Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

Şehzade İbrahim: Hayır, yalan! Ben padişah değilim! Beni o karanlık odaya, Kafes'e geri kilitlemek istiyorsunuz. Taht benim neyime? Ağabeyim IV. Murat'ın gölgesi hâlâ sarayın koridorlarında dolaşıyor. Beni öldüreceksiniz, biliyorum!

Kösem Sultan: Sakin ol aslanım, devletin bekası senin omuzlarındadır artık. Korkuyu bir kenara bırakıp tacını takmalısın. Seni tahta oturtmak için bunca mücadele vermişken geri adım atamazsın.

Yukarıda verilen diyalogdan hareketle, Osmanlı tarihindeki iktidar mücadelelerini ve bireyin iç dünyasındaki çatışmaları trajik bir dille sahneye aktaran bu tiyatro oyunu ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cumhuriyet Dönemi'nin farklı estetik ve fikrî yönelimlerini yansıtan aşağıdaki dize grupları ile bu dizelerin ait olduğu şiir anlayışlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Romanın burasında anlatıcı olarak devreye girip oyunun kurallarını açıkça ortaya koymalıyım. Aslında Hikmet’in o gece albayla balkonda yaptığı konuşmaların tamamını ben uydurdum. Hatta balkondaki o sarı boyalı sandalyeyi de sırf Hikmet’in yalnızlığını somutlaştırmak için oraya ben koydum. Siz sevgili okurlar, bu satırları okurken olayların akışına kendinizi kaptırmış olabilirsiniz; fakat unutmayın ki şu an sadece benim zihnimde tasarladığım bir oyunun, bir kelimeler yığınının içindesiniz. Karakterimle aramdaki bu mesafeyi bozmak, size bunun bir kurmaca olduğunu hatırlatmak benim en doğal hakkım.

Bu parçada yazarın kurgusal yapıyı bozarak eserin yazılma sürecini ve bunun bir hayal ürünü olduğunu okura hissettirmek amacıyla kullandığı modernist/postmodernist anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi yazarları, sağ sütunda verilen edebî odakları ve kendileriyle özdeşleşen eserleriyle eşleştiriniz.

1960 sonrası toplumcu eğilimleri yansıtan şiirde; toplumsal sorunlar, sınıf çatışmaları, adalet ve özgürlük gibi temalar ön plana çıkmış; şairler toplumu harekete geçirme ve bilinçlendirme amacı gütmüşlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1960 sonrası toplumcu şiir anlayışının özelliklerinden biri olamaz?

Şiirde anlamı örtük hâle getirmeyi amaçlayan, dilin yerleşik kurallarını y��karak yeni ve soyut bir söyleyiş alanı yaratan İkinci Yeni akımının özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki dizeler, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki farklı eğilimleri yansıtmaktadır:

I. Grup:
'Uyu! Gözlerinde renksiz bir perde,
Bir parça kıpırdan kül rengi ışık.
Uyu! Ve rüya gör o uzak yerde,
Senin hülyalarına yalnızlık alışık.'

II. Grup:
'Biz topraktan, ateşten, sudan, demirden doğduk!
Güneşi emzirdi emektar analarımız.
Bizimle başladı bu şanlı kavga,
Bizimle son bulacak karanlığımız.'

Bu dizelerin temsil ettiği şiir anlayışları ve özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi öğretici metin yazarlarını, sağ sütunda karışık olarak verilen eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist Türk edebiyatına ait bazı önemli yapıtlar, sağ sütunda ise bu yapıtların kurgusal ve tematik özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki eserleri, sağ sütundaki uygun özelliklerle eşleştiriniz.

"Defterin kenarına düştüğüm bu dipnot, belki de metnin kendisinden daha gerçektir. Yukarıda anlattığım olayların, yani o karanlık sokaklarda peşimden koşan gölgelerin aslında benim uydurduğum birer oyun olduğunu söylemeliyim. Ama bu oyuna kendimi o kadar kaptırdım ki, şimdi kimin yazar kimin yazılan olduğunu ben de bilmiyorum. Belki de beni bu masada yazan biri daha vardır ve o da şu an kendi defterine benim bu ��aresizliğimi kaydediyordur."

Bu parçada belirgin biçimde öne çıkan postmodern anlatım tekniği ve bu tekniğin Türk edebiyatındaki en özgün uygulayıcılarından biri olan yazar ile eseri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan roman yönelimlerine ait aşağıdaki eserleri, karşılarındaki yazarlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında şiir anlayışlarının tartışıldığı bir panelde üç farklı şair söz alarak şu görüşleri dile getirmiştir:

I. Şair: Şiir, her şeyden önce dilde bir arınma, biçimde kusursuzluk ve estetik bir ahenk yaratma sanatıdır. Şiiri toplumsal ya da siyasi bir davanın aracı hâline getirmek, onun özüne zarar verir. Kelimelerin ses değerleri ve musikiyle örülü bir rüya âlemi kurmalı; insan ruhunun derinliklerini, zamanı, aşkı ve ölüm karşısındaki ürperişlerini fısıldamalıdır.

II. Şair: Sanat, fildişi kulelerde soyut hayaller kurmak değildir. Şiirimiz köylünün, işçinin, ezilen kitlelerin sesi olmalı; toplumsal adaletsizlikleri ve sınıf mücadelesini haykırmalıdır. Hece veya aruz gibi geleneksel kalıplar bu dinamik yapıyı sınırlayacağından, şiirde serbest nazmın geniş olanaklarından yararlanılmalıdır.

III. Şair: Şiirimizin kaynağı kendi millî kültürümüz ve Anadolu coğrafyasıdır. Memleket sevgisini, yurt güzelliklerini, gurbet acısını ve Anadolu insanının samimi dünyasını halk şiirimizin hece ölçüsü ve yalın Türkçesiyle dile getirmeliyiz. Millî değerleri modern bir duyarlılıkla şiire aktarırken biçimsel bütünlükten taviz vermemeliyiz.

Bu şairlerin savundukları sanat anlayışları ve Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki temsilcileri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Şiir:
Hiçbir şeyden çekmedi dünyada
Nasırdan çektiği kadar;
Hatta çirkin yaratıldığından bile
O kadar müteessir değildi;
Kundurası vurmadığı zamanlarda
Anmazdı ama Allah'ın adını,
Günahkar da sayılmazdı.

II. Şiir:
Çok sesi vardı rüzgârların
Çok rengi vardı ovaların
Bilmem ki neresindeydim
Bu sonsuz rüyaların.

Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirine ait bu iki şiir alıntısının temsil ettiği şiir anlayışlarının (Garip Akımı ve Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir) dil, üslup ve içerik özellikleri bakımından karşılaştırılmasına yönelik yanlış bir değerlendirmedir?

Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi romanlarında köyden kente göç, toprak çatışması ve işçi sömürüsü gibi sosyo-ekonomik temalar geniş yer tutar. Aşağıdaki sol sütunda bu temaları ve olay örgüsünü yansıtan özetler, sağ sütunda ise bu özetlerin ait olduğu eserler ve yazarları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki olay örgüsü özetlerini sağ sütundaki doğru eser-yazar eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Doğu Anadolu’da (özellikle Dersim ve çevresinde) feodal yapının egemen olduğu bir coğrafyada geçer. Ağaların köylüler üzerindeki baskısı, şeyhlik kurumu ve törelerin kıskacındaki insan ilişkileri masalsı ve yerel bir söyleyişle aktarıl��r. Babası Cano tarafından dağlarda bir erkek gibi büyütülen bir genç kızın, çevresindeki feodal baskılara karşı duruşunun ve aşkının anlatıldığı bu yapıt, Türk edebiyatında köy ve kasaba gerçeğini toplumcu gerçekçi bir bakış açısıyla yansıtan önemli eserlerdendir.

Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi şiir alıntılarını, bu şiirlerin dil, üslup ve içerik özelliklerine göre temsil ettikleri şiir anlayışları veya şair gruplarıyla eşleştiriniz.

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi çizgide eser veren sanatçılar, romanlarında farklı sosyal, ekonomik ve siyasi çatışmaları ele almışlardır.

Buna göre, sol sütunda verilen romanlar ile sağ sütunda verilen tematik odakları ve çatışmaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Bireyin iç dünyasını esas alan eserlerde olay örgüsünden ziyade; bireyin ruh hali, iç çatışmalar��, psikolojik tahlilleri ve yalnızlığı gibi temalar ön plana çıkarılır.

Buna göre, aşağıdaki romanlardan hangisi bireyin iç dünyasını esas alan bu anlayışla yazılmıştır?

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde farklı estetik ve fikrî yönelimler bir arada varlık göstermiştir. Aşağıda sol sütunda bu dönemdeki farklı şiir anlayışlarından alınan örnek dizeler, sağ sütunda ise bu dizelerin ait olduğu şiir anlayışları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki şiir alıntıları ile sağ sütundaki şiir anlayışlarını do��ru şekilde eşleştiriniz.

Dışarıda akşamüstünün gri aydınlığı, odanın sarı ışığına karışıyor. Radyoda memleket havadisleri: 'Cumhuriyetimizin otuzuncu yılında sanayileşme hamleleri tüm hızıyla...' Aysel yatağa uzandı. Ölmeli miyim gerçekten? İlkokul öğretmeni Dündar Bey'in kürsüdeki o dik duruşu geliyor gözünün önüne. 'Sizler yeni Türkiye'nin aydınlık yüzlerisiniz.' Aydınlık yüzler... Şimdi bu otel odasında, tavanı seyrederek geçen kırk yedi dakika. Zaman ne kadar yavaş. Acaba kapıyı kilitledim mi?

Bu parçanın anlatım teknikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?