Examkin

Genden Proteine

115 questions

All types115Multiple choice59Matching35Ordering21
Question 61Question →

Protein sentezinin translasyon (okuma) evresinde görev yapan bir ribozomun ve bu süreçte yer alan moleküllerin durumunu gösteren şema aşağıda verilmiştir.

[Şema]

Buna göre, translasyonun gerçekleşme mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Polipeptit sentezi sırasında amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması, ribozomun büyük alt biriminde yer alan ribozomal RNA (rRNA) molekülünün katalitik (ribozim) aktivitesiyle gerçekleştirilir.

Answer

Polipeptit sentezi sırasında amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması, ribozomun büyük alt biriminde yer alan ribozomal RNA (rRNA) molekülünün katalitik (ribozim) aktivitesiyle gerçekleştirilir.
Polipeptit sentezi sırasında amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması, ribozomun büyük alt biriminde yer alan ribozomal RNA (rRNA) molekülünün katalitik aktivitesi (ribozim) sayesinde gerçekleşir. Protein sentezinde peptit bağı oluşumunu sağlayan bu katalizör, protein yapılı olmayan nadir RNA enzimlerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Ribozomun yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz etmek.
Ribozomun küçük alt biriminin mRNA'ya bağlandığı, büyük alt biriminin ise peptit bağı oluşumunu gerçekleştiren peptidil transferaz merkezini barındırdığı belirlenir.
Büyük alt birimin peptidil transferaz aktivitesindeki rolünü belirlemek için.
2
Peptit bağı oluşumunun kimyasal katalizörünü belirlemek.
Büyük alt birimdeki rRNA'nın (katalitik RNA veya ribozim) peptit bağlarının kurulmasını sağladığı saptanır.
Peptit bağı oluşumunun hücresel mekanizmasını doğrulamak için.
3
Diğer seçeneklerde verilen ifadelerin hatalı yönlerini incelemek.
Protein sentezinin hücre bölünmesine bağlı olmadığı, kodon-amino asit oranının bire bir olmadığı, durdurucu kodonlar için tRNA bulunmadığı ve mRNA'nın 5' -> 3' yönünde okunduğu saptanır.
Tüm çeldiricilerin bilimsel olarak neden yanlış olduğunu teyit etmek için.

Key Concept

Ribozomun yapısı ve translasyon sırasında peptit bağı oluşumunu katalizleyen rRNA (ribozim) aktivitesi
Question 62Question →

DNA molekülünün yapısal ve kimyasal özellikleri dikkate alındığında, nükleotitlerin yapısı ve organizasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Nükleotitlerin yapısındaki azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı kurulur.

Answer

Nükleotitlerin yapısındaki azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı kurulur.
DNA nükleotitlerinin yapısında azotlu organik baz (pürin veya pirimidin), beş karbonlu bir şeker olan deoksiriboz ile glikozit bağı kurarak birleşir. Bu yapıya nükleozit denir. Nükleozite bir fosfat grubunun ester bağı ile bağlanmasıyla da nükleotit oluşur. Bu nedenle baz ile şeker arasındaki bağın glikozit bağı olduğu bilgisi kesinlikle doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
DNA nükleotitlerinin bileşenlerini tanımlama.
Bir nükleotit; fosfat grubu, deoksiriboz şekeri ve bir azotlu organik bazdan (A, T, G, C) oluşur.
Nükleotit yapısını bilmek, aradaki bağları doğru isimlendirmek için temeldir.
2
Bileşenler arasındaki bağ tiplerini belirleme.
Baz ile şeker arasında 'glikozit', şeker ile fosfat arasında ise 'ester' bağı kurulur.
Biyokimyasal bağların spesifik isimleri yapısal organizasyonu açıklar.
3
Verilen seçenekleri temel DNA bilgileriyle karşılaştırma.
Baz-şeker bağının glikozit bağı olduğu ifadesinin doğru olduğu, diğer seçeneklerin ise replikasyon veya RNA özellikleri açısından hatalı olduğu görülür.
Doğru bilgiye ulaşmak için yanlış kavramsal yargıların elenmesi gerekir.

Key Concept

Nükleotit Yapısı ve Bağ Çeşitleri
Estimated Time:45s
Question 63Question →

Nükleik asitlerin genetik materyal olduğunu kanıtlayan tarihsel deneyler ile bu çalışmaları gerçekleştiren bilim insanlarını aşağıda verilen bilgiler doğrultusunda eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Frederick Griffith
Oswald Avery ve Arkadaşları
Alfred Hershey ve Martha Chase

Matches

Show answer & explanation

Answer

Frederick Griffith - Transformasyonun keşfi; Avery ve arkadaşları - DNA'nın transformasyon faktörü olduğunun kanıtlanması; Hershey ve Chase - Bakteriyofaj deneyi ile DNA'nın genetik materyal olduğunun doğrulanması.
Doğru eşleştirmede; Griffith transformasyonun keşfiyle, Avery ve arkadaşları enzim kullanarak DNA'nın transformasyon faktörü olduğunu ispatlamasıyla, Hershey ve Chase ise bakteriyofajlarda radyoaktif izotop kullanımıyla ilişkilendirilir.

Step-by-Step Solution

1
Griffith'in çalışmasını analiz etme.
Griffith, ölü bakterilerden canlılara geçen bir 'transformasyon ilkesi' olduğunu bulmuştur.
Bu, nükleik asitlerin keşif sürecindeki ilk temel basamaktır.
2
Avery ve grubunun metodunu inceleme.
Enzimler (DNase, RNase, Proteaz) kullanarak transformasyonun ancak DNA parçalandığında durduğunu görmüşlerdir.
Bu deney, kalıtım maddesinin protein değil DNA olduğunu kimyasal olarak ispatlamıştır.
3
Hershey-Chase deneyindeki işaretlemeleri kontrol etme.
DNA fosfor (32P^{32}P), protein ise kükürt (35S^{35}S) ile işaretlenmiş ve sadece fosforun bakteriye girdiği görülmüştür.
Bu sonuç, genetik bilginin protein kılıf ile değil, DNA ile taşındığını kesinleştirmiştir.

Key Concept

DNA'nın genetik materyal olduğunun deneysel ispatları

Practice More

Transformasyon, konjugasyon ve transdüksiyon gibi genetik çeşitlilik mekanizmalarını inceleyerek bakterilerdeki gen aktarım süreçlerini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 64Question →

DNA'nın kimyasal yapısını oluşturan aşağıdaki birimleri, organizasyon düzeylerine göre en basitten en karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğru sıralama: Azotlu organik baz → Deoksiribonükleozit → Deoksiribonükleotit → DNA molekülü şeklindedir.
DNA'nın organizasyon hiyerarşisinde en küçük birim azotlu organik bazdır. Bu baza şeker eklendiğinde nükleozit, nükleozite fosfat eklendiğinde nükleotit oluşur. Çok sayıda nükleotidin bir araya gelmesiyle de en karmaşık ve büyük yapı olan DNA molekülü meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1
En küçük bileşeni belirle.
Azotlu organik baz en küçük yapıdır.
Nükleik asitlerin yapısındaki en küçük özgün azotlu bileşen bazdır.
2
Baz ile şekerin birleşimiyle oluşan yapıyı belirle.
Azotlu baz + Deoksiriboz = Deoksiribonükleozit.
Bazın şekere bağlanması organizasyonun bir üst basamağıdır.
3
Nükleozite fosfat eklenmiş yapıyı belirle.
Nükleozit + Fosfat = Deoksiribonükleotit.
Fosfat eklenmesiyle DNA'nın monomeri olan nükleotit tamamlanır.
4
Monomerlerin birleşmesiyle oluşan en büyük yapıyı belirle.
Çok sayıda nükleotit = DNA molekülü.
Nükleotitlerin polimerleşmesiyle çift sarmallı dev molekül oluşur.

Key Concept

DNA'nın Yapısal Hiyerarşisi

Practice More

Nükleotitlerin birbirine hangi bağlarla bağlanarak DNA zincirini oluşturduğunu (fosfodiester bağları) tekrar ediniz.
Estimated Time:45s
Question 65Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen translasyon (okuma) sürecinde gözlenen bazı moleküler olaylar aşağıda verilmiştir:

Bu olayların protein sentezi sürecinde ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Translasyon olayları sırasıyla; mRNA başlama kodonu ile başlatıcı tRNA antikodonu arasında hidrojen bağlarının kurulması, büyük alt birimin birleşerek başlatıcı tRNA'nın P bölgesine yerleşmesi, büyük alt birimdeki rRNA'nın yardımıyla amino asitler arasında peptit bağının kurulması, ribozomun translokasyon hareketi ile kayarak boş tRNA'yı E bölgesine aktarması ve durdurma kodonuna bağlanan sonlandırıcı faktörün polipeptit zincirini serbest bırakması şeklinde gerçekleşir.
Translasyon süreci mRNA'daki başlama kodonuna başlatıcı tRNA'nın bağlanmasıyla başlar. Bu olayı takiben büyük alt birim komplekse katılır ve başlatıcı tRNA P bölgesinde yerini alır. Uzama evresinde A bölgesine yeni bir tRNA gelir, P ve A bölgelerindeki amino asitler arasında rRNA katalizörlüğü ile peptit bağı kurulur. Ardından ribozom 3' yönüne kayarak (translokasyon) boş tRNA'yı E bölgesine taşır. A bölgesine durdurma kodonu ulaştığında ise protein yapılı sonlandırıcı faktör bağlanarak polipeptit zincirinin salınmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Başlatıcı tRNA ile mRNA kodonunun eşleşmesini belirleme.
mRNA'nın başlama kodonu (AUGAUG) ile başlatıcı tRNA'nın antikodonu (UACUAC) arasında hidrojen bağları kurulur.
Translasyonun başlayabilmesi için mRNA ve başlatıcı tRNA'nın küçük alt birim üzerinde bir araya gelmesi ilk zorunlu adımdır.
2
Aktif ribozom kompleksinin kurulmasını belirleme.
Büyük alt birim bu kompleksle birleşir ve başlatıcı tRNA peptidil (P) bölgesinde konumlanır.
Küçük alt birim-mRNA-tRNA kompleksinin oluşumunun ardından büyük alt birimin katılmasıyla aktif ribozom fonksiyonel hale gelir.
3
Uzama evresinde peptit bağı sentezini belirleme.
P ve A bölgelerindeki amino asitler arasında peptit bağı kurulur.
Büyük alt birimdeki rRNA molekülü ribozim aktivitesi göstererek peptit bağının oluşumunu katalizler.
4
Ribozomun translokasyon hareketini belirleme.
Ribozom 3' yönüne doğru bir kodon ilerler ve P bölgesindeki boş tRNA E bölgesine kayar.
Peptit bağı kurulduktan sonra translasyonun devam edebilmesi için ribozomun kayması ve yeni kodonun A bölgesine gelmesi gerekir.
5
Sonlanma evresini belirleme.
Durdurma kodonuna sonlandırıcı protein faktörünün bağlanmasıyla polipeptit zinciri serbest kalır.
Durdurma kodonları tRNA tarafından okunmaz; sonlandırıcı protein faktörü (RF) ester bağını hidroliz ederek polipeptidi serbest bırakır.

Key Concept

Translasyon mekanizmasında başlama, uzama ve sonlanma basamaklarının doğru sırası ve ribozom alt birimleri ile aktif bölgelerinin (A, P, E) işlevleri.
Question 66Question →

Hücre döngüsünün S evresinde gerçekleşen DNA replikasyonu sırasında görev alan bir enzim; kalıp olarak kullanılan DNA zincirinin karşısına, ortamdaki serbest nükleotitleri 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde ekleyerek yeni DNA zincirini sentezler.

Buna göre, özellikleri belirtilen bu replikasyon enzimi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: DNA polimeraz

Answer

Yeni DNA ipliğini sentezleyen ve nükleotit eklemesi yapan enzim DNA polimerazdır.
DNA polimeraz enzimi, replikasyon çatalında kalıp ipliği okuyarak karşısına uygun deoksiribonükleotitleri ekler ve yeni polinükleotit zincirini 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezler.

Step-by-Step Solution

1
DNA replikasyonu sürecindeki enzim rollerini hatırla.
Helikaz bağları koparır, DNA polimeraz nükleotit ekler, DNA ligaz parçaları birleştirir.
Soru kökünde yeni zincirin sentezlenmesi ve nükleotit eklenmesi vurgulanmaktadır.
2
Sentez yönünü kontrol et.
DNA polimeraz yeni ipliği her zaman 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde uzatır.
Bu bilgi soruda verilen tanıma tam olarak uymaktadır.

Key Concept

DNA Replikasyon Enzimlerinin Fonksiyonları
Estimated Time:45s
Question 67Question →

DNA'nın yarı korunumlu eşlenmesi sürecinde görev alan aşağıdaki enzimleri, gerçekleştirdikleri temel işlevlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Helikaz
DNA Polimeraz
DNA Ligaz

Matches

Show answer & explanation

Answer

Helikaz enzimi hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açar, DNA polimeraz yeni nükleotitleri ekleyerek sentezi yapar, DNA ligaz ise DNA parçalarını birleştirir.
DNA replikasyonunda Helikaz sarmal yapıyı açarak iplikleri ayırır, DNA polimeraz yeni nükleotitleri ekleyerek sentezi gerçekleştirir ve DNA ligaz sentezlenen parçaları birbirine bağlayarak bütünlük sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Helikaz enziminin temel görevinin saptanması.
Helikaz, DNA sarmalını açar.
Replikasyonun başlayabilmesi için iki ana ipliğin birbirinden ayrılması ve hidrojen bağlarının koparılması gerekir.
2
DNA polimeraz enziminin fonksiyonunun analiz edilmesi.
DNA polimeraz, yeni nükleotit dizilimini oluşturur.
Bu enzim, kalıp iplikteki bazlara uygun nükleotitleri getirerek yeni ipliğin uzamasını sağlar.
3
DNA ligaz enziminin birleştirici rolünün tanımlanması.
DNA ligaz, DNA parçalarını birbirine bağlar.
Özellikle 5' → 3' yönünde kesintili olarak sentezlenen parçaların tam bir iplik haline gelmesi için fosfodiester bağları kurulmalıdır.

Key Concept

Replikasyon enzimlerinin fonksiyonel ayrımı
Question 68Question →

Ökaryotik bir hücrede protein sentezi süreçlerinde görev alan RNA (Ribonükleik asit) çeşitleri ile ilgili;

I. Tüm RNA çeşitleri (mRNA, tRNA ve rRNA), DNA'nın ilgili gen bölgelerindeki kalıp iplik üzerinden transkripsiyonla sentezlenir.
II. mRNA molekülü, sentezlenecek proteinin amino asit dizilimini belirleyen genetik bilgiyi ribozoma taşır ve hücrede miktar bakımından en az bulunan RNA çeşididir.
III. tRNA ve rRNA molekülleri, tek zincirli olmalarına rağmen belirli bölgelerde kendi üzerlerine katlanmalar yaparak zayıf hidrojen bağları içerir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen öncüllerin tamamı (I, II ve III) doğrudur.
Tüm RNA çeşitlerinin DNA'dan sentezlendiği (I), mRNA'nın en az bulunan RNA türü olduğu (II) ve tRNA ile rRNA'nın hidrojen bağları içerdiği (III) ifadeleri biyolojik olarak doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
RNA sentez mekanizmasını değerlendir.
mRNA, tRNA ve rRNA'nın tamamı DNA üzerindeki genetik bilgiye göre (transkripsiyon) sentezlenir.
Hücredeki tüm fonksiyonel RNA'lar genetik programın bir parçasıdır.
2
mRNA'nın işlevini ve hücredeki oranını analiz et.
mRNA amino asit sırasını belirler; hücredeki RNA'ların yaklaşık %5'ini oluşturarak en nadir bulunan türdür.
Hücredeki miktar sıralaması rRNA (%80) > tRNA (%15) > mRNA (%5) şeklindedir.
3
tRNA ve rRNA'nın yapısal özelliklerini incele.
tRNA yonca yaprağı, rRNA ise karmaşık bir 3D yapı oluşturmak için zayıf hidrojen bağları kullanır.
Fonksiyonel yapının kazanılması için baz eşleşmeleri ve katlanmalar gereklidir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve Fonksiyonel Farklılıkları

Practice More

RNA çeşitlerinin protein sentezi sırasındaki etkileşimlerini (kodon-antikodon eşleşmesi) tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 69Question →

Hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde genetik şifre, kodon ve antikodon ilişkileriyle ilgili;

I. 6464 çeşit kodonun tamamı, polipeptit zincirine amino asit eklenmesini sağlar.
II. mRNA üzerindeki belirli bir kodon çeşidi, her zaman aynı amino asit çeşidini şifreler.
III. Bir amino asit çeşidinin taşınmasında birden fazla antikodon çeşidi görev yapabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

İkinci ve üçüncü ifadelerin yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan ikinci ve üçüncü ifadeler, biyolojinin temel prensiplerini yansıtır. Her kodonun belirli bir amino asidi şifrelemesi proteinlerin doğru dizilimde üretilmesini sağlar. Aynı zamanda bir amino asidin birden fazla antikodonla (farklı tRNA'lar aracılığıyla) taşınabilmesi, mutasyonların etkisini azaltan bir koruma mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kodon çeşitliliğini analiz etme.
Genetik kod sisteminde toplam 6464 çeşit kodon bulunur ancak bunlardan 33 tanesi (UAAUAA, UAGUAG, UGAUGA) durdurucu kodondur ve amino asit şifrelemez.
Durdurucu kodonların karşılığı olan bir tRNA ve amino asit yoktur, bu yüzden birinci ifade yanlıştır.
2
Kodonların özgüllüğünü değerlendirme.
Evrensel genetik kodda her kodon yalnızca tek bir amino asit çeşidini şifreleyebilir.
Bu durum protein sentezinin hatasız gerçekleşmesini sağlar, bu yüzden ikinci ifade doğrudur.
3
Kodon dejenerasyonu ve antikodon ilişkisini inceleme.
Bir amino asit çeşidi birden fazla kodon (ve dolayısıyla farklı antikodonlara sahip tRNA'lar) tarafından şifrelenebilir.
Buna genetik kodun dejenerasyonu denir; örneğin lösin amino asidini 66 farklı kodon şifreleyebilir, bu da farklı antikodonların görev yapabileceği anlamına gelir, bu yüzden üçüncü ifade doğrudur.

Key Concept

Genetik Kodun Dejenerasyonu ve Özgüllüğü
Question 70Question →

DNA replikasyonunda görev alan enzimlerin veya bu enzimlerde meydana gelen işlevsel bozuklukların, replikasyon sürecine olan etkileri ile ilgili aşağıda verilen durumları uygun sonu��larıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Helikaz enziminin ATP hidroliz yeteneğinin kimyasal bir ajanla tamamen bloke edilmesi
DNA Polimeraz III enziminin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönündeki ekzonükleaz aktivitesinin mutasyonla işlevsizleşmesi
DNA Polimeraz I enziminin 5′→3′5' \rightarrow 3' yönündeki ekzonükleaz aktivitesinin genetik olarak ortadan kalkması
DNA Ligaz enziminin aktif merkezine bağlanan seçici bir inhibitörün sisteme eklenmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Helikaz enziminin ATP hidrolizi engellendiğinde replikasyon çatalı ilerleyemez; DNA Polimeraz III'ün 3′→5′3' \rightarrow 5' ekzonükleaz aktivitesi bozulursa mutasyon oranı artar; DNA Polimeraz I'in 5′→3′5' \rightarrow 3' ekzonükleaz aktivitesi kaybolursa RNA primerleri uzaklaştırılamaz; DNA Ligaz inhibe edilirse Okazaki fragmanları birleşemez.
Eşleştirmelerin tamamı, ilgili replikasyon enzimlerinin biyokimyasal işlevleri ve bu işlevlerin aksaması durumunda hücrede gözlenecek spesifik moleküler aksaklıklar üzerine kurulmuştur. Helikazın ATP'siz çalışamaması zincirin açılmasını önler, DNA Polimeraz III'ün ekzonükleaz kaybı mutasyonları artırır, DNA Polimeraz I'in ekzonükleaz kaybı primerlerin kalmasına yol açar, DNA Ligaz kaybı ise fragmanların birleşmesini engeller.

Step-by-Step Solution

1
Helikaz enziminin işlevini ve ATP hidrolizinin replikasyon çatalı üzerindeki etkisini analiz etmek.
Helikaz, ATP hidrolizinden elde ettiği enerji ile DNA çift sarmalındaki hidrojen bağlarını koparır. Bu işlemin engellenmesi replikasyon çatalının açılmasını ve dolayısıyla replikasyonun başlamasını durdurur.
Replikasyonun başlaması için çift zincirin açılması ön koşuldur.
2
DNA Polimeraz III'ün hata düzeltme (proofreading) mekanizmasını değerlendirmek.
DNA Polimeraz III, sentez sırasında yanlış eşleşen nükleotitleri 3′→5′3' \rightarrow 5' yönündeki ekzonükleaz aktivitesiyle geriye doğru keserek çıkarır ve düzeltir. Bu aktivitenin bozulması, yeni sentezlenen ipliklerdeki mutasyon sıklığını (hata oranını) belirgin şekilde artırır.
Hatalı bazların tespiti ve uzaklaştırılması bu enzim aktivitesine bağlıdır.
3
DNA Polimeraz I'in RNA primeri uzaklaştırma rolünü incelemek.
DNA replikasyonunun başlangıcında sentezlenen RNA primerleri, DNA Polimeraz I'in 5′→3′5' \rightarrow 3' ekzonükleaz aktivitesi ile kesilerek uzaklaştırılır ve yerine DNA nükleotitleri sentezlenir. Bu aktivite kaybolduğunda, Okazaki fragmanlarının başındaki RNA bölümleri DNA yapısında kalır ve RNA-DNA hibrit bölgeleri oluşur.
Kalıcı DNA yapısında RNA bulunmaması gerektiğinden primerlerin temizlenmesi şarttır.
4
DNA Ligaz enziminin kesintili zincirdeki birleştirici rolünü saptamak.
DNA Polimeraz I primerleri uzaklaştırıp boşlukları doldurduktan sonra, komşu DNA parçaları (Okazaki fragmanları) arasındaki son fosfodiester bağını DNA Ligaz kurar. Enzimin inhibe edilmesi durumunda, fragmanlar kimyasal olarak birleşemez ve fosfodiester bağı eksik, kesintili/parçalı bir DNA zinciri kalır.
Okazaki fragmanlarının kesintisiz tek bir iplik haline gelebilmesi için ligaz aktivitesi zorunludur.

Key Concept

DNA replikasyonunda görev alan enzimlerin (Helikaz, DNA Polimeraz III, DNA Polimeraz I ve DNA Ligaz) biyokimyasal kataliz mekanizmaları ve bu mekanizmaların aksaması durumunda ortaya çıkan moleküler fenotipler.
Question 71Question →

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve protein sentezi sürecinde işlev gören RNA çeşitleri (mRNA, tRNA, rRNA) ile ilgili;

I. tRNA molekülü, mRNA üzerindeki 5′−UAC−3′5' - UAC - 3' kodonuna karşılık gelen antikodon bölgesinde 3′−ATG−5′3' - ATG - 5' nükleotit dizisini bulundurur.
II. mRNA molekülü, DNA'dan aldığı genetik bilgiyi ribozoma taşır ve bir hücrede miktar bakımından en az bulunan RNA çeşididir.
III. rRNA molekülü, çekirdekçikte sentezlenir ve proteinlerle birlikte ribozomun yapısına katılarak peptit bağlarının oluşumunda katalizör rolü üstlenir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

mRNA'nın genetik bilgi taşıyıcılığı ve hücredeki düşük oranı ile rRNA'nın ribozom yapısındaki katalitik görevi doğrudur.
Protein sentezi sürecinde mRNA, DNA'daki mesajı ribozoma taşıyan ve hücrede en az miktarda bulunan RNA'dır. rRNA ise ribozomun temel bileşeni olup çekirdekçikte sentezlenir ve peptit bağı oluşumunu katalizler. Bu iki bilgi biyolojik olarak doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
RNA nükleotit yapısının kontrol edilmesi
RNA moleküllerinde Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil bazları bulunur; Timin (TT) bazı bulunmaz.
tRNA antikodonunda Timin yer alması RNA'nın temel kimyasal yapısına aykırıdır.
2
RNA çeşitlerinin miktar bakımından karşılaştırılması
Hücredeki RNA'ların yaklaşık %80\%80'i rRNA, %15\%15'i tRNA ve %5\%5'i mRNA'dır.
mRNA, sentezlenecek proteinin şifresini taşıdığı için hücrede en az oranda bulunan RNA çeşididir.
3
rRNA'nın sentez yeri ve görevinin analizi
rRNA çekirdekçikte üretilir ve ribozomun yapısında amino asitler arasında peptit bağlarının kurulmasını (ribozim aktivitesi) sağlar.
rRNA hem yapısal hem de enzimatik işlevlere sahiptir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Özellikleri

Practice More

RNA çeşitlerinin hücredeki toplam miktarlarını (rRNA > tRNA > mRNA) bir grafik üzerinden inceleyiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 72Question →

RNA molekülleri hücredeki protein sentezi süreçlerinde farklı görevler üstlenen ve yapısal farklılıklar gösteren polimerlerdir. Aşağıda verilen RNA çeşitleri ve yapısal özelliklerini doğru görev/tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)
Hidrojen Bağları

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA genetik şifreyi taşır, tRNA amino asit taşır, rRNA ribozom yapısına katılır ve hidrojen bağları tRNA/rRNA'nın katlanmasını sağlar.
Doğru eşleştirme; mRNA'yı bilgi taşıma, tRNA'yı amino asit getirme, rRNA'yı ribozom yapısı ve hidrojen bağlarını bu moleküllerin katlanma mekanizması ile ilişkilendirir. Bu hiyerarşi, MEB müfredatındaki RNA çeşitlerinin temel fonksiyonel ayrımlarını tam olarak yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
mRNA'nın temel işlevini belirleme
mRNA'nın 'mesajcı' rolü, DNA'daki nükleotit dizilimini (kodonlar) ribozoma aktarmaktır.
Protein sentezinin ilk aşaması çekirdekten (veya prokaryotlarda DNA bölgesinden) bilginin sitoplazmaya/ribozoma taşınmasıdır.
2
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz etme
tRNA antikodonu ile mRNA'ya bağlanır ve amino asit kolu ile uygun amino asidi taşır.
Genetik kodun protein diline çevrilmesi için amino asitlerin doğru sırayla ribozoma getirilmesi gerekir.
3
rRNA'nın miktar ve konumunu değerlendirme
rRNA en bol bulunan (%80\%80) RNA çeşididir ve ribozomun yapısal iskeletini oluşturur.
Ribozomlar yüksek sayıda rRNA ve protein içerdiği için bu molekül hücrenin en yaygın RNA'sıdır.
4
Hidrojen bağlarının RNA'daki varlığını sorgulama
RNA tek zincirli olmasına rağmen tRNA ve rRNA'da intramoleküler (zincir içi) hidrojen bağları bulunur.
Üç boyutlu fonksiyonel yapı (örneğin tRNA'nın yonca yaprağı şekli) ancak baz eşleşmeleri ve zayıf hidrojen bağları ile korunabilir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) Yapı-Görev İlişkisi
Estimated Time:1m 30s
Question 73Question →

Hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarılmasını sağlayan genetik şifre, kodon ve antikodon ilişkisi ile ilgili;

I. Bir amino asit çeşidinin birden fazla kodon tarafından şifrelenebilmesi, genetik mutasyonların canlı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabilir.
II. mRNA üzerindeki tüm kodon çeşitlerinin tRNA molekülleri üzerinde mutlaka bir antikodon karşılığı bulunur.
III. mRNA kodonları ile tRNA antikodonları arasında ribozomda geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Bir amino asidin birden fazla kodonla şifrelenmesi (dejenerasyon) ve kodon-antikodon arasındaki zayıf hidrojen bağları doğru ifadelerdir.
Genetik kodun dejenerasyonu sayesinde bazı mutasyonlar fenotipe yansımaz (Sessiz mutasyon). Ayrıca ribozomda kodon ve antikodonlar arasında geçici hidrojen bağları kurularak amino asitlerin doğru sırada dizilmesi sağlanır. Bu yüzden 'I ve III' ifadesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Kodon dejenerasyonunun (birden fazla kodonun bir amino asidi şifrelemesi) biyolojik önemini değerlendir.
Bir nükleotit değişikliği (mutasyon) olsa bile aynı amino asit şifrelenebileceği için mutasyonun etkisi azalır.
I. öncülün doğruluğunu kanıtlar.
2
Durdurucu kodonların (UAA, UAG, UGA) yapısını incele.
64 çeşit kodonun 3 tanesi durdurucu kodondur ve bunlara karşılık gelen bir antikodon (tRNA) bulunmaz.
II. öncülün yanlış olduğunu kanıtlar.
3
Kodon ve antikodon arasındaki bağ türünü belirle.
Translasyon sırasında kodon ve antikodon arasında geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.
III. öncülün doğruluğunu kanıtlar.

Key Concept

Genetik Kodun Özellikleri ve Kodon-Antikodon Eşleşmesi
Question 74Question →

Ökaryotik bir hücrede bir protein sentezi için gerekli olan genetik bilginin RNA üzerine aktarılması (transkripsiyon) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, biyolojik olarak meydana gelme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Transkripsiyon süreci; RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, DNA sarmalının açılmasıyla devam eder, ribonükleotitlerin eklenmesiyle RNA zinciri uzar ve sonlanma sinyaliyle mRNA serbest kalır.
Transkripsiyon süreci biyokimyasal olarak belirli bir hiyerarşi izler. Önce tanıma (promotör), sonra yapısal hazırlık (DNA açılması), ardından sentez (nükleotit eklenmesi) ve son olarak ayrılma (terminasyon) gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç kompleksinin kurulması
RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanması
Genin okunabilmesi için enzimin başlangıç noktasını tanıması şarttır.
2
Kalıp ipliğin açığa çıkarılması
İlgili gen bölgesinde DNA sarmalının çözülmesi
Nükleotitlerin eşlenebilmesi için hidrojen bağlarının geçici olarak koparılması gerekir.
3
RNA zincirinin uzatılması
Fosfodiester bağları kurularak mRNA sentezlenmesi
Genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla nükleotit dizisine dönüştürülmesi aşamasıdır.
4
Terminasyon (Sonlanma)
mRNA'nın serbest kalması ve DNA'nın tekrar kapanması
Genin sonuna gelindiğinde sentezin durdurulması ve ürünün sitoplazmaya veya işleme merkezine gönderilmesi gerekir.

Key Concept

Transkripsiyonun aşamaları: Başlama, Uzama ve Sonlanma
Question 75Question →

Protein sentezi için genetik bilginin RNA'ya aktarılmasını sağlayan transkripsiyon (yazılım) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir hücrede transkripsiyon olayının gerçekleşebilmesi için öncelikle DNA'nın kendini eşlemesi (replikasyon) ve hücrenin bölünme evresinde olması gerekir.

Answer

Hücrede transkripsiyonun gerçekleşmesi için replikasyonun şart olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Transkripsiyon (RNA sentezi), hücrenin yaşam döngüsünün neredeyse her evresinde gerçekleşebilen bir metabolik olaydır. Bir genin aktifleşip protein sentezine başlaması için DNA'nın replike olmasına (kendini eşlemesine) gerek yoktur. Replikasyon sadece hücre bölüneceği zaman S evresinde gerçekleşir. Dolayısıyla, transkripsiyonun replikasyona bağlı olduğunu söyleyen ifade biyolojik olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Transkripsiyon ve replikasyon arasındaki farkı belirlemek
Transkripsiyon gen ifadesi sürecidir, replikasyon ise genetik bilginin yeni hücrelere aktarılmasıdır.
Hücrenin metabolik faaliyetleri için protein sentezi sürekli gereklidir, ancak her protein sentezi için DNA'nın eşlenmesine ihtiyaç yoktur.
2
RNA polimeraz enziminin işlevini analiz etmek
RNA polimeraz hem DNA'yı açar (promotör bölgesinden itibaren) hem de ribonükleotitleri bağlar.
Transkripsiyonda helikaz gibi ek enzimlere gerek duyulmadan RNA polimeraz süreci tek başına yönetebilir.
3
Sentez yönünü kontrol etmek
Yeni zincir daima 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde büyür.
Enzimatik olarak nükleotitlerin serbest 3′−OH3'-OH ucuna eklenmesi zorunludur.

Key Concept

Transkripsiyonun Replikasyondan Bağımsızlığı
Question 76Question →

Bir ökaryotik hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde, ilgili gen bölgesinden mRNA sentezlenmesi (transkripsiyon) sırasında meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Olayların doğru sıralaması; RNA polimerazın promotöre bağlanması, DNA zincirlerinin ayrılması, nükleotitlerin eklenerek RNA'nın uzatılması, sonlandırıcı diziye ulaşılması ve RNA'nın ayrılarak DNA'nın kapanması şeklindedir.
Transkripsiyon süreci biyokimyasal olarak belirli bir sırayı takip eder. Önce RNA polimeraz promotörü tanır ve bağlanır. Ardından enzim, DNA'nın iki ipliğini birbirinden ayırarak sentez için ortam hazırlar. Üçüncü aşamada, kalıp ipliğe uygun nükleotitler getirilerek RNA zinciri sentezlenir. Enzim sonlandırıcı bölgeye geldiğinde sentez durur ve son olarak mRNA serbest kalırken DNA eski sarmal yapısına döner.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç aşamasını belirleme
RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanması
Transkripsiyon, enzimin DNA üzerindeki spesifik bağlanma bölgesini tanımasıyla başlar.
2
Kalıp ipliğin hazırlanması
DNA sarmalının açılması
Nükleotitlerin okunabilmesi için hidrojen bağlarının enzim yardımıyla geçici olarak koparılması gerekir.
3
Sentez ve uzama aşaması
Ribonükleotitlerin fosfodiester bağlarıyla birleştirilmesi
RNA polimeraz, kalıp ipliğe göre 5' -> 3' yönünde yeni RNA zincirini sentezler.
4
Sürecin sonlandırılması
Sonlandırıcı diziye ulaşılması ve mRNA'nın salınması
Genin sonuna gelindiğinde enzim DNA'dan ayrılır ve sentezlenen polimer serbest kalır.

Key Concept

Transkripsiyonun temel aşamaları: Başlama (Promotör etkileşimi), Uzama (Polimerizasyon) ve Sonlanma (Terminasyon).

Practice More

Transkripsiyon tamamlandıktan sonra ökaryotik hücrelerde gerçekleşen mRNA işlenmesi (ekleme/splicing) süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 77Question →

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve protein sentezinde görev alan RNA molekülleriyle ilgili olarak verilen;

I. tRNA molekülü, mRNA üzerindeki kodonlara karşılık gelen antikodon bölgesini oluştururken Adenin nükleotidinin karşısına Timin nükleotitlerini yerleştirir.
II. rRNA, çekirdekçikte sentezlendikten sonra proteinlerle birleşerek ribozomun yapısına katılır ve hücrede en fazla bulunan RNA çeşididir.
III. mRNA molekülü, DNA'daki genetik bilgiyi ribozoma taşıyan bir elçi görevi görür ve işlevsel yapısında zayıf hidrojen bağları bulundurmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

Hücredeki RNA çeşitlerinden rRNA'nın yapısı ve bolluğu ile mRNA'nın hidrojen bağı içermeyen doğrusal yapısı doğrudur (II ve III).
Doğru olan seçenek, rRNA'nın ribozom yapısına katılarak en bol bulunan RNA olduğu bilgisini ve mRNA'nın zayıf hidrojen bağı içermeyen doğrusal yapıda olduğu bilgisini içermektedir.

Step-by-Step Solution

1
RNA nükleotit yapısının incelenmesi
RNA molekülleri Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil nükleotitlerinden oluşur; yapısında Timin bulunmaz.
Birinci öncülde belirtilen Adenin karşısına Timin gelmesi durumu DNA eşlenmesi veya sentezi için geçerlidir, RNA sentezinde veya etkileşiminde Urasil kullanılır.
2
rRNA özelliklerinin değerlendirilmesi
rRNA, hücredeki toplam RNA'nın yaklaşık %80'ini oluşturur ve ribozomun yapısal bileşenidir.
İkinci öncülde belirtilen çekirdekçikte sentezlenme ve en yüksek oranda bulunma bilgisi rRNA için karakteristiktir.
3
mRNA yapısal özelliklerinin değerlendirilmesi
mRNA doğrusal bir polimerdir ve kendi üzerinde katlanmalar yapmadığı için zayıf hidrojen bağları içermez.
Üçüncü öncülde belirtilen hidrojen bağı içermeme durumu MEB müfredatına göre mRNA için ayırt edici bir özelliktir (tRNA ve rRNA ise hidrojen bağı içerir).

Key Concept

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Farklılıkları
Estimated Time:1m 30s
Question 78Question →

Hücrede protein sentezi ve genetik bilginin aktarımı süreçlerinde görev alan RNA molekülleri ile bu moleküllerin temel özellikleri aşağıda verilmiştir. RNA çeşitlerini uygun özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA molekülü genetik bilgiyi kodonlar halinde taşıma (right_3) özelliğiyle, tRNA molekülü antikodonuyla amino asit taşıma (right_1) özelliğiyle, rRNA molekülü ise ribozom yapısına katılma ve en yüksek oranda bulunma (right_2) özelliğiyle eşleşir.
Eşleştirme yapıldığında; mRNA'nın kodonlar aracılığıyla kalıplık yapması, tRNA'nın antikodonuyla amino asit taşıması ve rRNA'nın ribozom yapısını oluşturması RNA çeşitlerinin biyolojik görevleriyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
mRNA'nın işlevini belirle.
mRNA, DNA'daki bilgiyi ribozoma taşıyan mesajcıdır.
Protein sentezi için şablon (kalıp) görevi görür.
2
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz et.
tRNA, amino asit taşıma ve antikodon-kodon eşleşmesi yapma özelliğine sahiptir.
Özgül amino asitlerin protein zincirine doğru sırada eklenmesini sağlar.
3
rRNA'nın hücredeki yerini ve miktarını değerlendir.
rRNA, ribozomun yapısında bulunur ve hücredeki toplam RNA'nın %80 \%80 'ini oluşturur.
Yapısal bir bileşen olmasının yanı sıra peptit bağı oluşumunda katalizör (ribozim) etkisi gösterir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin İşlevsel Farklılıkları
Estimated Time:1m 30s
Question 79Question →

Genetik şifre, kodon ve antikodon arasındaki ilişkiyle ilgili olarak verilen;

I. Bir mRNA molekülü üzerindeki her üçlü nükleotit dizisi (kodon), ribozomda mutlaka bir tRNA (antikodon) ile eşleşerek protein yapısına bir amino asit eklenmesini sağlar.
II. Bir amino asit çeşidi birden fazla kodon tarafından şifrelenebilirken, bir kodon çeşidi sadece bir çeşit amino asidi şifreleyebilir.
III. Translasyon sürecinde tRNA üzerindeki antikodon bölgesi, karşılık geldiği mRNA kodonu ile geçici hidrojen bağları kurar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

Genetik kodun dejenerasyonu ve translasyon mekanizması gereği II ve III numaralı ifadeler doğrudur.
İkinci ifade genetik kodun 'dejenerasyon' (bir amino asidin birden fazla kodonla belirlenmesi) ve 'özgüllük' (bir kodonun tek bir amino asidi belirlemesi) kurallarını doğru tanımlar. Üçüncü ifade ise translasyonun moleküler temelini, yani kodon-antikodon arasındaki zayıf hidrojen bağlarının kurulmasını doğru açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol et.
Hatalıdır.
mRNA üzerindeki 6464 çeşit kodonun 33 tanesi durdurucu kodondur (UAA,UAG,UGAUAA, UAG, UGA). Bu kodonların antikodon karşılığı yoktur ve protein yapısına amino asit eklenmesine neden olmazlar.
2
İkinci öncülün doğruluğunu kontrol et.
Doğrudur.
Genetik kodun dejenerasyonu gereği bir amino asit birden fazla kodon ile şifrelenebilir (örneğin; serin amino asidi için 66 farklı kodon bulunur). Ancak bir kodon daima aynı amino asidi şifreler (özgüllük).
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu kontrol et.
Doğrudur.
Protein sentezi sırasında tRNA antikodonu ile mRNA kodonu arasında, doğru amino asidin yerleşmesini sağlayan geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.

Key Concept

Genetik Kodun Özellikleri ve Kodon-Antikodon Eşleşmesi

Practice More

Farklı türlerde aynı kodonun aynı amino asidi şifrelemesi (genetik kodun evrenselliği) konusunu tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 80Question →

Protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarımında rol oynayan üçlü nükleotit dizileri ve bu dizilerin bulunduğu moleküller aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Genetik Kod
Kodon
Antikodon

Matches

Show answer & explanation

Answer

Genetik Kod DNA üzerindeki birimdir; Kodon mRNA üzerindeki birimdir; Antikodon ise tRNA üzerindeki birimdir.
Genetik kod, bilginin kaynağı olan DNA üzerindeki; kodon, mesajı taşıyan mRNA üzerindeki; antikodon ise taşıma işlemini yapan tRNA üzerindeki üçlü nükleotit dizileridir.

Step-by-Step Solution

1
Genetik bilginin akış yönünü analiz edin.
Bilgi DNA→mRNA→tRNADNA \rightarrow mRNA \rightarrow tRNA (veya amino asit) yönünde akar.
Her molekül üzerindeki üçlü şifre farklı adlandırılır.
2
Kavramları bulundukları nükleik asitlerle eşleştirin.
Genetik Kod DNA'da, Kodon mRNA'da, Antikodon tRNA'da bulunur.
Bu adlandırmalar biyoloji literatüründe moleküler bazlı tanımlanmıştır.
3
Tanımları doğrulayın.
DNA'daki dizi genetik bilgiyi saklar (Genetik Kod), mRNA'daki dizi amino asit çeşidini belirler (Kodon), tRNA'daki dizi ise kodonla eşleşmeyi sağlar (Antikodon).
Süreç boyunca bilginin korunması ve tercüme edilmesi bu birimler aracılığıyla olur.

Key Concept

Genetik bilginin protein sentezi sürecinde nükleik asitler arasındaki terminolojik hiyerarşisi.

Practice More

Farklı canlılarda aynı amino asidi şifreleyen kodonların benzerliğini (genetik kodun evrenselliği) inceleyen bir soru çözülebilir.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 4 / 6Next
Genden Proteine Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Page 4 | Examkin