Psikoloji Bilimi ve Temel Süreçler

Aşağıda sol sütunda verilen nörobiyolojik ve fizyolojik unsurları, sağ sütunda verilen spesifik fonksiyonel veya patolojik karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir nöropsikoloji laboratuvarında gerçekleştirilen iki farklı gözlem şu şekildedir:

I. Durum: Katılımcılara tamamen karanlık bir odada sabit duran tek bir ışık noktası gösterilmiş; katılımcılar referans noktası yokluğunda göz kaslarının istemsiz hareketleri nedeniyle bu ışığı hareket ediyormuş gibi algılamışlardır.

II. Durum: Yoğun alkol yoksunluğu yaşayan bir birey, tamamen temiz ve boş olan avucunun içinde böceklerin yürüdüğünü hissettiğini ve onları gördüğünü ifade etmiştir.

Bu durumlarla ilgili olarak;

I. Birinci durum, dış dünyada gerçek bir uyarıcının varlığına dayanan ve zihnin bu uyarıcıyı yanlış yorumlamasıyla oluşan bir illüzyondur.
II. İkinci durum, ortada herhangi bir fiziksel uyarıcı bulunmadığı halde bireyin varmış gibi algılamasıyla karakterize edilen bir halüsinasyondur.
III. Her iki durumda da duyu organlarındaki reseptörlerin dışsal bir fiziksel enerjiyle uyarılması sonucu 'duyum' süreci eksiksiz gerçekleşmiştir.

açıklamalarından hangileri doğrudur?

Güdülenme ve duygu süreçlerini açıklamaya çalışan psikoloji kuramları ile bu kuramların temel savlarını içeren tanımların doğru e��leştirmesini yapınız.

Aşağıda verilen psikoloji bilimine ait kavramlar ile bu kavramların açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir araştırmacı, bireylerin kalabalık ortamlardaki sosyal kaygı düzeyleri ile kalp atış hızları arasındaki ilişkiyi incelemek istemektedir. Araştırmacı, katılımcıların kaygı düzeylerini standart ölçekler yardımıyla, kalp atış hızlarını ise elektronik nabız ölçer cihazlarla kaydederek analiz etmiştir. Bu çalışma, psikolojinin felsefeden ayrılarak bağımsız bir ampirik bilim dalı olma sürecindeki temel ölçütlerine dayanmaktadır. Buna göre, araştırmacının bu çalışmada temel aldığı ve psikolojiyi felsefi sorgulamalardan ayıran en önemli bilimsel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Kurucuları ve temsilcileri arasında John Watson ve B. F. Skinner gibi isimlerin yer aldığı, psikolojinin konusunun sadece bireyin dışarıdan gözlenebilen ve ölçülebilen eylemleri olması gerektiğini savunan psikolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Psikoloji biliminin tanımı, konusu ve ölçütleri dikkate alındığında, sol sütunda verilen kavram ve yaklaşımları sağ sütundaki en uygun örnek veya açıklamalarla eşleştiriniz.

Aşağıda psikoloji tarihindeki bazı yaklaşımlar ile bu yaklaşımların temel odak noktaları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki yaklaşımlar ile sağ sütundaki temel odak noktalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir psikolog, insanların karar verirken yaşadıkları "pişmanlık" duygusunun karar verme süresi ve alternatifleri değerlendirme sıklı��ı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmasını yürütürken katılımcıların pişmanlık hissini doğrudan sorgulamak yerine; karar anındaki duraksama sürelerini, göz hareketlerini ve fizyolojik uyarılma düzeylerini kaydetmektedir. Bu yaklaşımın nedeni sorulduğunda ise "Zihinsel ve duygusal durumlar doğrudan gözlenemez; bilimsel bir çalışma yürütebilmek için bu durumların dışa vuran ve somut olarak ölçülebilen davranışsal karşılıklarını temel almalıyız." yanıtını vermiştir. Buna göre, psikoloğun araştırmasında izlediği bu yol ve yaptığı açıklama, psikoloji biliminin aşağıdaki özelliklerinden hangisini doğrudan vurgulamaktadır?

Psikolojinin konusunun sadece dışarıdan doğrudan gözlemlenebilen ve ölçülebilen davranışlar olması gerektiğini; zihin, bellek ve algı gibi doğrudan ölçülemeyen içsel süreçlerin ise bilimsel çalışmanın dışında tutulmas�� gerektiğini savunan psikolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda psikoloji biliminin araştırma ölçütlerine ve kapsamına dair bazı örnek senaryolar ile bu senaryoların ilişkili olduğu kavramlar verilmiştir. Sol s��tunda yer alan örnek durumları, sağ sütundaki en uygun kavramlar ile eşleştiriniz.

17. yüzyıl filozofu René Descartes, zihin ve bedeni iki ayrı töz olarak ele almış ve zihnin (ruh) doğrudan gözlemlenemeyen, yer kaplamayan düşünen bir varlık olduğunu savunmuştur. Modern psikolojinin bağımsız bir bilim dalı olarak tarih sahnesine çıkışı ise bu Kartezyen düalizmin ötesine geçilerek, zihinsel süreçlerin fiziksel organizmanın çevreyle etkileşimi çerçevesinde ele alınmasıyla mümkün olmuştur. Bugün modern bir psikolog, Descartes'ın felsefi bir zeminde tartıştığı 'istek', 'düşünce' veya 'duygu' gibi durumları incelerken, bunları yalnızca soyut birer zihinsel kavram olarak bırakmaz; bu durumların bireyin davranışlarına, fizyolojik tepkilerine (örneğin kalp ritmi, göz bebeği büyümesi) veya bilişsel performans ölçümlerine yansımalarını kaydeder.

Buna göre, felsefenin zihne yönelik spekülatif yaklaşımı ile kar��ılaştırıldığında, bir konunun psikoloji biliminin inceleme alanına girebilmesi aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Bir eğitim psikoloğu, düzenli fiziksel egzersiz yapmanın öğrencilerin odaklanma süreleri üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla bir çalışma yürütmektedir. Bu doğrultuda, benzer özelliklere sahip öğrencilerden iki grup oluşturmuş; birinci gruba haftada üç gün düzenli egzersiz yaptırırken, ikinci gruba herhangi bir egzersiz programı uygulamamıştır. Araştırma sonunda her iki grubun odaklanma süreleri ölçülmüştür.

Bu araştırmadaki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Uykunun belirli bir evresinde hızlı göz hareketleri gözlenir, beyin dalgaları uyanıklık durumuna benzer bir hareketlilik gösterir ve rüyaların büyük bir kısmı bu evrede görülür.

Buna göre, özellikleri belirtilen bu farklı bilinç durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir sosyal psikolog, sosyal medya kullanım süresinin gençlerin yüz yüze iletişim becerileri üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Bu amaçla benzer özelliklere sahip gençlerden iki grup oluşturulmuştur. Birinci grubun günde 1 saat, ikinci grubun ise günde 5 saat sosyal medya kullanması sağlanmıştır. Araştırma sonunda gençlerin yüz yüze gerçekleştirdikleri iletişimlerdeki sosyal beceri düzeyleri gözlemlenerek puanlanmıştır.

Bu araştırmada etkisi incelenen ve araştırmacının doğrudan değiştirdiği 'sosyal medya kullanım süresi' aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

Bir teknoloji şirketi, yeni geliştirdiği yapay zekâ asistanının kullanıcılar üzerinde yarattığı güven duygusunu araştırmaktadır. Araştırmacılar, kullanıcıların bu öznel hislerini sadece içsel beyanlarına dayanarak değil; sistemle etkileşime girerken verdikleri tepki süreleri, göz bebeklerinin büyüme miktarı ve kalp atış hızı gibi doğrudan izlenebilen ve kaydedilebilen fizyolojik tepkiler üzerinden analiz etmeyi tercih etmişlerdir. Bu sayede "güven" gibi soyut bir kavramı somut verilerle ilişkilendirmişlerdir.

Araştırmacıların bu yöntemi tercih etmesi, psikoloji biliminin aşağıdaki ölçütlerinden veya özelliklerinden hangisini doğrudan karşılamaktadır?

Sosyal psikolojide bireyin grup ve otorite karşısındaki davranışlarını açıklayan aşağıdaki tanımdaki boşlukları uygun terimlerle tamamlayınız. Bu boşluklara sırasıyla hangi kavramlar getirilmelidir?

Psikoloji biliminin tanımı, konusu ve temel ölçütleri dikkate alındığında, sol sütunda verilen kavramları sağ sütunda verilen en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bir araştırmacı grubu, insanların karar verme süreçlerinde 'özgür irade' kavramının rolünü incelemek istemektedir. İlk olarak 'İnsan eylemlerinde gerçekten özgür müdür?' sorusunu sormuş, ancak bu sorunun doğrudan sınanamayacağını fark etmişlerdir. Bunun üzerine araştırmayı yeniden yapılandırarak, 'Bireylerin kendilerini özgür hissettikleri durumlardaki beyin aktiviteleri ile dışarıdan gözlenebilen motor seçimleri arasındaki ilişki nedir?' sorusuna odaklanmışlar; katılımcıların karar anındaki EEG kayıtları ile düğmeye basma sürelerini milisaniye cinsinden kaydetmişlerdir.

Buna göre araştırmacıların soru ve yöntemde yaptığı bu değişiklik, ele alınan konunun psikoloji biliminin inceleme alanına dahil edilmesi için aşağıdaki temel ölçütlerden hangisinin karşılanması gerektiğini göstermektedir?

Bir araştırmacı, oda sıcaklığının öğrencilerin problem çözme süreleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla deneysel bir çalışma yürütmektedir.

Bu araştırmada etkisi incelenen ve araştırmacı tarafından doğrudan değiştirilen 'oda sıcaklığı', deneysel yöntemin aşağıdaki kavramlarından hangisiyle ifade edilir?