Komünitede Süksesyon

7 questions

Question 1Question

Bir ekoloğ, buzul çekilmesi sonucu çıplak kayaçların ve buzul çakıllarının açığa çıktığı ekolojik olarak el değmemiş bir karasal bölgede meydana gelen primer süksesyon sürecini incelemektedir. Bu primer süksesyon sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayların, başlangıçtan klimaks komüniteye ulaşılana kadar geçen süreçteki kronolojik gerçekleşme sırası nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Primer süksesyon sürecinde olayların kronolojik sıralaması: önce çıplak kayaçlar üzerinde likenlerin kimyasal aşındırma yapması, ardından oluşan ince toprakta karayosunlarının rizoitleriyle nemli ortam sağlaması, toprak derinleştikçe otsu bitkilerin humus biriktirmesi, azot bağlayıcı odunsu türlerin toprağı azotça zenginleştirmesi ve son olarak gölge toleransı yüksek ladin ve köknarın baskınlaşarak klimaks komüniteyi oluşturması şeklindedir.
Buzul çekilmesi sonrası toprak tabakası bulunmadığı için süreç primer süksesyondur. Sıralama sırasıyla likenlerin kayacı aşındırması, karayosunlarının nemli ortam yaratması, otsu bitkilerin humus biriktirmesi, azot bağlayıcı kızılağaç gibi odunsu bitkilerin toprağı azotça zenginleştirmesi ve nihayetinde gölge toleransı yüksek ladin ile köknarın klimaks oluşturması şeklinde ilerlemelidir.

Step-by-Step Solution

1
Topraksız ortamda süksesyonun başlangıç koşullarını analiz etme
Toprağın bulunmadığı çıplak kayaçlarda süksesyonun ancak asit salgılayarak kimyasal ufalanmayı başlatan öncü liken birliği ile başlayabileceği tespit edilir.
Primer süksesyonda başlangıçta toprak yoktur, toprak oluşumu öncü türlerin faaliyetiyle başlar.
2
Likenlerin faaliyetinden sonra yerleşebilecek minimal gereksinimli canlıları belirleme
Oluşan ilk ince mineral tabakasına rizoitleriyle tutunabilen karayosunlarının yerleştiği belirlenir.
Karayosunları gerçek köklere sahip olmadı��ından kalın bir toprak tabakasına ihtiyaç duymaz, ancak likenlerin hazırladığı minimal mineral tabakasına ihtiyaç duyar.
3
Toprak derinleşmesinin bitki grupları üzerindeki etkisini değerlendirme
Toprak kalınlığı ve nem oranı arttıkça tek yıllık otsu bitkilerin alana yerleştiği ve organik madde miktarını (humus) artırdığı saptanır.
Otsu bitkilerin gelişmiş kök sistemleri ve besin ihtiyaçları, karayosunlarının oluşturduğu nemli mikrohabitata ve derinleşen toprağa bağlıdır.
4
Toprak azot dengesinin ve odunsu öncülerin rolünü inceleme
Köklerinde azot sabitleyen bakteriler barındıran kızılağaç gibi odunsu türlerin yerleşerek toprağı azot yönünden zenginleştirdiği tespit edilir.
Büyük ağaçların yetişebilmesi için topraktaki azot gibi temel sınırlayıcı minerallerin belirli bir eşiğin üzerine çıkması gerekir (kolaylaştırma mekanizması).
5
Klimaks komünite aşamasına geçişi analiz etme
Gölge toleransı yüksek, yavaş büyüyen ladin ve köknar gibi büyük ağaç türlerinin baskınlaşarak kararlı yapıyı (klimaks) oluşturduğu saptanır.
Klimaks komünite elemanları, çevre şartları değişmedikçe yapısını koruyan en kararlı ve ışık rekabetinde üstün olan türlerdir.

Key Concept

Primer Süksesyon ve Ekolojik Kolaylaştırma (Facilitation) Mekanizması
Question 2Question

Büyük bir orman yangını sonucunda bitki örtüsü tamamen yok olan ancak toprak yapısının korunduğu bir ekosistemde, komünitenin yeniden kararlı hale gelmesi sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Süreç, yangın sonrası çıplak toprağın ortaya çıkmasıyla başlar; ardından sırasıyla tek yıllık otsu bitkiler, güneş seven çalılar, dikey tabakalaşmayı başlatan ağaç fidanları ve son olarak kararlı klimaks komünite oluşur.
Sekonder süksesyon, halihazırda toprak tabakasının bulunduğu ekosistemlerde gerçekleşen bir yenilenme sürecidir. Sıralama; toprağın vejetasyondan temizlenmesi (başlangıç), hızlı yayılan otsu türlerin yerleşmesi, odunsu çalıların baskınlaşması, ağaçların gelişimiyle dikey tabakalaşmanın oluşması ve nihayetinde çevreyle dengeli klimaks evreye ulaşılması şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Süksesyon türünü belirleme
Sekonder süksesyon
Soruda toprağın korunduğu belirtildiği için bu bir sekonder süksesyondur ve süreç toprak oluşumuyla değil, çıplak toprağın açığa çıkmasıyla başlar.
2
Öncü otsu türlerin gelişimini tespit etme
Otsu bitki evresi
Toprakta hazır bulunan veya çevre komünitelerden gelen tohumlar, rekabetin az olduğu bu açık alanda hızla büyüyerek sahayı kaplar.
3
Rekabet ve bitki boyundaki artışı analiz etme
Çalı ve ağaç fidanı evreleri
Otsu bitkiler toprağı organik maddece zenginleştirdikçe, daha uzun boylu olan çalılar ve ardından ağaç fidanları ışık rekabetinde üstünlük sağlar.
4
Dengeli durumun saptanması
Klimaks komünite
Türler arası dengenin kurulması ve habitatın taşıma kapasitesine ulaşılmasıyla komünite kararlı hale gelir.

Key Concept

Sekonder Süksesyon Sıralaması

Practice More

Primer süksesyonun basamaklarını (Liken -> Yosun -> Ot -> Çalı -> Ağaç) sekonder süksesyonla karşılaştırmak konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question

Ekolojik süksesyon sürecinde gerçekleşen değişimleri araştıran bir biyolog, birbirinden farklı özelliklere sahip iki farklı sahayı gözlem altına almıştır:

* 1. Saha: Bir buzulun çekilmesi sonucu yeni ortaya çıkan, üzerinde toprak tabakası bulunmayan çıplak kayaç alanı.
* 2. Saha: Büyük bir orman yangını sonrası bitki örtüsünün tamamen yok olduğu ancak toprak yapısının mineralce zenginleşerek korunduğu alan.

Buna göre, bu iki sahada gerçekleşecek süksesyon olayları ile ilgili;

I. 1. sahada gerçekleşen süksesyonun başlangıcında liken ve yosun gibi öncü türlerin faaliyetiyle toprak oluşumu beklenirken, 2. sahada süreç genellikle otsu bitkilerle başlar.
II. 1. sahadaki süksesyonun klimaks komüniteye ulaşma hızı, toprak oluşumu süreci nedeniyle 2. sahadaki süksesyona göre daha yavaştır.
III. Her iki sahada da süksesyon süreci boyunca, ortamın değişen koşullarına bağlı olarak baskın türlerin yerini başka türlerin aldığı sıralı bir değişim gözlenir.
IV. 2. sahada mevcut tüm ağaçlar yok olduğu için bu olay "primer süksesyon" olarak tanımlanır ve süreç liken evresiyle başlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen senaryoda 1. sahada primer, 2. sahada sekonder süksesyon gerçekleşmektedir; dolayısıyla öncü türler, hız ve sıralı değişim özellikleri bakımından I, II ve III. ifadeler doğrudur.
Doğru yanıt olan ifadeler şunları açıklar: Birinci ifade, primer süksesyonda toprağın oluşması için liken evresinin gerekliliğini, sekonderde ise hazır toprak nedeniyle sürecin otlarla başladığını doğru belirtir. İkinci ifade, toprak oluşumunun zaman almasından dolayı primer süksesyonun çok daha yavaş ilerlediğini saptar. Üçüncü ifade ise süksesyonun tanımı gereği her iki durumda da türlerin birbirini takip ederek değiştiğini (sıralı değişim) vurgular.

Step-by-Step Solution

1
Süresiz ve topraksız alan ile toprak yapısı korunan alanı sınıflandır.
1. saha toprak içermediği için 'Primer Süksesyon', 2. saha toprak içerdiği için 'Sekonder Süksesyon' alanıdır.
Süksesyonun türünü belirleyen temel faktör, başlangıçta bir toprak tabakasının olup olmamasıdır.
2
Öncü türleri karşılaştır.
Primer süksesyonda kayaçları parçalayacak likenler öncüdür; sekonder süksesyonda ise toprak hazır olduğundan otsu formlar başlar.
Toprak oluşumu tamamlanmadan gelişmiş bitki formlarının primer süksesyon sahasına yerleşmesi mümkün değildir.
3
Zaman ve gelişim hızını analiz et.
Toprak oluşumu çok yavaş bir süreç olduğundan primer süksesyon (1. saha) daha uzun sürer.
Sekonder süksesyonda toprak ve tohum bankası hazır olduğu için ekosistem çok daha hızlı toparlanır.
4
Süksesyonun genel mantığını değerlendir.
Her iki olayda da klimaksa kadar türler birbirinin yerini alır (Sıralı değişim).
Süksesyonun kelime anlamı 'ardıllık'tır ve tür kompozisyonundaki değişimi ifade eder.

Key Concept

Komünitede primer ve sekonder süksesyonun temel farkları ve ortak özellikleri.
Question 4Question

Ekolojik süksesyon (ardıllık), belirli bir alanda zamanla tür kompozisyonunun değişmesi sürecidir. Bir biyolog, iki farklı bölgedeki süksesyon süreçlerini incelemektedir:

1.1. Bölge: Yeni soğumuş volkanik bir ada yüzeyi.
2.2. Bölge: Şiddetli bir orman yangını sonrası tahrip olmuş ancak toprak yapısı bozulmamış bir alan.

Bu iki bölgede gerçekleşen süksesyon olaylarıyla ilgili;

I.I. 1.1. Bölgede primer süksesyon gerçekleşir ve likenler gibi öncü türler toprak oluşumunu başlatır.
II.II. 2.2. Bölgede sekonder süksesyon görülür ve bu süreçte toprak yapısı hazır olduğu için 1.1. Bölgeye göre gelişim daha hızlıdır.
III.III. Süreçlerin sonunda ulaşılan klimaks komüniteler, çevresel koşullar büyük oranda değişmedikçe kararlı yapısını korur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen ifadelerin tamamı doğru olduğu için doğru cevap 'I, II ve III' öncüllerini içeren seçenektir.
Verilen senaryoda 1.1. bölge canlılığın hiç olmadığı volkanik bir yüzeydir, bu yüzden primer süksesyon gerçekleşir ve toprak oluşumu için liken/yosun evresi şarttır. 2.2. bölgede ise yangın sonrası toprak korunduğu için sekonder süksesyon gerçekleşir ve süreç çok daha hızlı tamamlanır. Her iki sürecin sonunda oluşan kararlı yapıya klimaks denir.

Step-by-Step Solution

1
Bölgelerin süksesyon tipini belirleme
1.1. Bölge (volkanik ada) primer süksesyon, 2.2. Bölge (yangın sonrası) sekonder süksesyondur.
Primer süksesyon üzerinde daha önce canlı bulunmayan çıplak alanlarda, sekonder süksesyon ise mevcut bir komünitenin bozulduğu ancak toprağın kaldığı alanlarda başlar.
2
Toprak oluşumu ve süreç hızını karşılaştırma
Primer süksesyonda önce toprak oluşmalıdır; sekonder süksesyon toprak hazır olduğu için daha hızlıdır.
Toprak oluşumu binlerce yıl sürebilen bir süreçtir, bu yüzden sekonder süksesyon her zaman primer süksesyondan daha kısa sürede tamamlanır.
3
Klimaks evresini analiz etme
Her iki süreç de çevresel koşullarla dengede olan kararlı 'klimaks' komünite ile sonlanır.
Süksesyonun nihai amacı, çevreyle uyumlu ve dinamik bir dengeye sahip kararlı bir ekosisteme ulaşmaktır.

Key Concept

Süksesyon Türleri ve Kararlı Komünite Oluşumu
Question 5Question

Yeni oluşmuş volkanik bir adada, üzerinde hiç toprak bulunmayan çıplak kayalıklar üzerinde başlayan primer süksesyon sürecindeki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Likenlerin toprak oluşumunu başlatması, yosunların yerleşerek toprağı kalınlaştırması, otsu bitkilerin toprağı zenginleştirmesi, çalıların hakimiyet kurması ve nihayet kararlı klimaks komünitenin oluşması şeklindedir.
Doğru sıralama, primer süksesyonun ekolojik gerekliliklerini yansıtır. Önce kayaların parçalanarak toprağın oluşturulması (liken), ardından toprağın su tutma kapasitesinin artırılması (yosun), organik madde birikimi (ot), habitatın büyümesi (çalı) ve son olarak kararlı denge (klimaks) evreleri gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç koşullarını analiz etme
Üzerinde toprak olmayan çıplak kaya yüzeyi belirlendi.
Primer süksesyonun en temel özelliği üzerinde hayat ve toprak bulunmayan alanlarda başlamasıdır.
2
Öncü türü belirleme
Likenler ilk aşama olarak seçildi.
Toprak oluşumunu fiziksel ve kimyasal yollarla başlatan organizmalar likenlerdir.
3
Bitki boyu ve toprak derinliği ilişkisini kurma
Sırasıyla yosun, ot ve çalı evreleri sıralandı.
Süksesyonda genellikle küçük yapılı türlerden daha büyük yapılı ve rekabet gücü yüksek türlere doğru bir değişim gözlenir.
4
Denge aşamasını belirleme
Klimaks evresi sona konuldu.
Klimaks, süksesyonun ulaştığı en kararlı ve dengeli son aşamadır.

Key Concept

Primer süksesyonda canlı türleri ve toprak yapısı, basit yapılı öncü türlerden karmaşık ve kararlı klimaks topluluklara doğru belirli bir sıra izler.

Practice More

Yangın sonrası bozulan bir orman alanında gerçekleşen sekonder süksesyonun, primer süksesyondan farklarını (toprak yapısının korunması, daha hızlı gerçekleşmesi vb.) karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 6Question

Komünitelerde zaman içinde baskın türlerin aşamalı olarak birbirinin yerini almasıyla gerçekleşen süksesyon (sıralı değişim) süreci ile ilgili;

I. Primer süksesyon; üzerinde hiçbir canlı topluluğunun bulunmadığı ve toprak yapısının oluşmadığı alanlarda, öncü türlerin yerleşmesiyle başlar.
II. Mevcut bir komünitenin yangın, sel veya aşırı otlatma gibi müdahalelerle bozulması sonucu toprak yapısı korunarak gerçekleşen değişim sekonder süksesyondur.
III. Sekonder süksesyon süreci, başlangıçta toprak yapısı hazır olduğu için primer süksesyona göre daha yavaş gerçekleşir ve klimaks komüniteye daha geç ulaşır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Primer ve sekonder süksesyon tanımları doğru verilmiş olup, sekonder süksesyonun toprak hazır olduğu için daha hızlı gerçekleştiği bilinmelidir. Bu nedenle I ve II doğru, III yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade, primer süksesyonun toprak olmayan çıplak alanlarda başladığını ve sekonder süksesyonun toprağın korunduğu alanlarda (yangın sonrası gibi) gerçekleştiğini doğru bir şekilde tanımlar. Üçüncü öncülde belirtilen 'sekonder süksesyonun daha yavaş olduğu' ifadesi yanlıştır çünkü toprak oluşumu binlerce yıl sürebilen bir süreçtir; bu sürecin hazır olması sekonder süksesyonu hızlandırır.

Step-by-Step Solution

1
Primer süksesyon koşullarını analiz et.
Primer süksesyon, buzul çekilmesi veya volkanik ada oluşumu gibi canlılığın ve toprağın olmadığı yerlerde başlar.
Toprak oluşumu bu sürecin en kritik ve zaman alıcı ilk basamağıdır.
2
Sekonder süksesyon koşullarını analiz et.
Yangın, sel veya tarımı bırakma gibi durumlarda toprak yapısı korunur ve yeni bir süksesyon başlar.
Toprak yapısı bozulmadığı için bitki örtüsü daha hızlı gelişebilir.
3
Süreçlerin hızlarını ve klimaks kavramını karşılaştır.
Sekonder süksesyon, toprak oluşumu basamağını atladığı için primer süksesyonuna göre çok daha hızlı ilerler.
Toprakta hazır bulunan tohumlar ve besin elementleri hızlı bir yeniden yapılanmaya izin verir.

Key Concept

Süksesyonda toprak yapısının varlığı sürecin hızını ve tipini belirleyen temel faktördür.

Practice More

Primer süksesyonda öncü türlerin (likenler gibi) kayaçları parçalayarak toprak oluşumuna nasıl katkı sağladığını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question

Ekolojik bir süreç olan süksesyon; primer (birincil) ve sekonder (ikincil) süksesyon olmak üzere iki başlıkta incelenir. Buna göre, bir bölgede gerçekleşen değişimin sekonder süksesyon olduğunu belirleyen temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sürecin, üzerinde canlı yaşamı için uygun bir toprak tabakasının bulunduğu bir alanda başlaması

Answer

Sekonder süksesyonu primer süksesyondan ayıran temel fark, sürecin halihazırda bir toprak tabakasının bulunduğu alanlarda başlamasıdır.
Sekonder süksesyonun en temel ayırt edici özelliği, önceden üzerinde bir komünitenin bulunduğu ancak yangın, sel veya insan müdahalesi gibi bir kesinti sonucu bozulan bir alanda, toprak yapısı bozulmadan yeni bir sürecin başlamasıdır. Toprak hazır olduğu için süreç primer süksesyona göre çok daha hızlı ilerler.

Step-by-Step Solution

1
Primer ve sekonder süksesyonun başlangıç koşullarını karşılaştır.
Primer süksesyon toprağın olmadığı yerde, sekonder süksesyon toprağın olduğu yerde başlar.
Süksesyon tipleri, ortamın başlangıçtaki fiziksel ve biyotik durumuna göre sınıflandırılır.
2
Seçeneklerdeki durumların hangi süksesyon tipine ait olduğunu analiz et.
Toprak tabakasının varlığı sekonder süksesyonun en belirgin işaretidir.
Toprak yapısı korunduğu için sekonder süksesyonda liken ve yosun evrelerine gerek kalmadan doğrudan otsu bitkilerle süreç başlar.

Key Concept

Süksesyon Tipleri
Komünitede Süksesyon Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin