Mekansal Bir Sentez: Türkiye

Türkiye’de limanların gelişmesinde ve ticaret kapasitelerinin artmasında, limanın art bölgesiyle (hinterland) olan ulaşım imkanları, özellikle de demir yolu bağlantısının bulunması kritik bir öneme sahiptir.

Buna göre;

I. Trabzon
II. Antalya
III. Samsun
IV. Sinop
V. İzmir

limanlarından hangilerinin iç kesimlerle demir yolu bağlantısı vardır?

Konya Ovası Projesi (KOP), Türkiye'nin önemli sulama ve bölgesel kalkınma projelerinden biridir. Başlangıçta tarımsal sulama odaklı bir proje olarak tasarlanmış olsa da günümüzde sürdürülebilir çevre ve çok sektörlü ekonomik kalkınmayı hedefleyen kapsamlı bir yapıya bürünmüştür.

Buna göre, KOP'un uygulandığı bölgenin coğrafi ve ekonomik özellikleri dikkate alındığında;

I. Göksu Havzası'ndaki suların Mavi Tünel vasıtasıyla Konya Havzası'na aktarılarak sulanabilir tarım alanlarının artırılması,
II. Havzadaki yeraltı su seviyesinin korunması amacıyla su tüketimi fazla olan tarım ürünlerinin ekim alanlarının sınırlandırılması,
III. Bölgedeki linyit ve taş kömürü yataklarının modernize edilerek demir-çelik sanayisiyle olan entegrasyonunun güçlendirilmesi

faaliyetlerinden hangileri bu projenin temel amaç ve stratejileri arasında yer alır?

Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) Bölgesel Kalkınma Projesi, kömür dışı sektörlerin geliştirilmesi, sanayinin modernizasyonu ve bölgedeki ekonomik yapının çeşitlendirilmesini amaçlamaktadır.

Buna göre;

I. Ereğli ve Karabük'teki demir-çelik işletmelerinde teknolojik yenilenmeye gidilerek verimliliğin artırılması,
II. Tarımsal verimliliği artırmak amacıyla geniş alanlarda sulama kanalları inşa edilerek entansif tarım faaliyetlerinin temel ekonomik sektör hâline getirilmesi,
III. Filyos Projesi kapsamında kurulacak liman ve organize sanayi bölgeleri ile bölgenin dış ticaret ve lojistik potansiyelinin geliştirilmesi

hedeflerinden hangileri ZBK projesinin kapsamı ve bölgenin coğrafi koşulları ile uyuşmaktadır?

Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin açık denizlere ve küresel pazarlara ulaşabilmesi, coğrafi olarak yalnızca İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişe bağlıdır. Bu durum, Türkiye'ye uluslararası alanda stratejik bir denetim gücü ve jeopolitik üstünlük sağlamaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki bu jeopolitik gücünün hukuki altyapısını oluşturan ve uluslararası ilişkilere göre şekillenen dinamik unsuru ile boğazların fiziki coğrafyasına dayanan statik unsuru aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye, Orta Doğu ve Hazar Havzası gibi dünyanın en zengin enerji üretim alanları ile bu kaynakların en büyük tüketicisi olan Avrupa kıtası arasında bir köprü görevi görmektedir. Bu durum Türkiye'nin enerji jeopolitiğindeki yerini ve stratejik önemini giderek artırmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin enerji koridoru olmasında etkili olan, coğrafi konuma dayalı ve uzun s��re değişmeyen (statik) jeopolitik unsurlardan biridir?

Türkiye'de hayvancılık, ormancılık ve su ürünleri faaliyetlerinin coğrafi dağılışı ile gelişim özellikleri hakkında hazırlanan bir raporda şu ifadeler yer almaktadır:

I. Erzurum-Kars Platosu'nda yaz yağışlarına bağlı oluşan gür çayırlar üzerinde besi ve ahır hayvancılığı birinci ekonomik faaliyet olarak yürütülür.
II. Ege Bölgesi kıyılarındaki enine kıyı tipine bağlı oluşan korunaklı koy ve körfezler, deniz kültür balıkçılığı tesislerinin bu alanda yoğunlaşmasını sağlamıştır.
III. İç Anadolu Bölgesi'nde bozkır bitki örtüsünün geniş yer kaplaması, kıl keçisi yetiştiriciliğinin bu bölgede koyun yetiştiriciliğinden daha fazla gelişmesini sağlamıştır.
IV. Türkiye genelinde orman alt sınırının coğrafi dağılışını yağ��ş ve nemlilik belirlerken; orman üst sınırını sıcaklık (enlem ve yükselti) koşulları belirlemektedir.

Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Türkiye'de sürdürülebilir arazi planlaması yapılırken arazilerin eğim, toprak derinliği, drenaj ve ekolojik hassasiyet gibi özellikleri dikkate alınarak arazi yetenek sınıfları belirlenir. Buna göre, aşağıda verilen arazi özelliklerini sürdürülebilir planlama ilkeleri doğrultusunda en uygun arazi kullanım amaçlarıyla eşleştiriniz.

Türkiye'de üretici ve tüketici merkezlerinin coğrafi dağılışı, ulaşım a��larının gelişmişlik derecesi ve serbest bölgelerin varlığı iç ve dış ticaretin yapısını doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye'de iç ve dış ticaret ile ticaret merkezlerinin genel özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'de yürütülen hayvancılık ve su ürünleri faaliyetlerinin coğrafi dağılış özellikleri ile bu faaliyetlerin gelişimini belirleyen temel faktörler dikkate alınd��ğında; sol sütunda verilen ekonomik faaliyet türlerini, sağ sütundaki en belirgin coğrafi veya ekonomik gerekçeleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de arazilerin fiziksel ve kimyasal özellikleri ile topoğrafik yapıları dikkate alınarak arazi yetenek sınıflandırması yapılmaktadır. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, arazilerin bu yetenek sınıflarına uygun olarak planlanmasını ve korunmasını amaçlar. Buna göre, Türkiye'de uygulanan aşağıdaki arazi kullanım faaliyetlerinden hangisi bu kanunun temel amaçlarına ve sürdürülebilir çevre ilkelerine uygundur?

Türkiye'de kurulan serbest bölgelerin coğrafi konumları, hinterland genişlikleri ve dış ticaret faaliyetlerinde yöneldikleri öncelikli pazarlar coğrafi konumlarına bağlı olarak farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıda verilen serbest bölgeleri, kurulmalarındaki temel coğrafi ve ticari hedefleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de sürdürülebilir arazi kullanımı ve planlamasına dair aşağıda verilen kavram ve durumları en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Türkiye'de jeolojik yapının çeşitliliğine bağlı olarak maden çeşitliliği oldukça fazladır. Özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki Yukarı Fırat Bölümü, maden türü ve çeşitliliği bakımından ülkemizde ilk sırada yer alır. Buna karşılık, Türkiye genelinde tespit edilen her maden yatağı işletmeye açılmamakta, bazı yataklar rezerv ya da tenör yetersizliği nedeniyle işletilmeden bekletilmektedir.

Bu bilgiler doğrultusunda, Türkiye'deki maden kaynaklarının işletilmesi ve coğrafi dağılışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye'nin jeopolitik ve coğrafi konumu, doğu ile batı, kuzey ile güney arasında mal ve hizmet akışını kolaylaştırarak farklı ticaret türlerinin gelişmesinde belirleyici olmuştur. Bu durum, Türkiye'nin hem iç pazarlarında hem de uluslararası arenada ticari bir kavşak noktası olmasını sağlamıştır.

Buna göre, aşağıda belirtilen ticari faaliyetlerden hangisi doğrudan "transit ticaret" kapsamında yer alır?

Türkiye'de farklı turizm etkinliklerinin coğrafi dağılışı üzerinde jeolojik yapı, yer şekilleri ve iklim özellikleri gibi doğal faktörler doğrudan etkilidir. Bir turizm şirketi Türkiye'de üç farklı tematik tur rotası belirlemiştir:

* I. Rota: Fay hatlarına bağlı olarak şekillenen sıcak su kaynaklarını ve kaplıca tesislerini kapsayan sağlık turizmi rotası.
* II. Rota: Karstik aşınım ve birikim şekilleri ile antik dönem yerleşmelerinin iç içe geçtiği doğa-kültür rotası.
* III. Rota: Yaz döneminde serin iklim şartları, zengin orman varlığı ve alpin çayırları ile ön plana çıkan yayla turizmi rotası.

Buna göre, coğrafi özellikleri göz önüne alındığında bu rotaların sırasıyla aşağıdaki illerin hangilerinden geçmesi en uygundur?

Türkiye'deki maden işletmeleri ve metalürji tesislerinin kuruluş yerlerinin belirlenmesinde ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım kolaylığı ve pazarlama imkânları gibi co��rafi faktörler rol oynamaktadır. Buna göre, aşağıda verilen metalürji tesislerini, kuruluş yerlerinin belirlenmesindeki temel coğrafi gerekçelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Türkiye'de yer alan bazı önemli turizm varlıkları ile bu varlıkların coğrafi özellikleri ve turizm potansiyelleri verilmiştir. Sol sütundaki turizm varlıklarını, sağ sütundaki uygun coğrafi özellikleriyle eşleştiriniz.

Türkiye'de 1930-1950 yılları arasında uygulanan devletçi ekonomi politikalarının en önemli mekânsal yansımalarından biri, sanayi yatırımlarının Anadolu'nun iç kesimlerine yayılarak bölgesel dengesizliklerin azaltılmaya çalışılmasıdır. Bu dönemde hazırlanan I. Beş Yıllık Sanayi Planı doğrultusunda kurulan fabrikaların yer seçiminde, ham maddeye yakınlık önemli bir ölçüt olarak kabul edilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen ve 1930-1950 döneminde kurulan sanayi tesislerinden hangisinin kuruluş yerinin belirlenmesinde ham maddeye yakınlık ilkesi etkili olmamıştır?

Türkiye’nin iktisat tarihi boyunca uygulanan ekonomi politikaları ve bu politikaların yönünü belirleyen önemli gelişmeler bulunmaktadır. Aşağıda verilen olayları en eskiden en yeniye do��ru kronolojik olarak sıralayınız.

Türkiye’de 1950–1960 yılları arasında uygulanan ekonomi politikaları, liberal ilkelerin ön plana çıktığı, tarımda makineleşmenin ve karayolu taşımacılığının hız kazandığı bir süreci kapsamaktadır.

Bu dönemde uygulanan ekonomi politikalarının mekânsal ve sosyoekonomik sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?