonu
FT (Flowering Locus T) geni aktifleşir.
Aktif fitokromlar, çiçeklenme sürecini başlatan genetik mekanizmaları tetikler.
3
Sinyalin iletimi
Florigen proteini floem ile apikal meristeme ulaşır.
Çiçeklenme sinyali yapraklarda üretilir ancak tepki büyüme uçlarında (meristem) gerçekleşir.
4
Morfolojik değişim
Çiçek tomurcukları oluşur.
Sinyal proteini, meristem hücrelerinin çiçek organlarını oluşturmak üzere farklılaşmasını sağlar.

Key Concept

Bitkilerde fotoperiyodik çiçeklenme mekanizması ve fitokrom dönüşümü
Question 7Question

Bitkilerin gün uzunluğuna bağlı olarak gelişimsel tepki göstermesine fotoperiyodizm denir. Fotoperiyodizmle ilgili yapılan çalışmalarda, çiçeklenmeyi asıl kontrol eden faktörün gün uzunluğu değil, kesintisiz karanlık süresi olduğu saptanmıştır.

Buna göre, kısa gün ve uzun gün bitkilerinin fotoperiyodik tepkileriyle ilgili;

I. Kısa gün bitkilerinde çiçeklenmenin gerçekleşmesi için kritik süreden daha uzun ve kesintisiz bir karanlık evreye ihtiyaç vardır.
II. Kritik karanlık süresinden daha uzun bir gecenin ışık flaşıyla bölünmesi, uzun gün bitkisinde çiçeklenmeyi uyarır.
III. Bitkilerde ışığın süresini ve dalga boyunu algılayarak çiçeklenme sinyalini başlatan reseptör pigment fitokromdur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen ifadelerin tamamı doğru olduğu için doğru yanıt I, II ve III ifadelerini içeren seçenektir.
Doğru yanıt olan ifadelerin tamamı fotoperiyodizmin temel ilkelerini açıklar. Kısa gün bitkileri için uzun ve bölünmemiş bir gece gereklidir; uzun gün bitkileri ise gece bölünse bile çiçeklenebilir çünkü bu durum geceyi kısa algılamalarını sağlar. Bu süreçlerin tamamı fitokrom adı verilen özel pigmentler tarafından denetlenir.

Step-by-Step Solution

1
Kısa gün bitkisinin çiçeklenme şartının belirlenmesi
Kısa gün bitkileri, gecenin kritik süreden daha uzun olduğu durumlarda çiçeklenir; ancak bu karanlık süresinin kesintisiz olması şarttır.
Karanlık evredeki bir kesinti (ışık flaşı), bitkinin geceyi 'kısa' algılamasına neden olur.
2
Işık flaşının uzun gün bitkisi üzerindeki etkisinin analizi
Normalde uzun gecede çiçeklenmeyen uzun gün bitkisi, gece ışık flaşıyla bölündüğünde 'kısa gece' sinyali alır ve çiçeklenir.
Işık flaşı, toplam karanlık süresini iki kısa parçaya bölerek uzun gün/kısa gece etkisini simüle eder.
3
Algılayıcı pigmentin tanımlanması
Işığın süresini ve tipini (kırmızı/uzak kırmızı) algılayan pigment fitokromdur.
Fitokrom PrP_r ve PfrP_{fr} formları arasında dönüşerek bitkisel saat mekanizmasını kontrol eder.

Key Concept

Kritik Karanlık Süresi ve Fitokrom Sistemi

Practice More

Kırmızı ışık ve uzak kırmızı ışık flaşlarının fitokrom formları (PrP_r ve PfrP_{fr}) üzerindeki etkilerini inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Bitkilerde Fotoperiyodizm Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin