Examkin

Genden Proteine

115 questions

All types115Multiple choice59Matching35Ordering21
Question 81Question →

Protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarımı; DNA'daki genetik şifre, mRNA'daki kodonlar ve tRNA'daki antikodonlar arasındaki uyumlu ilişkiye dayanır. Genetik şifrenin özellikleri ve nükleotit eşleşmeleri dikkate alındığında;

I. Bir amino asit çeşidi, birden fazla kodon çeşidi tarafından şifrelenebilir.
II. Bir kodon çeşidi, birden fazla amino asit çeşidini şifreleyerek protein çeşitliliğini artırır.
III. mRNA üzerindeki bir kodonun nükleotit dizilimi 5′−ACU−3′5' - ACU - 3' ise, bu kodonla geçici olarak eşleşen tRNA antikodonunun nükleotit dizilimi 3′−UGA−5′3' - UGA - 5' şeklindedir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Bir amino asidin birden fazla kodonla şifrelenebilmesi (dejenerelik) ve mRNA-tRNA arasındaki antiparalel tamamlayıcı eşleşmeyi içeren I ve III ifadeleri doğrudur.
I numaralı ifade doğrudur; buna genetik kodun dejenereliği denir ve canlılarda 20 çeşit amino asidi şifreleyen 61 çeşit anlamlı kodon bulunması bunun kanıtıdır. III numaralı ifade doğrudur; çünkü mRNA kodonu ile tRNA antikodonu arasında nükleotitler A-U ve C-G şeklinde eşleşir ve zincirler birbirine antiparalel (5′→3′5' \to 3' karşısına 3′→5′3' \to 5') konumlanır.

Step-by-Step Solution

1
Genetik kodun dejenereliğini analiz etme.
Doğada 20 çeşit amino asit bulunmasına karşın durdurucu kodonlar hariç 61 çeşit kodon vardır. Bu, bir amino asidin birden fazla kodonla (örneğin Lösin için 6 farklı kodon) temsil edilebildiğini gösterir (I. ifade doğru).
Genetik kodun fazlalığı (degeneracy), mutasyonların etkisini azaltan evrimsel bir avantajdır.
2
Kodonun özgüllüğünü değerlendirme.
Her bir kodon sadece ve sadece bir amino aside karşılık gelir. Eğer bir kodon birden fazla amino asidi şifreleseydi, protein sentezi sırasında hangi amino asidin ekleneceği belirsiz olurdu ve hatalı proteinler üretilirdi (II. ifade yanlış).
Sentez mekanizmasının doğruluğu, kodonun tek bir amino aside özgü olmasına bağlıdır.
3
Kodon ve antikodon nükleotit eşleşmesini kontrol etme.
mRNA ve tRNA zincirleri birbirine antiparalel bağlanır. mRNA'daki 5′−ACU−3′5' - ACU - 3' dizilimine karşılık gelen tamamlayıcı bazlar; A karşısına U, C karşısına G, U karşısına A gelecek şekilde 3′−UGA−5′3' - UGA - 5' dizilimindedir (III. ifade doğru).
Nükleik asitler arasındaki baz eşleşmesi (A=U, G≡C) ve ipliklerin ters yönlü (antiparalel) olması temel biyokimyasal kuraldır.

Key Concept

Genetik şifre; kodonların özgüllüğü, dejenereliği ve mRNA-tRNA arasındaki antiparalel nükleotit tamamlayıcılığı.

Practice More

Bir amino asit için birden fazla kodon bulunmasının, genlerde meydana gelen nokta mutasyonlarının fenotipe yansımasını nasıl engellediğini (sessiz mutasyon) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 82Question →

Hücrelerde genetik bilginin proteine dönüştürülmesi sürecinde görev alan genetik şifre, kodon ve antikodon ilişkileriyle ilgili;

I. Bazı amino asitlerin birden fazla kodon çeşidi tarafından şifrelenebilmesi, DNA üzerindeki olası nokta mutasyonlarının etkisinin fenotipe yansımasını engelleyebilir.
II. mRNA üzerinde bulunan durdurucu (stop) kodonlar amino asit karşılığına sahip olmadıkları için, bu kodonlara bağlanabilecek antikodon yapısına sahip bir tRNA çeşidi bulunmaz.
III. Bir tRNA çeşidi, antikodonunun nükleotit dizilimi sayesinde farklı zamanlarda birden fazla çeşit amino asidin ribozoma taşınmasını sağlayabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II yargıları doğrudur; kodon dejenerasyonu mutasyon riskini azaltırken, durdurucu kodonların tRNA karşılığı yoktur.
Doğru ifadeye göre, genetik kodun bolluğu sayesinde mutasyonlar sessiz kalabilir ve durdurucu kodonların tRNA antikodonu karşılığı bulunmaz. Bu iki durum biyolojik sistemin sürekliliği ve protein sentezinin doğru sonlanması için kritiktir.

Step-by-Step Solution

1
Kodon dejenerasyonu ve mutasyon ilişkisini analiz etme.
Bir amino asidin birden fazla kodonunun olması (örneğin GGU, GGC, GGA, GGG kodonlarının hepsinin Glisin şifrelemesi), bir nükleotit değişse bile aynı amino asidin gelmesini sağlayarak mutasyonun etkisini yok edebilir.
Genetik kodun evrenselliği ve bolluğu (degeneracy) mekanizmasını anlamak için gereklidir.
2
Durdurucu kodonların yapısını değerlendirme.
UAAUAA, UAGUAG ve UGAUGA kodonları durdurucu kodonlardır. Bu kodonlar ribozoma ulaştığında süreci sonlandıran proteinler bağlanır; amino asit getiren bir tRNA bağlanmaz.
Translasyonun sonlanma mekanizmasını ve kodon-antikodon eşleşme sınırlarını belirlemek için gereklidir.
3
tRNA'nın amino asit özgüllüğünü kontrol etme.
Her bir tRNA çeşidi, üzerindeki antikodona uygun olarak sadece tek bir çeşit amino asidi bağlayıp taşıyabilir. Bir tRNA'nın farklı zamanlarda farklı amino asitler taşıması mümkün değildir.
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özgüllüğünü kavramak için gereklidir.

Key Concept

Genetik Şifrenin Özellikleri ve tRNA Özgüllüğü
Question 83Question →

Protein sentezi sürecinde görev alan nükleik asit dizilimleri ve bu dizilimlerin özellikleri ile ilgili aşağıda verilen ifadeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA Kodonu: 5′−AUG−3′5'-AUG-3'
mRNA Kodonu: 5′−UGA−3′5'-UGA-3'
tRNA Antikodonu: 3′−CGA−5′3'-CGA-5'
DNA Kalıp İpliği: 3′−CCC−5′3'-CCC-5'

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA üzerindeki başlatma kodonu metiyonini şifrelerken, durdurucu kodonların amino asit karşılığı yoktur. tRNA antikodonları mRNA kodonlarına tamamlayıcı olarak bağlanır ve DNA kalıp ipliği mRNA sentezine rehberlik eder.
Doğru eşleştirmede; metiyonin amino asidini belirleyen 'başlatma kodonu' AUGAUG'dir. Herhangi bir amino asit karşılığı olmayan 'durdurucu kodonlar'dan biri UGAUGA'dır. 3′−CGA−5′3'-CGA-5' dizilimine sahip bir antikodon, baz eşleşmesi kuralına göre 5′−GCU−3′5'-GCU-3' kodonu ile eşleşir. DNA kalıp ipliğindeki 3′−CCC−5′3'-CCC-5' dizisi ise transkripsiyonla 5′−GGG−3′5'-GGG-3' kodonunu oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Kodon ve antikodon arasındaki baz eşleşmesi kurallarını analiz etme.
mRNA'daki kodonlar 5′→3′5' \rightarrow 3' yönündeyken, tRNA'daki antikodonlar 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde ve tamamlayıcıdır (A−U,G−CA-U, G-C).
Protein sentezinde doğru amino asidin taşınması için bu özgül eşleşme zorunludur.
2
Özel kodonların işlevlerini belirleme.
AUGAUG başlatma, UGAUGA ise durdurucu kodon olarak işlev görür.
Sentezin nerede başlayıp nerede biteceği bu genetik şifrelerle kontrol edilir.
3
DNA ve mRNA arasındaki transkripsiyon ilişkisini kurma.
DNA kalıp ipliği 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunur ve mRNA 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenir.
RNA polimeraz enzimi kalıp ipliği temel alarak tamamlayıcı nükleotitleri dizer.

Key Concept

Genetik Şifre, Kodon ve Antikodon Uyumu
Question 84Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) süreci, genetik bilginin protein sentezi için mRNA'ya aktarılmasını sağlar. Bu süreçte görev alan RNA polimeraz enzimi ve gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: RNA polimeraz, DNA üzerindeki promotör bölgesine bağlanarak ilgili genin sarmal yapısını açar ve uygun ribonükleotitleri birbirine bağlar.

Answer

RNA polimerazın promotöre bağlanarak DNA'yı açması ve ribonükleotitleri bağlaması ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanarak DNA'nın ilgili gen bölgesini açması ve ribonükleotitleri birbirine bağlayarak RNA sentezini gerçekleştirmesidir. RNA polimeraz, replikasyondaki helikazın görevini de üstlenerek DNA'yı açar ve primer gerektirmeden sentezi başlatır.

Step-by-Step Solution

1
RNA polimerazın bağlanma bölgesinin belirlenmesi
Enzim DNA üzerindeki promotör dizisini tanır.
Sentezin nereden başlayacağının belirlenmesi gerekir.
2
DNA sarmalının açılması
Zayıf hidrojen bağları koparılarak transkripsiyon balonu oluşturulur.
Kalıp ipliğin okunabilmesi için ipliklerin birbirinden ayrılması şarttır.
3
Ribonükleotitlerin dizilmesi
5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde yeni bir RNA zinciri sentezlenir.
Kalıp iplikteki bazların (Adenin, Guanin, Sitozin, Timin) karşısına uygun RNA bazları (Urasil, Sitozin, Guanin, Adenin) getirilir.

Key Concept

Transkripsiyon sırasında RNA polimeraz enzimi hem DNA sarmalını açar hem de nükleotit eklemesini yapar; bu işlem için replikasyon şart değildir.
Estimated Time:1m 30s
Question 85Question →

Hücrelerde genetik bilginin protein sentezine aktarılma sürecinin ilk basamağı olan transkripsiyon (yazılım) mekanizmasında çeşitli yapılar görev almaktadır. Aşağıdaki tabloda verilen transkripsiyon bileşenlerini, bu süreçteki temel görevleri veya özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

RNA polimeraz
Promotör
Kalıp iplik
ATP

Matches

Show answer & explanation

Answer

RNA polimeraz enzimi DNA'yı açıp sentezi yapar; promotör başlama bölgesini işaretler; kalıp iplik şifrenin alındığı 3′→5′3' \rightarrow 5' yönündeki zincirdir; ATP ise bu süreçte harcanan enerjiyi sağlar.
RNA polimeraz transkripsiyonu yürüten temel enzimdir (2), promotör enzimin bağlandığı başlangıç dizisidir (1), kalıp iplik 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunan şablondur (3) ve ATP sürecin enerji kaynağıdır (4).

Step-by-Step Solution

1
Enzimatik aktiviteyi belirle.
RNA polimerazın hem helikaz benzeri (açma) hem de polimeraz (ekleme) işlevi olduğu saptanır.
Transkripsiyonda DNA sarmalını ayrı bir helikaz değil, RNA polimerazın kendisi açar.
2
Başlangıç sinyalini tanımla.
Promotörün bir genin 'açılış' sinyali ve enzimin tutunma noktası olduğu belirlenir.
Sentezin rastgele bir noktadan değil, genin başından başlaması için promotör dizisi kritiktir.
3
Okuma yönünü analiz et.
Kalıp ipliğin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunarak 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde mRNA sentezlendiği ayırt edilir.
Nükleik asit sentezinde enzimler kalıbı her zaman 3′3' ucundan 5′5' ucuna doğru okur.
4
Enerji ihtiyacını değerlendir.
Nükleotitler arasındaki fosfodiester bağlarının kurulması için ATP harcandığı sonucuna varılır.
Biyokimyasal sentez reaksiyonları (anabolizma) enerji tüketir.

Key Concept

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz enzimi aracılığıyla, ATP harcanarak mRNA'ya aktarılması sürecidir.
Question 86Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen polipeptit sentezi (translasyon) süreci ve ribozomun bu süreçteki işlevi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Amino asitler arasındaki peptit bağlarının kurulması, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA molekülünün katalizörlüğünde gerçekleşir.

Answer

Peptit bağlarının oluşumu, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA molekülünün katalitik etkisiyle gerçekleşir.
Protein sentezi sırasında, P bölgesindeki peptit zinciri ile A bölgesine yeni gelen amino asit arasında peptit bağı kurulur. Bu reaksiyon, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA molekülü tarafından katalizlenir. Bu durum, rRNA'nın bir enzim gibi davrandığını gösterir ve bu yapıya 'ribozim' denir.

Step-by-Step Solution

1
Ribozomun alt birimlerinin rollerini analiz etmek.
Küçük alt birim mRNA'yı bağlarken, büyük alt birim tRNA'ların bağlandığı bölgeleri (A, P, E) ve peptit bağı kurucu merkezi barındırır.
Translasyonun mekanik temelini anlamak için yapı-görev ilişkisi kurulmalıdır.
2
Peptit bağı oluşum mekanizmasını değerlendirmek.
Büyük alt birimdeki rRNA'nın 'ribozim' olarak adlandırılan katalitik bir aktiviteye sahip olduğu ve amino asitler arasında bağ kurduğu belirlenir.
Enzimatik aktivitenin hangi molekül tarafından sağlandığı protein sentezinin temel bilgisidir.
3
Diğer süreçleri (yön, sonlanma, özgüllük) kontrol etmek.
Okumanın 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde olduğu, durdurucu kodonlara protein yapılı faktörlerin bağlandığı ve tRNA'ların amino asitlere özgü olduğu doğrulanır.
Hatalı kavramları eleyerek doğru bilgiye ulaşmak için mekanizmanın tüm aşamaları taranmalıdır.

Key Concept

Ribozomun yapısı ve rRNA'nın katalitik (ribozim) görevi
Question 87Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) süreci ile ilgili;

I. RNA polimeraz enzimi, DNA'nın ilgili gen bölgesindeki zayıf hidrojen bağlarını kopararak ikili sarmal yapıyı açar.
II. DNA'nın her iki ipliği de aynı anda kalıp olarak kullanılarak iki farklı RNA molekülü sentezlenir.
III. Yeni sentezlenen RNA zinciri, kalıp ipliğe antiparalel uzanır ve 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde büyür.
IV. Transkripsiyonun gerçekleşebilmesi için hücrenin mutlaka replikasyon (DNA eşlenmesi) sürecinde olması gerekir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

RNA polimerazın sarmalı açması ve RNA'nın 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenmesi ifadelerini içeren seçenek doğrudur.
Transkripsiyon sırasında RNA polimeraz hem DNA sarmalını açar hem de RNA nükleotitlerini 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde birbirine bağlar. Bu süreçte sadece bir iplik şablon olarak kullanılır ve süreç hücrenin replikasyon yapmasına bağlı değildir.

Step-by-Step Solution

1
Enzim görevini analiz etme
RNA polimeraz, DNA üzerindeki promotör bölgesine bağlanır ve ilgili gen bölgesindeki hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açar.
Transkripsiyonun başlaması için nükleotitlerin eşleşebileceği açık bir şablon gereklidir.
2
Kalıp iplik kullanımını değerlendirme
DNA'nın sadece bir ipliği (3' -> 5' yönündeki kalıp iplik) RNA sentezi için şablon olarak kullanılır.
Genetik bilgi belirli bir yönde okunur ve her gen için tek bir iplik anlamlıdır.
3
Sentez yönünü belirleme
RNA polimeraz, yeni nükleotitleri her zaman RNA'nın 3' ucuna ekler, yani sentez 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde gerçekleşir.
Enzimatik aktivite nükleotitlerin şeker-fosfat bağını sadece 3'-OH grubuna bağlayabilir.
4
Hücre döngüsü ile ilişkiyi kurma
Transkripsiyon, hücrenin metabolik olarak aktif olduğu her an gerçekleşebilir; replikasyon (S evresi) ile bir zorunluluğu yoktur.
Protein sentezi yaşam boyu devam eden bir süreçtir, bölünme ise sadece belirli zamanlarda olur.

Key Concept

Transkripsiyon Mekanizması ve Polarite

Practice More

Prokaryotik ve ökaryotik transkripsiyonun gerçekleştiği hücresel kısımları karşılaştıran bir soru çözmek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 88Question →

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecine ait aşağıda verilen olayları, gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Transkripsiyon süreci; promotörün tanınması, DNA sarmalının açılması, ribonükleotitlerin eklenerek mRNA'nın uzaması, sonlandırıcı diziye ulaşılması ve mRNA'nın ayrılarak DNA'nın kapanması sırasıyla gerçekleşir.
Transkripsiyonun mantıksal akışı; önce hedefin belirlenmesi (promotör), sonra içeriğin okunabilir hale getirilmesi (sarmalın açılması), kodun kopyalanması (uzama), bitiş işaretinin görülmesi (terminasyon) ve ürünün serbest bırakılması (ayrılma) şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma ve Bağlanma
RNA polimeraz promotöre bağlanır.
Sürecin başlatılacağı gen bölgesinin doğru tespit edilmesi gerekir.
2
DNA Sarmalının Açılması
Gen bölgesindeki hidrojen bağları koparılır.
Kalıp iplikteki nükleotitlerin RNA polimeraz tarafından okunabilmesi için ipliklerin ayrılması şarttır.
3
Elongasyon (Uzama)
mRNA zinciri sentezlenir.
Kalıp iplik referans alınarak tamamlayıcı RNA nükleotitleri eklenir.
4
Terminasyon (Sonlanma)
Durdurucu dizi algılanır.
Sentezin genin bittiği noktada kesilmesi gerekir.
5
Ayrılma ve Re-annealing
mRNA serbest kalır, DNA kapanır.
DNA iplikleri birbirine daha kararlı bağlandığı için RNA ayrıldıktan sonra tekrar sarmal yapıya döner.

Key Concept

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla RNA molekülüne aktarılmasıdır.

Practice More

Transkripsiyon sonrasında ökaryotik hücrelerde gerçekleşen RNA işlenmesi (ekleme/splicing) süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 89Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) süreciyle ilgili olarak;

I. RNA polimeraz enzimi, ilgili gen bölgesindeki DNA çift sarmalını açarak kalıp iplikteki bazların karşısına uygun ribonükleotitlerin yerleşmesini sağlar.
II. Transkripsiyon olayının gerçekleşebilmesi için hücrenin mutlaka replikasyon (SS) evresinde olması ve DNA miktarını iki katına çıkarması gerekir.
III. RNA sentezi, DNA'nın kalıp ipliği üzerinden 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okuma yapılarak 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde gerçekleştirilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III numaralı ifadeleri içeren seçenek doğrudur.
I ve III numaralı yargılar doğrudur. RNA polimeraz geni açarak sentezi başlatır (I) ve bu sentez DNA'nın kalıp ipliğinin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde taranmasıyla yeni RNA ipliğinin 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde oluşturulması şeklinde gerçekleşir (III).

Step-by-Step Solution

1
RNA polimerazın fonksiyonunu değerlendir.
RNA polimeraz, DNA'nın ilgili gen bölgesini açar ve kalıp ipliğe uygun ribonükleotitleri ekler.
Transkripsiyonun temel enzimi RNA polimerazdır.
2
Hücre döngüsü ile transkripsiyon ilişkisini kontrol et.
Transkripsiyon (ve dolayısıyla protein sentezi) için hücrenin bölünme evresine girmesi veya DNA'sını eşlemesi gerekmez.
Hücreler metabolik faaliyetleri için sürekli protein sentezler; replikasyon ise sadece hücre bölünmesi öncesinde gerçekleşir.
3
Sentez ve okuma yönünü analiz et.
RNA zinciri her zaman 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenir. Bu durum, kalıp DNA ipliğinin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunmasını gerektirir.
Nükleik asit sentezinde yeni nükleotitler sadece serbest 3′3' ucuna eklenebilir.

Key Concept

Transkripsiyon (RNA sentezi), DNA'nın kalıp ipliği temel alınarak RNA polimeraz aracılığıyla gerçekleştirilen, replikasyondan bağımsız bir olaydır.

Alternative Method

Önce replikasyon ile transkripsiyonun zaman farkını hatırlayarak II numaralı öncülü elemek, seçenekleri hızla I ve III'e indirgeyebilir.
Estimated Time:1m 40s
Question 90Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru işlevleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

RNA polimeraz
Promotör
Kalıp iplik
Terminasyon bölgesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

RNA polimeraz enzimi DNA'yı açıp RNA sentezlemekle (right_2), Promotör başlangıç sinyaliyle (right_1), Kalıp iplik şifre rehberliğiyle (right_3) ve Terminasyon bölgesi ise sentezi bitirmekle (right_4) eşleşir.
Transkripsiyon süreci, RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, kalıp ipliği rehber alarak uzar ve terminasyon dizisinde sona erer. Bu eşleşmeler sürecin biyokimyasal adımlarını tam olarak karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Enzimin belirlenmesi
RNA polimeraz, transkripsiyonda hem helikaz benzeri hem de polimerizasyon işlevi gören enzimdir.
Replikasondan farklı olarak transkripsiyonda DNA ipliklerini RNA polimeraz açar.
2
Başlangıç bölgesinin belirlenmesi
Promotör dizisi, transkripsiyonun nereden başlayacağını belirler.
RNA polimerazın DNA üzerinde bağlandığı spesifik tanıma bölgesidir.
3
Kalıp görevinin belirlenmesi
Kalıp iplik, mRNA nükleotit dizilimini belirleyen DNA zinciridir.
mRNA, DNA'nın iki ipliğinden sadece biri (kalıp olan) üzerinden sentezlenir.
4
Sonlanma mekanizmasının belirlenmesi
Terminasyon bölgesi sentezi durdurur.
Bu bölgeye gelindiğinde RNA polimeraz ve sentezlenen RNA, DNA'dan ayrılır.

Key Concept

Transkripsiyon Mekanizması ve Temel Bileşenleri
Question 91Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen protein sentezinin (translasyon) uzama evresinde meydana gelen bazı olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Amino asit taşıyan uygun bir tRNA'nın antikodonu ile mRNA'nın A bölgesindeki kodonu arasında hidrojen bağlarının kurulması
II. P bölgesindeki tRNA'da bulunan polipeptit zinciri ile A bölgesindeki yeni amino asit arasında peptit bağının kurulması
III. Ribozomun mRNA üzerinde 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde bir kodon mesafesi kadar ilerlemesi (translokasyon)
IV. İşlevini tamamlayan (amino asidini bırakan) tRNA'nın E bölgesinden ribozomu terk etmesi

Bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: I - II - III - IV

Answer

Uzama evresindeki olayların doğru sıralaması I - II - III - IV şeklindedir.
Protein sentezinin uzama döngüsü, uygun antikodona sahip tRNA'nın A bölgesine girmesiyle (I) başlar. Ardından ribozomdaki peptidil transferaz aktivitesiyle peptit bağı kurulur (II). Polipeptit zinciri uzadıktan sonra ribozom kayarak (III) tRNA'ların yerini değiştirir ve en son boşalan tRNA E bölgesinden ayrılır (IV).

Step-by-Step Solution

1
tRNA'nın A bölgesine gelmesi
Uygun antikodona sahip aminoaçil-tRNA ribozomun A sitesine bağlanır.
Döngünün başlayabilmesi için yeni amino asidin okunacak kodona gelmesi gerekir.
2
Peptit bağı oluşumu
P bölgesindeki peptit zinciri A bölgesindeki yeni amino asidin üzerine aktarılır.
Polipeptit zincirinin uzaması için peptit bağları kurulmalıdır.
3
Translokasyon (Kayma)
Ribozom mRNA üzerinde 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde hareket eder; A'daki tRNA P'ye, P'deki ise E'ye geçer.
Bir sonraki kodonun okunabilmesi için ribozomun yer değiştirmesi gerekir.
4
tRNA'nın ayrılması
E bölgesine geçen boş tRNA ribozomdan ayrılır.
Boşalan ribozom bölgesi bir sonraki döngü için hazır hale getirilir.

Key Concept

Ribozom üzerinde translasyonun uzama (elongation) döngüsü sıralı adımlardan oluşur.

Practice More

Polizom (poliribozom) yapısının aynı mRNA üzerinden çok sayıda protein sentezlenmesindeki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 92Question →

Ökaryotik bir hücrede protein sentezi sırasında gerçekleşen translasyon (okunma) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Peptit bağlarının oluşumu, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNArRNA molekülünün katalitik etkisiyle (ribozim) gerçekleşir.

Answer

Peptit bağlarının oluşumu, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA'nın katalitik etkisiyle (ribozim) gerçekleşir.
Translasyon sırasında amino asitlerin birbirine bağlanması (peptit bağı oluşumu), ribozomun büyük alt biriminde gerçekleşir. Bu reaksiyonu katalizleyen yapı, protein yapılı klasik bir enzim değil, ribozim olarak adlandırılan bir rRNA molekülüdür. Bu bilgi modern moleküler biyolojinin temel prensiplerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Translasyonun başlangıç aşamasını analiz etme.
mRNA küçük alt birime bağlanır, ardından başlangıç tRNA'sı gelir ve büyük alt birim komplekse dahil olur.
Ribozomun aktifleşmesi için alt birimlerin mRNA rehberliğinde birleşmesi gerekir.
2
Uzama evresindeki bağ oluşumunu inceleme.
Amino asitler arasında peptit bağları kurulur.
Polipeptit zincirinin uzaması için ribozomun büyük alt birimindeki rRNA molekülü enzim (ribozim) gibi davranarak dehidrasyonu katalizler.
3
Sonlanma mekanizmasını değerlendirme.
Stop kodonlarına bağlanan salınım faktörü polipeptidi serbest bırakır.
Stop kodonlarının antikodon karşılığı olmadığı için tRNA sentezi durduramaz, protein yapıdaki salınım faktörü devreye girer.

Key Concept

Translasyon süreci ve ribozomun katalitik fonksiyonu
Question 93Question →

Ökaryot bir hücrede gerçekleşen protein sentezi (translasyon) sürecinde, ribozomun büyük alt biriminde bulunan bölgeler ile bu bölgelerde gerçekleşen temel olayları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

A bölgesi (Aminoasil bölgesi)
P bölgesi (Peptidil bölgesi)
E bölgesi (Çıkış bölgesi)

Matches

Show answer & explanation

Answer

A bölgesi - Yeni tRNA girişi; P bölgesi - Polipeptit zinciri ve peptit bağı oluşumu; E bölgesi - Boş tRNA çıkışı.
Translasyon sürecinde ribozomun A (Aminoasil) bölgesi yeni amino asitlerin giriş kapısı, P (Peptidil) bölgesi peptit bağlarının kurulduğu merkez, E (Exit) bölgesi ise işi biten tRNA'ların çıkış noktasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ribozomun büyük alt birimindeki üç bölgenin (A, P, E) işlevsel sırasını analiz et.
tRNA'lar ribozoma A bölgesinden girer, P bölgesinde bağ kurar ve E bölgesinden ayrılır.
Translasyonun elongasyon (uzama) evresi bu düzenli döngüyle gerçekleşir.
2
Bölgelerin isimlerinden (Aminoasil, Peptidil, Exit) yola çıkarak görev tanımlarını belirle.
A (Aminoasil) = Amino asit kabul; P (Peptidil) = Peptit bağı; E (Exit) = Çıkış.
Bölge isimleri içerdikleri moleküllerin kimyasal durumunu yansıtır.
3
Sol sütundaki terimleri sağ sütundaki karşılıklarıyla eşleştir.
I-3, II-1, III-2 şeklinde bir eşleşme oluşur.
Biyolojik mekanizma bu sıralama ve işlev dağılımı üzerine kuruludur.

Key Concept

Ribozomun A, P ve E bölgeleri, protein sentezinde tRNA'ların sırasıyla bağlandığı, peptit bağı oluşturduğu ve ayrıldığı özelleşmiş kısımlardır.
Question 94Question →

Ökaryotik bir hücrede polipeptit sentezi sırasında gerçekleşen translasyon (okuma) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Translasyonun başlangıç aşamasında, mRNA önce ribozomun küçük alt birimine bağlanır; ardından uygun tRNA molekülü ve büyük alt birimin katılımıyla fonksiyonel ribozom kompleksi oluşur.

Answer

Translasyonun başlangıcında mRNA'nın küçük alt birime bağlanması, ardından tRNA ve büyük alt birimin eklenmesiyle aktif ribozomun oluştuğunu belirten ifade doğrudur.
Translasyon mekanizması kademeli bir birleşme sürecidir. Önce mRNA küçük alt birime bağlanır, ardından başlangıç tRNA'sı kodon-antikodon eşleşmesi yapar ve son olarak büyük alt birim bu yapıya eklenerek polipeptit sentezine hazır fonksiyonel bir ribozom oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Translasyonun başlangıç basamaklarını analiz et.
mRNA, ribozomun küçük alt birimine tutunur. Başlangıç kodonu (AUG) ile uyumlu antikodona (UAC) sahip metiyonin taşıyan tRNA komplekse bağlanır.
Ribozomun aktifleşmesi için alt birimlerin ve mRNA'nın belirli bir sırada bir araya gelmesi gerekir.
2
Fonksiyonel ribozomun oluşumunu değerlendir.
Küçük alt birim ve tRNA bağlandıktan sonra büyük alt birim de yapıya katılır.
Büyük alt birimin katılmasıyla polipeptit zincirinin uzayacağı A (aminoaçil), P (peptidil) ve E (çıkış) bölgeleri işlevsel hale gelir.
3
Durdurucu kodonların ve peptit bağlarının doğasını kontrol et.
Durdurucu kodonların tRNA'sı yoktur. Peptit bağı oluşumu dehidrasyondur.
Hücredeki sonlandırma faktörleri protein yapılıdır ve bağ oluşumu su açığa çıkaran bir yapım (anabolizma) olayıdır.

Key Concept

Translasyonun Başlatılması ve Ribozomun Çalışma Prensibi
Question 95Question →

Translasyon (okuma) sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların gerçekleştirdiği temel işlevler aşağıda verilmiştir. Yapıları, sahip oldukları doğru işlevlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA üzerindeki AUGAUG kodonu
Ribozomun büyük alt birimi
tRNA'nın antikodon bölgesi
Durdurucu (StopStop) kodonları

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA üzerindeki AUGAUG kodonu başlangıç işleviyle, ribozomun büyük alt birimi peptit bağı oluşumuyla, tRNA antikodonu kodon eşleşmesiyle ve durdurucu kodonlar translasyonun sonlanmasıyla eşleşmelidir.
Eşleşmeler translasyonun temel mekanizmasını yansıtmaktadır: AUGAUG başlangıcı, büyük alt birim peptit bağını, antikodon doğru eşleşmeyi ve durdurucu kodonlar ise sonlanmayı sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç kodonunun görevini analiz etme
AUGAUG kodonunun translasyonun başlama sinyali olduğu belirlendi.
Translasyon süreci her zaman metiyonin amino asidini şifreleyen bu kodonla başlar.
2
Ribozom alt birimlerinin rollerini ayırt etme
Büyük alt birimin peptit bağı oluşumunda katalizör olduğu belirlendi.
Ribozomun büyük alt birimi, peptidil transferaz aktivitesi gösteren rRNArRNA içerir.
3
tRNA'nın okuma mekanizmasını inceleme
Antikodonun mRNA ile bağ kurarak amino asit taşıdığı belirlendi.
Genetik kodun okunması, antikodon ve kodon arasındaki geçici zayıf hidrojen bağları sayesinde gerçekleşir.
4
Translasyonun bitiş sinyallerini tanımlama
Durdurucu kodonların amino asit karşılığı olmadığı ve süreci bitirdiği belirlendi.
Hücrede bu kodonlara uygun tRNA antikodonu bulunmaz, bunun yerine sonlandırıcı proteinler bağlanır.

Key Concept

Translasyon sürecinde mRNA, tRNA ve ribozomun yapısal ve işlevsel koordinasyonu.
Question 96Question →

Translasyon (okuma) mekanizması, mRNA üzerindeki genetik kodun bir polipeptit zincirine dönüştürüldüğü biyokimyasal bir süreçtir. Bir hücrede gerçekleşen translasyon süreci ve bu süreçte görev alan yapılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Translasyon işlemi sırasında mRNA'daki nükleotitler arasında yeni fosfodiester bağları kurularak genetik bilgi polipeptitlere aktarılır.

Answer

Translasyon sırasında nükleotitler arasında fosfodiester bağlarının kurulduğunu belirten ifade yanlıştır.
Translasyon, protein sentezi sürecidir ve bu süreçte birincil olarak kurulan bağ tipi amino asitler arasındaki peptit bağlarıdır. Fosfodiester bağları ise nükleik asitlerin (DNA ve RNA) omurgasını oluşturur ve transkripsiyon veya replikasyon sırasında nükleotitler arasında kurulur. Translasyon sırasında halihazırda sentezlenmiş olan mRNA kalıp olarak kullanılır, yani mRNA üzerinde yeni nükleotit eklemesi veya fosfodiester bağı oluşumu gerçekleşmez.

Step-by-Step Solution

1
Translasyonun tanımını ve amacını belirlemek
Translasyon, mRNA'daki şifrenin okunarak amino asitlerin birbirine bağlanmasıyla protein (polipeptit) sentezlenmesidir.
Sürecin hangi biyopolimeri ürettiğini anlamak, kurulan bağ çeşidini belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki moleküler bağ türlerini karşılaştırmak
Fosfodiester bağları nükleotitler arasında (DNA/RNA sentezinde), peptit bağları ise amino asitler arasında (protein sentezinde) kurulur.
Öğrencinin transkripsiyon (RNA sentezi) ile translasyon (protein sentezi) arasındaki farkı ayırt etmesi beklenir.
3
Translasyonun sonlanma ve işleyiş mekanizmasını kontrol etmek
mRNA sentezlenmiş bir kalıptır; translasyon sırasında mRNA üzerinde yeni bağlar kurulmaz, sadece üzerindeki kodonlar okunur.
Hangi ifadenin biyolojik olarak hatalı olduğunu kesinleştirmek için.

Key Concept

Translasyon Sürecinde Bağ Oluşumu ve Ribozom Fonksiyonu

Practice More

Polizom (poliribozom) yapılarını ve bunların hücreye sağladığı avantajları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 97Question →

Protein sentezinin translasyon (okuma) evresinde görev alan çeşitli yapılar ve bu yapıların işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları ilgili oldukları doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Antikodon
Ribozomun küçük alt birimi
Büyük alt birim (Peptidil transferaz)
Durdurucu (Stop) kodonu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Translasyon sürecinde antikodon tRNAtRNA üzerinde yer alır, küçük alt birim mRNAmRNA bağlama yeridir, büyük alt birim peptit bağlarını kurar ve durdurucu kodonlar serbest bırakma faktörü ile etkileşime girer.
Verilen eşleştirmelerde; antikodonun tRNAtRNA üzerindeki tanıyıcı dizi olduğu, mRNAmRNA'nın sentez başında küçük alt birime bağlandığı, peptit bağlarının büyük alt birimdeki enzim aktivitesiyle oluştuğu ve durdurucu kodonların protein yapılı bir faktörle etkileşerek sentezi bitirdiği bilgileri birbiriyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
tRNAtRNA yapısının incelenmesi
Antikodonun tRNAtRNA üzerinde olduğu belirlenir.
Antikodon, mRNAmRNA üzerindeki kodonu tanıyarak uygun amino asidin getirilmesini sağlar.
2
Ribozom alt birimlerinin işlevlerinin analizi
Küçük alt birimin mRNAmRNA ile, büyük alt birimin ise peptit bağı oluşumuyla ilişkili olduğu belirlenir.
Protein sentezi başlamadan önce mRNAmRNA önce küçük alt birime bağlanır, büyük alt birim ise katalizör (ribozim) görevi görür.
3
Sonlanma mekanizmasının kontrolü
Durdurucu kodonların tRNAtRNA karşılığı olmadığı ve protein faktörleriyle çalıştığı belirlenir.
UAA, UAG ve UGA kodonları geldiğinde AA bölgesine serbest bırakma faktörü (RFRF) girer.

Key Concept

Translasyon Bileşenleri ve İşlevsel Eşleşmeleri

Practice More

Polizom (poliribozom) yapısının aynı mRNAmRNA'dan kısa sürede çok sayıda kopya üretilmesindeki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 98Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen santral dogma olayları ve polizom (poliribozom) yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Polizom yapısı sayesinde, hücrenin ihtiyaç duyduğu spesifik bir protein çeşidinden çok kısa bir sürede çok sayıda kopya üretilebilir.

Answer

Polizom yapısı sayesinde, hücrenin ihtiyaç duyduğu spesifik bir protein çeşidinden kısa sürede çok sayıda kopya üretilebilir.
Polizom (veya poliribozom) yapısı, bir tek mRNA molekülünün üzerine birden fazla ribozomun bağlanmasıyla oluşur. Bu mekanizma, hücrenin o an ihtiyaç duyduğu belirli bir proteinden, tek bir mRNA'yı kullanarak çok sayıda kopyayı aynı anda üretmesini sağlar. Bu sayede hem zaman kazanılır hem de mRNA'nın tekrar tekrar sentezlenmesine gerek kalmadan verimlilik artırılır.

Step-by-Step Solution

1
Santral dogma basamaklarını analiz etme
Replikasyon (DNA'dan DNA), Transkripsiyon (DNA'dan RNA) ve Translasyon (RNA'dan Protein) süreçlerinin birbirinden bağımsız zamanlarda gerçekleşebileceği belirlenir.
Replikasyon sadece hücre bölünmesi (S evresi) öncesinde gerçekleşirken, transkripsiyon ve translasyon hücrenin metabolik ihtiyaçları doğrultusunda her zaman gerçekleşebilir.
2
Polizom yapısının işlevini değerlendirme
Bir mRNA zinciri üzerine birden fazla ribozomun dizilmesiyle oluşan yapının, aynı şifrenin eş zamanlı olarak birçok kez okunmasını sağladığı görülür.
Bu durum, aynı proteinden seri üretim yapılmasını sağlayarak enerji ve zaman tasarrufu sağlar.
3
Seçeneklerin bilimsel doğruluğunu kontrol etme
Aynı mRNA'nın okunmasının farklı proteinler üretmeyeceği, replikasyonun protein sentezi için şart olmadığı ve transkripsiyon hatalarının kalıtsal olmadığı doğrulanır.
Biyolojik verimlilik ve kalıtım ilkeleri ile seçenekler elenir.

Key Concept

Polizomlar, aynı genetik bilginin (mRNA) eş zamanlı olarak birden fazla ribozomda okunmasını sağlayarak protein sentez hızını artıran yapılardır.
Estimated Time:1m 30s
Question 99Question →

Ökaryotik bir hücrede bir polipeptit sentezi (translasyon) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, biyolojik olarak meydana gelme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Translasyon süreci sırasıyla; mRNA'nın küçük alt birime bağlanması, başlangıç tRNA'sının kodon-antikodon eşleşmesi yapması, büyük alt birimin komplekse katılması, amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması (uzama) ve salınım faktörünün bağlanmasıyla (sonlanma) gerçekleşir.
Translasyonun biyolojik doğası gereği önce mRNA ile küçük alt birim birleşir, ardından başlangıç tRNA'sı yerleşir ve en son büyük alt birim dahil olur. Uzama evresinde peptit bağları kurulurken, sonlanma evresinde salınım faktörü devreye girer.

Step-by-Step Solution

1
Başlama kompleksinin ilk aşamasını belirleme
mRNA'nın küçük alt birime bağlanması
Protein sentezi, mRNA'nın ribozomun küçük alt birimi tarafından tanınmasıyla başlar.
2
Başlangıç amino asitinin konumlandırılması
Metiyonin taşıyan tRNA'nın AUGAUG kodonuna bağlanması
Büyük alt birim gelmeden önce başlangıç tRNA'sı kodon-antikodon etkileşimi kurmalıdır.
3
Ribozomun aktifleşmesini sağlama
Büyük alt birimin küçük alt birimle birleşmesi
İki alt birim birleştiğinde ribozom translasyonu yürütecek aktif forma kavuşur.
4
Polipeptit zincirinin uzatılması
Amino asitler arasında peptit bağlarının oluşumu ve ribozomun ilerlemesi
Ribozom mRNA boyunca her adımda bir kodon kayarak zinciri uzatır.
5
Sürecin sonlandırılması
Salınım faktörünün durdurucu kodona bağlanması
Durdurucu kodonların (UAA,UAG,UGAUAA, UAG, UGA) karşılığı olan bir tRNA yoktur; bunun yerine salınım faktörü bağlanır.

Key Concept

Ökaryotik translasyon mekanizması; başlama, uzama ve sonlanma olmak üzere üç temel evreden oluşur ve ribozom alt birimlerinin dinamik etkileşimine dayanır.
Question 100Question →

Bir hücrede belirli bir proteinin kısa sürede çok sayıda üretilmesi gerektiğinde, bir mRNA molekülü üzerine birden fazla ribozomun bağlanmasıyla oluşan "polizom" (poliribozom) yapıları gözlenir.

Buna göre, polizom yapısı ve bu süreçte gerçekleşen santral dogma olayları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: mRNA molekülünün polizomda okunabilmesi için, ilgili gen bölgesinin protein sentezi öncesinde mutlaka replikasyon (DNA eşlenmesi) geçirmesi gerekir.

Answer

Hücrede protein sentezi için DNA replikasyonu zorunlu değildir; replikasyon sadece hücre bölünmesi öncesinde gerçekleşen bir olaydır.
Protein sentezi (transkripsiyon ve translasyon) için DNA'nın kendini eşlemesine (replikasyon) ihtiyaç yoktur. Replikasyon sadece hücre bölünmesi öncesinde, genetik bilgiyi yavru hücrelere aktarmak amacıyla gerçekleşir. Hücreler bölünmedikleri zamanlarda da metabolik faaliyetleri için protein sentezleyebilirler.

Step-by-Step Solution

1
Polizom kavramını analiz etme
Bir mRNA'nın birden fazla ribozom tarafından aynı anda okunmasıdır.
Polizomun amacının aynı proteinden çok sayıda üretmek olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Santral dogma basamaklarını değerlendirme
Protein sentezi; DNA → mRNA (transkripsiyon) ve mRNA → Protein (translasyon) akışını takip eder.
Süreçte hangi olayların (replikasyon, transkripsiyon, translasyon) hangi durumda gerçekleştiğini ayırt etmek gerekir.
3
Replikasyon ve protein sentezi ilişkisini sorgulama
Replikasyon hücrenin genetik materyalini kopyalamasıdır (bölünme hazırlığı), protein sentezi ise hücrenin metabolik ihtiyacıdır.
Hücre bölünmese dahi protein sentezi yapabileceği gerçeğiyle yanlış ifadeyi belirlemek için kullanılır.

Key Concept

Santral dogma olaylarından replikasyon sadece hücre bölünmesi (S evresi) öncesinde gerçekleşirken; transkripsiyon ve translasyon protein ihtiyacı olan her durumda gerçekleşebilir.
PreviousPage 5 / 6Next
Genden Proteine Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Page 5 | Examkin